Δευτέρα 30 Απριλίου 2012
Κυριακή 29 Απριλίου 2012
Παρασκευή 27 Απριλίου 2012
Πέμπτη 26 Απριλίου 2012
Τρίτη 24 Απριλίου 2012
Δευτέρα 23 Απριλίου 2012
ΠΑΥΛΟΣ ΤΣΙΜΑΣ "ΤΑ ΝΕΑ"
Ο πρώτος που το επισήμανε ήταν ο Ηλίας Νικολακόπουλος. Οι πολιτικοί συσχετισμοί που αποτυπώνονται στις δημοσκοπήσεις δεν έχουν προηγούμενο. Ούτε δημοσκοπικό ούτε εκλογικό προηγούμενο. Για να βρεθεί ανάλογη εικόνα πολιτικής κονιορτοποίησης πρέπει κανείς να γυρίσει πίσω στο μακρινό και σκοτεινό 1950: τότε που, στις πρώτες μετεμφυλιακές εκλογές, τα δύο μεγάλα κόμματα, οι Λαϊκοί και οι Φιλελεύθεροι, συγκέντρωσαν μαζί μόλις 36% (18,8% οι μεν, 17,2% οι δε) και δέκα διαφορετικοί κομματικοί σχηματισμοί, καλή ώρα, εκπροσωπήθηκαν σε μια Βουλή που έζησε μόνον 18 μήνες και πρόλαβε να αναδείξει έξι διαφορετικές - βραχύβιες όλες - κυβερνήσεις.
Να συγκρίνουμε το 1950 με το 2012; Αδύνατον. Οταν στήνονταν οι κάλπες, τον Μάρτιο του '50, τα όπλα του Εμφυλίου είχαν μόλις σιγήσει, το αίμα δεν είχε στεγνώσει, το στρατοδικείο και το εκτελεστικό απόσπασμα δούλευαν υπερωρίες, οι φυλακές ήταν γεμάτες, ο πληθυσμός της Μακρονήσου ξεπερνούσε τις 10.000, το ΚΚΕ ήταν εκτός νόμου και η Ελλάδα ήταν μια χώρα ολοκληρωτικά κατεστραμμένη, ένας ερειπιώνας απόλυτα εξαρτημένος, οικονομικά, πολιτικά και στρατιωτικά, από την Ουάσιγκτον.
Αν, όμως, παρ' όλα αυτά, ψάχνει κανείς με το στανιό αναλογίες με το σήμερα, θα τις βρει. Και τότε τα δύο μεγάλα κόμματα, οι δύο πόλοι του ισχυρού, μέχρις εθνικού διχασμού, προπολεμικού διπολισμού, είχαν υποχρεωθεί να σχηματίσουν κυβέρνηση συνεργασίας για να αντιμετωπίσουν από κοινού τον Εμφύλιο. Η μεταξύ τους πόλωση είχε, έτσι, εξατμιστεί. Και η μεγάλη εθνική κρίση, ο Εμφύλιος Πόλεμος, είχε λειτουργήσει ως διαιρετική τομή που διέλυσε το παλιό πολιτικό σύστημα. Το αποτέλεσμα των εκλογών του 1950 ήταν η ληξιαρχική πράξη θανάτου του.
Κυριακή 22 Απριλίου 2012
Σάββατο 21 Απριλίου 2012
Παρασκευή 20 Απριλίου 2012
Η Κοινωνική Οικολογία και ο Κομμουναλισμός του Murray Bookchin
Η οικολογική κρίση που βιώνουμε, αποτελεί ένα από τα μείζονα προβλήματα του αιώνα που διανύουμε και πυροδοτεί έντονες αντιπαραθέσεις σε πολιτικό, κομματικό, επιστημονικό αλλά κι επιχειρηματικό επίπεδο. Για το γόνιμο όμως διάλογο και την ουσιαστική αντιμετώπιση της, είναι σημαντικό να αποσαφηνιστούν οι φιλοσοφικές βάσεις του προβλήματος και να επιχειρηθεί η θεμελίωση της θεωρίας στην πράξη.
Ο Murray Bookchin, αναζητά τις βαθιές αιτίες της οικολογικής κρίσης στις κοινωνικές δομές και κατασκευάζει ένα θεωρητικό μοντέλο κοινωνικής οργάνωσης, του οποίου προτείνει την πολιτική εφαρμογή.
Στο δοκίμιο αυτό, θα επιχειρήσω να περιγράψω συνοπτικά τη φιλοσοφική βάση της θεωρίας του Bookchin, τις βασικές αρχές της κοινωνικής οικολογίας και του κομμουναλιστικού μοντέλου οικολογικής κοινωνικής οργάνωσης, καθώς και τις κύριες αντιρρήσεις των «πράσινων» οικολόγων κατά του κινήματος της κοινωνικής οικολογίας και το αντίστροφο.
Τέλος θα αποπειραθώ μια σύντομη κριτική, που ελπίζω να αποτελέσει έδαφος για περαιτέρω διάλογο.
Από τον Μαρξισμό στην Οικολογία
Ο Murray Bookchin[1], αμερικανός φιλόσοφος και κοινωνιολόγος, θεωρείται ο θεμελιωτής της κοινωνικής οικολογίας. Γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη το 1921 από γονείς μετανάστες, δραστηριοποιημένους στο ρωσικό επαναστατικό κίνημα του 1917. Από πολύ νέος εντάχθηκε στη κομμουνιστική νεολαία, απ’ όπου όμως διαγράφτηκε λόγω των τροτσισκιστικών του παρεκκλίσεων. Αναμίχθηκε ενεργά στο αμερικανικό συνδικαλιστικό κίνημα και από το 1960 και μετά ακολούθησε ακαδημαϊκή πορεία ως κύριος εκφραστής του κινήματος της Κοινωνικής Οικολογίας. Με πλούσια συγγραφική δράση και ασκώντας κριτική στον παραδοσιακό Μαρξισμό, ο Bookchin διακρίθηκε ως καθηγητής οικοφιλοσοφίας και κοινωνικής οικολογίας σε σημαντικά πανεπιστήμια των ΗΠΑ. Αποτελεί μια από τις εξέχουσες προσωπικότητες της αριστερής ελευθεριακής διανόησης, που ακολούθησε, συνέχισε και ξεπέρασε την αναρχική παράδοση του Κροπότκιν. Επηρεασμένος στα νεανικά του χρόνια από τους Ηράκλειτο, Αριστοτέλη Hegel και Marx, υιοθέτησε στη συνέχεια τις θέσεις των Horkheimer και Adorno και της κριτικής σχολής της Φραγκφούρτης και κατηγόρησε τον Habermas για εξαμερικανισμό της γερμανικής φιλοσοφίας. Το 1974 ίδρυσε και διηύθυνε το Ινστιτούτο Κοινωνικής Οικολογίας, ενώ παραμένοντας οπαδός του σύγχρονου κοινωνικού αναρχισμού, εισηγήθηκε τον κομμουναλισμό, ως εναλλακτικό αριστερό μοντέλο κοινωνικής οργάνωσης, το οποίο αποτελεί ουσιαστικά την πολιτική εφαρμογή της κοινωνικής οικολογίας.
Η Κοινωνική Οικολογία και ο Άνθρωπος
Η κοινωνική οικολογία είναι μια σύγχρονη ριζοσπαστική οικολογική θεωρία, που τοποθετείται απέναντι τόσο στις παραδοσιακές ανθρωποκεντρικές οικολογικές θεωρίες που αναγνωρίζουν απόλυτη ηθική αξία μόνο στον άνθρωπο[2], όσο και στις βιοκεντρικές οικολογικές τάσεις (όπως η «βαθιά οικολογία» η οικοσοφία κλπ) που υποστηρίζουν ότι όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν εγγενή ηθική αξία[3].
Ο Murray Bookchin, εισηγητής της θεωρίας, υποστηρίζει ότι δεν έχει νόημα να μιλάμε για εγγενείς ηθικές αξίες όλων των έμβιων όντων, διότι το μόνο που κάνουμε, είναι να μεταφέρουμε ανθρώπινες έννοιες σε ένα εξωκοινωνικό[4] περιβάλλον και να διαμορφώνουμε μια ανθρωπομορφική αντίληψη για τη φύση. Αντιθέτως για να κατανοήσουμε και να αντιμετωπίσουμε τα οικολογικά προβλήματα θα πρέπει να τα αντιληφθούμε ως κοινωνικά προβλήματα αφού για τους κοινωνικούς οικολόγους, φύση και ανθρώπινη κοινωνία αποτελούν ένα όλον. Η ανθρώπινη φυσική κατάσταση και ο ανθρώπινος πολιτισμός δεν είναι δυο αντιθετικές έννοιες. Η «πρώτη», όπως την αποκαλεί ο Bookchin, φύση, είναι η φυσική υπόσταση του ανθρώπου ως έμβιου όντος, ή ως βιοεξελικτικής ιστορίας, ανάλογης των υπολοίπων έμβιων όντων του πλανήτη, η οποία όμως παράγει πολιτισμό, δηλαδή μια «δεύτερη» φύση, η οποία είναι ένα εξ’ ίσου φυσικό δημιούργημα όσο η «πρώτη».
Δηλαδή, φύση και πολιτισμός δεν αποτελούν ένα δυισμό, αλλά μια ολότητα στην οποία ο δεύτερος (ο πολιτισμός) μπορεί να αποτελέσει δυνητικά τον μοναδικό εγγυητή μιας ηθικής που θα διασφαλίσει την προστασία του ενιαίου οικοσυστήματος. Κύρια Σημεία της Θεωρίας της Κοινωνικής Οικολογίας
Ο Bookchin θεωρεί ότι η οικολογική κρίση που βιώνουμε (ρύπανση, εξάντληση φυσικών πόρων, τρύπα του όζοντος, κλιματολογικές αλλαγές κλπ.) οφείλεται σε κοινωνικές αιτίες. Κι όταν λέμε κοινωνικές αιτίες δεν εννοούμε ούτε την τεχνολογική ανάπτυξη, ούτε τον υπερπληθυσμό που συχνά ενοχοποιούνται για τις περιβαλλοντικές καταστροφές. Εννοούμε τους μηχανισμούς, που παράγουν τα κοινωνικά προβλήματα και που εντοπίζονται στις οικονομικές δομές και τις κρατούσες πολιτικές ιδεολογίες. Για να επιλυθούν τα οικολογικά προβλήματα είναι απαραίτητο να αντιμετωπιστούν και να λυθούν τα εσωτερικά προβλήματα της κοινωνίας. Για τους κοινωνικούς οικολόγους, η καταστροφή των δασών του Αμαζονίου πχ, είναι αποτέλεσμα του ίδιου μηχανισμού που δημιουργεί το κοινωνικό πρόβλημα του ρατσισμού, του σεξισμού κλπ.
Επομένως, για να ξεπεραστεί η οικολογική κρίση πρέπει να ξεπεραστεί πρώτα η κοινωνική κρίση.
Το ανταγωνιστικό «πνεύμα» της φιλελεύθερης αγοράς, η ελεύθερη οικονομία, ο καταναλωτισμός, το περιβόητο “grow or die”[5] των σύγχρονων επιχειρήσεων, ο απόηχος του μύθου της προόδου (που μετέτρεψε το βακωνικό όραμα της επιβολής του ανθρώπου στη φύση, στον εφιάλτη της εκμετάλλευσης του ανθρώπου από τον άνθρωπο και παράλληλα στην αλόγιστη οικολογική καταστροφή), δεν είναι τίποτε άλλο, από έκφραση της υπολανθάνουσας νοοτροπίας της κυριαρχίας, που έχουν υιοθετήσει οι άνθρωποι εδώ και αιώνες και που έχουμε συνηθίσει να θεωρούμε απόλυτα «φυσική».
Το «λάθος», στο οποίο οφείλεται αυτή η παρέκκλιση, και που έχει ως αντίκτυπο τόσο την οικολογική καταστροφή όσο και τον εγκλωβισμό του ανθρώπου σε έναν οικονομικό και κοινωνικό καταναγκασμό, βρίσκεται στην ερμηνεία των φυσικών γεγονότων με ανθρώπινα μέτρα και όρους. Ο Bookchin θεωρεί, ότι υπάρχει άμεση ανάγκη αλλαγής του τρόπου που αισθανόμαστε την εμπειρία και έτσι εισάγει την ανάγκη αλλαγής του τρόπου που βιώνουμε τον κόσμο. Ο άνθρωπος προβάλει τις δικές του νοοτροπίες και ανησυχίες στη φύση για να την ερμηνεύσει και στη συνέχεια ακολουθώντας το παράδειγμα της (όπως το έχει ερμηνεύσει) θεωρεί ότι την μιμείται, κατασκευάζοντας νοητικά άλλοθι μέσα από τις θεωρίες της φυσικής φιλοσοφίας όπως την ξέρουμε μέχρι σήμερα. Για παράδειγμα ερμηνεύει διάφορα φυσικά φαινόμενα ως ανταγωνισμό ή ανάπτυξη και στη συνέχεια πράττει ανταγωνιστικά, θεωρώντας ότι αυτό είναι «φυσικό» αφού συμβαίνει στη φύση…
Οι χαρακτηρισμοί, που τόσο φυσιολογικά υιοθετούμε μιλώντας π.χ. για «φειδωλή φύση» (αναφερόμενοι στους φυσικούς πόρους), ή για νόμο της «ζούγκλας» και για δίκαιο του ισχυρού (αναφερόμενοι σε αυτό που αποκαλούμε ελεύθερη αγορά) δεν είναι τίποτε άλλο από ένα μύθευμα, μια προβολή του ανθρώπινου ανταγωνισμού και των δικών μας κοινωνικών σχέσεων πάνω στη φύση. Τα λιοντάρια δεν είναι «βασιλιάδες» των ζώων ούτε τα μυρμήγκια «ταπεινοί» εργάτες. Η φύση δεν είναι ιεραρχική και δεν χαρακτηρίζεται από ισχυρούς και παρίες. Τα πάντα στην φύση είναι συμπληρωματικά και το φαινομενικά πιο αδύναμο με τα ανθρώπινα μέτρα μπορεί να αποδειχθεί πανίσχυρο. Είναι αποδεδειγμένο ότι η επιβίωση ενός οικοσυστήματος εξαρτάται από τη βιοποικιλότητα, όπου και ο πιο φαινομενικά αδιάφορος οργανισμός είναι σημαντικός. Γι αυτό και τα οικοσυστήματα της ερήμου, που είναι φτωχά σε αριθμό ειδών, καταρρέουν. Στα οικοσυστήματα τα λιοντάρια παίζουν τον ίδιο σημαντικό ρόλο με τα μυρμήγκια και τους αετούς. Η ιεραρχία, που έχουμε συνηθίσει να λέμε ότι υπάρχει στη φύση είναι θεσμικό και κοινωνικό φαινόμενο και όχι βιολογικό[6].
Ο Bookchin τονίζει ότι «η φύση, απαλλαγμένη από τις ανθρωποκεντρικές ηθικές παγίδες, αποτελεί έναν κόσμο συμμετοχής και αλληλεπίδρασης των μορφών ζωής που οι πλέον ξεχωριστές ιδιότητές του είναι η γονιμότητα, η δημιουργικότητα και η σκοπιμότητα… Έναν κόσμο που τον χαρακτηρίζει η συμπληρωματικότητα και αποτελεί το υπόβαθρο για μια ηθική της ελευθερίας περισσότερο παρά της κυριαρχίας»[7]. Η φύση για τον Bookchin είναι ένας αστερισμός από κοινότητες, που δεν είναι ανταγωνιστικές αλλά συμπληρωματικές. Η συμβίωση των ειδών απαιτεί αμοιβαιότητα και όχι σύγκρουση. Όπως τονίζει ο Tracer για τη συμβίωση, «στη φύση ικανότερος είναι αυτός που βοηθάει τον άλλο να επιζήσει»[8] …και όχι αυτός που τον εξαφανίζει.
Η φύση, δεν αποτελείται απ΄ κοινότητες που αντιπαλεύουν η μία την άλλη, σε έναν διαρκεί αγώνα επιβίωσης. Αντίθετα, αποτελείται από κοινότητες που συμπληρώνουν η μία την ύπαρξη της άλλης. Η ολότητα αυτή, που χαρακτηρίζει το σύστημα των κοινοτήτων, δεν αντιπροσωπεύει ένα ΟΛΟΝ μεταφυσικό, που εν τέλει ταυτίζει το υποκείμενο με το αντικείμενο. Δεν είναι το ΕΝ μιας στωικής ενικότητας αντίστοιχης με αυτή που υποθέτει η βαθιά οικολογία[9]. Για τους κοινωνικούς οικολόγους, η ολότητα είναι η ενότητα των κοινοτήτων και των συστημάτων. Είναι η τακτοποιημένη ενότητα μιας ποικιλομορφίας, που δεν είναι στατική, αλλά μεταβαλλόμενη. Η ολότητα ως ολοκλήρωση πολλών δυνατοτήτων. Αυτή η ολότητα της φύσης και κατ’ επέκταση της κοινωνίας δεν είναι νομοτελειακή και προκαθορισμένη αλλά αποτελεί ένα δυναμικό σύστημα δυνατοτήτων και όχι βεβαιοτήτων. Μ’ αυτή την έννοια, η κοινωνική οικολογία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως η φιλοσοφία του γίγνεσθαι και της δυνατότητας[10]. Μια φιλοσοφία, που αντί της υποταγής σε μια προκαθορισμένη εξέλιξη, τονίζει την δυνατότητα της εξέλιξης. Ο Bookchin συνδυάζοντας τον Ηράκλειτο με τον Αριστοτέλη, υιοθετεί μια εντελέχεια, που είναι «ανοιχτή» στις δυνατότητας πραγμάτωσης μεταφέροντας έτσι ένα μήνυμα ελευθερίας, αυτοδιαφοροποίησης και αυτοοργάνωσης. Αυτή η οπτική σκοπιά, θέτει ουσιαστικά στο περιθώριο τον δαρβινικό ντετερμινισμό και την νομοτέλεια για την επιβίωση του ισχυρότερου, που χρησιμοποιήθηκαν από ολοκληρωτικές θεωρίες του παρελθόντος (φυσιολατρία Χίτλερ και κοσμολογική διαλεκτική Στάλιν). Πρόκειται ουσιαστικά, για μια εκτόπιση της φιλοσοφίας της φύσης, όπως την αντιλαμβανόμασταν μέχρι σήμερα, από την διδασκαλία των σοφιστών μέχρι την Χομπσιανή ηθική. Η κοινωνική οικολογία φωτίζει μια άλλη πλευρά του φυσικού κόσμου, τονίζοντας:
τη γονιμότητα της φύσης
την τάση να εξελίσσεται προς μια αυξανόμενη ποικιλομορφία
την απεριόριστη ικανότητα της να διαφοροποιεί τις ζωικές μορφές δημιουργώντας πολυπλοκότερα είδη.
την συμπληρωματικότητα των ειδών
Η νέα αυτή ανάγνωση της φύσης θέτει μια διαφορετική βάση για την οικοδόμηση τόσο μιας νέας οικολογικής ηθικής όσο και μιας άλλης κοινωνικής οργάνωσης.
Η κοινωνική οικολογία, που από πολλούς χαρακτηρίζεται ως «πράσινος ανθρωπισμός», εισάγοντας την ηθική της συμπληρωματικότητας και της ποικιλομορφίας, επιχειρεί να θεραπεύσει τις ουσιώδεις αιτίες των κοινωνικών προβλημάτων, που οδηγούν στην οικολογική κρίση, αλλά και στις παρεκκλίσεις από την «φυσιολογική» ανθρώπινη ζωή, που αυτά (τα προβλήματα) συνεπάγονται.
Κομμουναλισμός[11]: Η νέα κοινωνική οργάνωσηΟι θέσεις της κοινωνικής οικολογίας, που αντιστρέφουν την εικόνα φύσης και κοινωνίας από σύστημα ιεραρχικά δομημένο, ανταγωνιστικό, προσανατολισμένο στην νομοτελειακή πρόοδο και στον αγώνα για την επιβίωση του ισχυρού, σε σύστημα ισοδυναμίας, συμπληρωματικότητας, αμοιβαιότητας και αλληλεγγύης προσανατολισμένο στην «ανοιχτή εξέλιξη» και στον «αγώνα» για την διατήρηση της ποικιλομορφίας, αποτελούν και το υπόβαθρο για την πολιτική εφαρμογή της. Με στόχο την αναδιάταξη των κοινωνικών σχέσεων, έτσι ώστε η ανθρωπότητα να επιβιώσει μέσα σε μια προστατευμένη και όχι εύθραυστη ισορροπία με τη φύση, ο Bookchin προτείνει τον κομμουναλισμό ως το ιδανικό μοντέλο κοινωνικής οργάνωσης.
Ο κομμουναλισμός, που τ’ όνομά του παραπέμπει στο παραδοσιακό επαναστατικό σύνθημα για μια «κομμούνα των κομμούνων» και συνδέεται ιστορικά με την κομμούνα του Παρισιού του 1871[12], είναι ένα σύστημα διακυβέρνησης στο οποίο οι σχεδόν αυτόνομες τοπικές κοινότητες συνδέονται με χαλαρούς δεσμούς σε μια μορφή ομοσπονδίας.
Ο κομμουναλισμός αντλεί στοιχεία τόσο από τον μαρξισμό όσο και από τον κοινωνικό αναρχισμό. Από τον μαρξισμό δανείζεται την οργανωμένη αντιπαράθεση με το κεφαλαιοκρατικό μηχανισμό, καθώς και την προσπάθεια συστηματοποίησης ενός έλλογου σοσιαλισμού, που ολοκληρώνει φιλοσοφία, ιστορία, πολιτική και οικονομία, συμπληρώνοντας τη θεωρία με πράξεις. Με τον κοινωνικό αναρχισμό[13] συμφωνεί στην αναγνώριση των ιεραρχικών δομών, ως το βασικό πρόβλημα για την συγκρότηση μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας, καθώς και στις βασικές αρχές που αφορούν:
μια ομοσπονδία αποκεντρωμένων κοινοτήτων
μια σταθερή αντίσταση στον κρατισμό
μια πίστη στην άμεση δημοκρατία
και ένα όραμα μιας ελευθεριακής κοινωνίας[14].
Πλατφόρμα του κομμουναλιστικού συστήματος αποτελούν οι αυτοδιοικούμενοι δήμοι στους οποίους οι παραδοσιακές ιεραρχικές δομές αντικαθίστανται με μια ελεύθερη συμβίωση ανθρώπων, όπου οι αποφάσεις για τα κοινά παίρνονται σε μια πρόσωπο με πρόσωπο ανταλλαγή δημιουργικών ιδεών και επιχειρημάτων, μέσα από διαδικασίες άμεσης δημοκρατίας.
Με εξαίρεση την αντίληψη για την άμεση δημοκρατία ο κομμουναλισμός υιοθετεί τα περισσότερα στοιχεία του κοινωνικού αναρχισμού. Συγκεκριμένα ο κομμουναλισμός δεν απορρίπτει την διαδικασία τής κατά πλειοψηφία λήψης των αποφάσεων, ενώ οι αναρχικοί θεωρούν ότι η έννοια «πλειοψηφίας – μειοψηφίας» είναι εξουσιαστική και γι’ αυτό προτείνουν την συναινετική λήψη αποφάσεων, κάτι που μπορεί να οδηγήσει όμως στην απραξία και στην διάλυση της κοινωνίας. Οι κομμουναλιστές προτείνουν αντίθετα, την δημιουργική αξιοποίηση της μειοψηφίας, χωρίς να βάλλουν στο περιθώριο τις ενστάσεις και τις διαφορετικές της απόψεις. Τα αποτελέσματα των ψηφοφοριών, αναλαμβάνει να υλοποιήσει ένα ομοσπονδιακό συμβούλιο, με ανακλητά μέλη τα οποία εκ περιτροπής ασκούν τα οργανωτικά καθήκοντα της κοινότητας.
Ένα τέτοιο μοντέλο πραγματοποιεί το ιδανικό μιας ανθρωπιστικής έλλογης κοινωνίας και στηρίζεται στην αλληλεγγύη και την φιλία[15] (με τη αρχαιοελληνική έννοια του όρου) οι οποίες αντικαθιστούν το υλικό κέρδος, τον εγωτισμό και τους αναγκαστικούς νόμους. Ο κομμουναλισμός, υποστηρίζει ο Bookchin, θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την επιστροφή της έννοιας της ολιγάριθμης αριστοτελικής πόλης, που αποτελεί μια φυσική επέκταση του οίκου, και όπου οι άνθρωποι είχαν τη ευκαιρία να αναπτύξουν τις δυνατότητές τους και να προσεγγίσουν τον τελικό τους σκοπό.
Η οικονομία, δεν παίζει κανένα ρόλο στη ευτυχία των ανθρώπων γι’ αυτό και στόχος του συστήματος είναι να δημιουργήσει μια δημοτική οικονομία χωρίς ατομική ιδιοκτησία, ιδιωτικές επιχειρήσεις ή συνεταιρισμούς και κοινοπραξίες. Οι εργαζόμενοι των διάφορων ειδικοτήτων δεν θα είναι εργάτες με ιεραρχική δομή, αλλά πολίτες που εισφέρουν ο καθένας συμπληρωματικά τα προσόντα του και την ειδίκευσή του στο κοινό εγχείρημα. Δεν πρόκειται φυσικά για μια κοινωνία «αφθονίας» και «καταναλωτικών» αγαθών, αλλά για έναν ποιοτικό τρόπο ζωής, όπου τα αγαθά θα αποκτώνται ανάλογα με τις δυνατότητες του καθενός, μέσα από την συνεισφορά στα κοινά, η οποία θα εξασφαλίζει όλα όσα χρειάζονται για να καλυφθούν οι πραγματικές ανθρώπινες ανάγκες. Πρόκειται ουσιαστικά, για μια ηθική οικονομία, όπου το χρήμα και τα αγαθά δεν αποτελούν αυτοσκοπό αλλά ούτε προϋπόθεση για την ευημερία και την ποιότητα της ζωής.
Ο Bookchin γνωρίζει, ότι η μετάβαση σε μια κομμουναλιστική κοινωνία δεν μπορεί να γίνει ούτε εκ των άνω, αλλά ούτε με επανάσταση, γι’ αυτό προτείνει μια βήμα- βήμα μεταρρύθμιση. Ξεκινώντας σε πρώτη φάση με την επιδίωξη θέσπισης νέων κανόνων μεταξύ λαού και κεφαλαίου, προχωρώντας παράλληλα στην ίδρυση οργανισμών και ινστιτούτων, που θα διαδραματίζουν ενεργό ρόλο στη κοινωνική μεταρρύθμιση, και προτείνοντας στη συνέχεια την συμμετοχή κομμουναλιστών σε δημοτικά συμβούλια και τοπικές εκλογές, υποδεικνύει ουσιαστικά μια ρεαλιστική στρατηγική σταδιακής πολιτικής εφαρμογής του κομμουναλισμού.
Αντιπαραθέσεις, Ενστάσεις και Κριτική
Τόσο το σχέδιο του κομμουναλισμού, όσο και η θεωρία της κοινωνικής οικολογίας, έχουν δεχτεί ποικίλες κριτικές αλλά έχουν στρέψει και σθεναρά τις βολές τους κατά άλλων οικολογικών θεωριών και ελευθεριακών συστημάτων.
Ο Bookchin χρησιμοποιεί καυστικά τον όρο «οικο-λα-λα», για να χαρακτηρίσει τον ανορθολογισμό, που υποστηρίζει ότι διακρίνει τη βαθιά οικολογία και το κόμμα των πρασίνων. Οι αντιφατικές τους θέσεις, που από τη μια πλευρά εκφράζουν μια θεϊστική εκδοχή της οικολογίας και από την άλλη μια ανθρωπομορφική γη, και μιλάνε για μια εγγενή αξία των όντων (μεταξύ των οποίων και των ιών ή των μικροβίων) εξισώνοντας την ηθική του ανθρώπου με την ηθική του μυρμηγκιού, δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να παραβλέπουν την ουσία της ανθρώπινης παρακμής και οδύνης. Με πολλές αναφορές στις οικοφασιστικές και βιοκεντρικές αντιλήψεις του ναζισμού (νόμοι της φύσης, υποβάθμιση της αξίας της ανθρώπινης ζωής, πανθεϊσμός κλπ) ο Bookchin υποστηρίζει, ότι οι βιοκεντρικοί οικολόγοι απομακρύνονται από την ουσιαστική αντιμετώπιση οποιουδήποτε σοβαρού οικολογικού προβλήματος.
Κατά τον Bokkchin, ο πολιτικός κίνδυνος της βαθιάς οικολογίας, που μπορεί να θεωρηθεί ότι εκφράζει τα συμφέροντα της παγκόσμιας τράπεζας, των αμερικανικών γεωργικών επιχειρήσεων και της αστικής τάξης, προέρχεται από την ευκολία με την οποία γίνονται δεκτές οι απόψεις της σε μια περίοδο απλοϊκότητας και κοινωνικού αναλφαβητισμού[16]
Από την άλλη πλευρά οι οπαδοί της βαθιάς οικολογίας με τη σειρά τους ασκούν κριτική για τη προτεινόμενη από τους κοινωνικούς οικολόγους σχέση μας με τη μη ανθρώπινη φύση. Μήπως τελικά η πρόταση για μια οργανική-αναρχική αρμονική συμβίωση με τον πλανήτη υποδηλώνει την ανικανότητά μας να τον διαχειριστούμε υπεύθυνα; Για αυτούς η Κοινωνική Οικολογία δεν είναι παρά μια μασκαρεμένη ανθρωποκεντρική οικολογία αφού εν τέλει ο κύριος σκοπός της είναι η ευημερία των ανθρώπων.
Ένα κεντρικό σημείο της θεωρίας της κοινωνικής κοινωλογίας που έχει δεχτεί κριτική, είναι η μη επαρκής απόδειξη της αιτιακής σχέσης ανάμεσα στις ιεραρχικά δομημένες κοινωνίες και την καταστροφή του περιβάλλοντος. Αν και αποτελεί κοινή παραδοχή ότι οι τροφοσυλλεκτικές κοινωνίες είχαν αποκαταστήσει μιαν εξαιρετικά συνεργατική σχέση με το μη ανθρώπινο περιβάλλον, δεν μπορεί κανείς εκ προοιμίου να απορρίψει την περίπτωση ύπαρξης μη ιεραρχικών κοινωνιών που έβλαψαν το περιβάλλον όπου έζησαν[17]. Παράλληλα οι πράσινοι σχολιάζουν το πολιτικό σκέλος της κοινωνικής οικολογίας ως ουτοπικό και ρομαντικό.
Κριτική όμως έχει ασκηθεί και από την πλευρά των ελευθεριακών ριζοσπαστικών κινημάτων, για το αν πράγματι υπάρχει η δυνατότητα εφαρμογής του κομμουναλισμού. Από λειτουργική σκοπιά οι σημερινές πόλεις απέχουν πολύ από το ιδανικό μέγεθος της αριστοτελικής πόλης, και το γιγάντιο μέγεθός τους μάλλον απαγορεύει τέτοια οργάνωση. Από την άλλη πλευρά, δήμοι που παίρνουν πρωτοβουλίες και αναπτύσσουν δημοτικές επιχειρήσεις για το κοινό όφελος, είναι αδύνατον να ακολουθήσουν έστω και εν μέρει το κομμουναλιστικό μοντέλο, αφού οι διαδικασίες και τα πρότυπα οργάνωσής τους είναι αναγκαστικά βασισμένα στα θεσμικά πρότυπα και στους νόμους του κράτους στο οποίο ανήκουν.
Κατά τη γνώμη μου, ο προβληματισμός για την συνολική κατασκευή του Bookchin, αγγίζει τον προβληματισμό για το μέλλον της αριστεράς. Μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού και τη μετατροπή του σε «ανύπαρκτο» σοσιαλισμό, η μετάβαση στον κομμουνισμό μοιάζει πιο ουτοπική από ποτέ. Ο Bookchin γνωρίζοντας όσο λίγοι, το άτοπο της μέχρι σήμερα νοούμενης σοσιαλιστικής οργάνωσης, αντιλαμβάνεται το δίπολο μεταξύ φιλελευθερισμού και κοινοτισμού, που οργανώνεται στη σύγχρονη πολιτική σκέψη. Ανεξάρτητα με τη μορφή του φιλελευθερισμού είτε αυτός λέγεται συντηρητικός, κοινωνικός, νέος, ή οτιδήποτε άλλο, ο Bookchin θέλει να τοποθετήσει απέναντί του το εκλιπών «αντίπαλον δέος» που θα κρατήσει ζωντανή και θα εξελίξει την αριστερή παράδοση. Ο κίνδυνος να μπει το όραμά του στο καλάθι των κοινοτιστών είναι ορατός, όμως αυτός φαίνεται να επιδιώκει να αποτελέσει τον νέο «τρίτο δρόμο». Δεν είναι λίγοι αυτοί που θα χαρακτήριζαν τον κομμουναλισμό ως κοινοτιστική πολιτική αντίληψη, μόνο και μόνο επειδή τοποθετείται απέναντι στον φιλελευθερισμό.
Εν πρώτοις, φαίνεται ότι ο Κομμουναλισμός (communalism) σαν πολιτικό σύστημα κοινωνικής οργάνωσης είναι ειδικότερος από τον Κοινοτισμό (communitarism) ο οποίος αποτελεί μια ευρύτερη ηθική αντίληψη. Σύμφωνα με τον κοινοτισμό, οι συλλογικού χαρακτήρα αξίες, όπως αμοιβαιότητα, εμπιστοσύνη, αλληλεγγύη είναι συνυφασμένες με συλλογική φύση της ανθρώπινης ύπαρξης. Η ευημερία των ανθρώπων, μπορεί να επιτευχθεί αν καθιερωθεί κοινοτικός τρόπος διαβίωσης και συμπεριφοράς των ανθρώπων, σύμφωνα με κοινές συλλογικού χαρακτήρα αξίες[18].
Οι αξίες αυτές δεν είναι απαραίτητα απόλυτες και καθολικές για όλες τις κοινότητες των ανθρώπων όπως για παράδειγμα είναι διαφορετικές οι αξίες και η ηθική των κοινοτήτων των παλαιστινίων, και των ισραηλιτών, των φανατικών μουσουλμάνων και των προτεσταντών χριστιανών. Όμως, αντίθετα με τη σχετικότητα του κοινοτισμού, οι εισηγητές του κομμουναλισμού θεωρούν ότι οι αξίες των κοινοτήτων είναι καθολικές και απόλυτες αφού αντανακλούν την ολότητα που διακρίνει τη φύση και εναρμονίζονται με αυτήν. Δηλαδή ο Bookchin αντικαθιστά, στην ουσία, την απόλυτη αλήθεια της αυθεντίας, με την αλήθεια της φύσης, η οποία όμως δεν είναι η αλήθεια που μέχρι σήμερα αντιλαμβανόμασταν! Παρ’ ότι είναι ειλικρινά γοητευτική η θέαση μιας φύσης συμπληρωματικής, γόνιμης, ενωτικής, αμοιβαίας, αλληλέγγυας, ελεύθερης και πολυποίκιλης, δεν παύει να είναι μια αυθαίρετη «θέαση». Η ορθολογική αυτή αντίληψη για τη φύση είναι εξ’ ίσου αυθαίρετη με την θέαση της φύσης ως ανταγωνιστική, ιεραρχική, νομοτελειακή και οτιδήποτε άλλο. Η φύση είναι αυτό που είναι ανεξάρτητα από το πως εμείς την ερμηνεύουμε. Η ερμηνεία και η ορθολογική ανάλυση είναι ιδιότητες της διάνοιας ενός φυσικού όντος, του ανθρώπου εν προκειμένω και δεν ανάγονται στο όλο, δηλαδή στη φύση. Αυτό ακριβώς είναι και το πρόβλημα στο οικοδόμημα του Bookchin. Κάνει το ίδιο ακριβώς λάθος, που κατηγορεί ότι κάνουν οι θεωρίες των φυσικών φιλοσόφων. Προσδίδει στη φύση χαρακτηριστικά ανθρωπομορφικά, υιοθετεί μια άλλη ερμηνεία της, χτίζει πάνω της μια νέα θεωρία που τελικά επιχειρεί να εφαρμόσει πολιτικά. Επί πρόσθετα, παρ’ ότι τοποθετεί τον άνθρωπο μέσα στην φύση, όπως κάνουν οι βιοκεντρικοί οικολόγοι, δεν αποφεύγει να καταλήξει σε μια ανθρωποκεντρική οικολογική θέση αφού ο τελικός του σκοπός είναι η ανθρώπινη ευημερία, που θα διασφαλίσει και ως θεματοφύλακας την οικολογική ηθική.
Aνεξάρτητα από τα παραπάνω, θεωρώ ότι η προσπάθεια του Bookchin να αντιπαραθέσει απέναντι στον καταστροφικό για το περιβάλλον φιλελευθερισμό της «ελεύθερης» αγοράς ένα οικολογικό μοντέλο ελευθεριακής κοινωνικής οργάνωσης, είναι εξαιρετική. Αν δεχτούμε ότι το μέλλον είναι ανοιχτό σε δυνατότητες, τότε και η φιλοσοφία του γίγνεσθαι, όπως αυτοχαρακτηρίζεται η κοινωνική οικολογία, θα παίξει καθοριστικά τον συμπληρωματικό ρόλο της μέσα στην πολυποίκιλη ολότητα της οικολογικής και πολιτικής φιλοσοφίας.
του Αλκιβιάδη Κ. Γούναρη
Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ηθικής Φιλοσοφίας
Δοκίμιο Στο Πλαίσιο του Μαθήματος
«Περιβαλλοντική Ηθική»
Εαρινό Εξάμηνο 2004 –2005
Διδάσκων Καθηγητής Ευάγγελος Πρωτοπαπαδάκης
Διαδικτυακή διανομή: www.filosofia.gr
Αθήνα, Σεπτέμβριος 2005
Η οικολογική κρίση που βιώνουμε, αποτελεί ένα από τα μείζονα προβλήματα του αιώνα που διανύουμε και πυροδοτεί έντονες αντιπαραθέσεις σε πολιτικό, κομματικό, επιστημονικό αλλά κι επιχειρηματικό επίπεδο. Για το γόνιμο όμως διάλογο και την ουσιαστική αντιμετώπιση της, είναι σημαντικό να αποσαφηνιστούν οι φιλοσοφικές βάσεις του προβλήματος και να επιχειρηθεί η θεμελίωση της θεωρίας στην πράξη.
Ο Murray Bookchin, αναζητά τις βαθιές αιτίες της οικολογικής κρίσης στις κοινωνικές δομές και κατασκευάζει ένα θεωρητικό μοντέλο κοινωνικής οργάνωσης, του οποίου προτείνει την πολιτική εφαρμογή.
Στο δοκίμιο αυτό, θα επιχειρήσω να περιγράψω συνοπτικά τη φιλοσοφική βάση της θεωρίας του Bookchin, τις βασικές αρχές της κοινωνικής οικολογίας και του κομμουναλιστικού μοντέλου οικολογικής κοινωνικής οργάνωσης, καθώς και τις κύριες αντιρρήσεις των «πράσινων» οικολόγων κατά του κινήματος της κοινωνικής οικολογίας και το αντίστροφο.
Τέλος θα αποπειραθώ μια σύντομη κριτική, που ελπίζω να αποτελέσει έδαφος για περαιτέρω διάλογο.
Από τον Μαρξισμό στην Οικολογία
Ο Murray Bookchin[1], αμερικανός φιλόσοφος και κοινωνιολόγος, θεωρείται ο θεμελιωτής της κοινωνικής οικολογίας. Γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη το 1921 από γονείς μετανάστες, δραστηριοποιημένους στο ρωσικό επαναστατικό κίνημα του 1917. Από πολύ νέος εντάχθηκε στη κομμουνιστική νεολαία, απ’ όπου όμως διαγράφτηκε λόγω των τροτσισκιστικών του παρεκκλίσεων. Αναμίχθηκε ενεργά στο αμερικανικό συνδικαλιστικό κίνημα και από το 1960 και μετά ακολούθησε ακαδημαϊκή πορεία ως κύριος εκφραστής του κινήματος της Κοινωνικής Οικολογίας. Με πλούσια συγγραφική δράση και ασκώντας κριτική στον παραδοσιακό Μαρξισμό, ο Bookchin διακρίθηκε ως καθηγητής οικοφιλοσοφίας και κοινωνικής οικολογίας σε σημαντικά πανεπιστήμια των ΗΠΑ. Αποτελεί μια από τις εξέχουσες προσωπικότητες της αριστερής ελευθεριακής διανόησης, που ακολούθησε, συνέχισε και ξεπέρασε την αναρχική παράδοση του Κροπότκιν. Επηρεασμένος στα νεανικά του χρόνια από τους Ηράκλειτο, Αριστοτέλη Hegel και Marx, υιοθέτησε στη συνέχεια τις θέσεις των Horkheimer και Adorno και της κριτικής σχολής της Φραγκφούρτης και κατηγόρησε τον Habermas για εξαμερικανισμό της γερμανικής φιλοσοφίας. Το 1974 ίδρυσε και διηύθυνε το Ινστιτούτο Κοινωνικής Οικολογίας, ενώ παραμένοντας οπαδός του σύγχρονου κοινωνικού αναρχισμού, εισηγήθηκε τον κομμουναλισμό, ως εναλλακτικό αριστερό μοντέλο κοινωνικής οργάνωσης, το οποίο αποτελεί ουσιαστικά την πολιτική εφαρμογή της κοινωνικής οικολογίας.
Η Κοινωνική Οικολογία και ο Άνθρωπος
Η κοινωνική οικολογία είναι μια σύγχρονη ριζοσπαστική οικολογική θεωρία, που τοποθετείται απέναντι τόσο στις παραδοσιακές ανθρωποκεντρικές οικολογικές θεωρίες που αναγνωρίζουν απόλυτη ηθική αξία μόνο στον άνθρωπο[2], όσο και στις βιοκεντρικές οικολογικές τάσεις (όπως η «βαθιά οικολογία» η οικοσοφία κλπ) που υποστηρίζουν ότι όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν εγγενή ηθική αξία[3].
Ο Murray Bookchin, εισηγητής της θεωρίας, υποστηρίζει ότι δεν έχει νόημα να μιλάμε για εγγενείς ηθικές αξίες όλων των έμβιων όντων, διότι το μόνο που κάνουμε, είναι να μεταφέρουμε ανθρώπινες έννοιες σε ένα εξωκοινωνικό[4] περιβάλλον και να διαμορφώνουμε μια ανθρωπομορφική αντίληψη για τη φύση. Αντιθέτως για να κατανοήσουμε και να αντιμετωπίσουμε τα οικολογικά προβλήματα θα πρέπει να τα αντιληφθούμε ως κοινωνικά προβλήματα αφού για τους κοινωνικούς οικολόγους, φύση και ανθρώπινη κοινωνία αποτελούν ένα όλον. Η ανθρώπινη φυσική κατάσταση και ο ανθρώπινος πολιτισμός δεν είναι δυο αντιθετικές έννοιες. Η «πρώτη», όπως την αποκαλεί ο Bookchin, φύση, είναι η φυσική υπόσταση του ανθρώπου ως έμβιου όντος, ή ως βιοεξελικτικής ιστορίας, ανάλογης των υπολοίπων έμβιων όντων του πλανήτη, η οποία όμως παράγει πολιτισμό, δηλαδή μια «δεύτερη» φύση, η οποία είναι ένα εξ’ ίσου φυσικό δημιούργημα όσο η «πρώτη».
Δηλαδή, φύση και πολιτισμός δεν αποτελούν ένα δυισμό, αλλά μια ολότητα στην οποία ο δεύτερος (ο πολιτισμός) μπορεί να αποτελέσει δυνητικά τον μοναδικό εγγυητή μιας ηθικής που θα διασφαλίσει την προστασία του ενιαίου οικοσυστήματος. Κύρια Σημεία της Θεωρίας της Κοινωνικής Οικολογίας
Ο Bookchin θεωρεί ότι η οικολογική κρίση που βιώνουμε (ρύπανση, εξάντληση φυσικών πόρων, τρύπα του όζοντος, κλιματολογικές αλλαγές κλπ.) οφείλεται σε κοινωνικές αιτίες. Κι όταν λέμε κοινωνικές αιτίες δεν εννοούμε ούτε την τεχνολογική ανάπτυξη, ούτε τον υπερπληθυσμό που συχνά ενοχοποιούνται για τις περιβαλλοντικές καταστροφές. Εννοούμε τους μηχανισμούς, που παράγουν τα κοινωνικά προβλήματα και που εντοπίζονται στις οικονομικές δομές και τις κρατούσες πολιτικές ιδεολογίες. Για να επιλυθούν τα οικολογικά προβλήματα είναι απαραίτητο να αντιμετωπιστούν και να λυθούν τα εσωτερικά προβλήματα της κοινωνίας. Για τους κοινωνικούς οικολόγους, η καταστροφή των δασών του Αμαζονίου πχ, είναι αποτέλεσμα του ίδιου μηχανισμού που δημιουργεί το κοινωνικό πρόβλημα του ρατσισμού, του σεξισμού κλπ.
Επομένως, για να ξεπεραστεί η οικολογική κρίση πρέπει να ξεπεραστεί πρώτα η κοινωνική κρίση.
Το ανταγωνιστικό «πνεύμα» της φιλελεύθερης αγοράς, η ελεύθερη οικονομία, ο καταναλωτισμός, το περιβόητο “grow or die”[5] των σύγχρονων επιχειρήσεων, ο απόηχος του μύθου της προόδου (που μετέτρεψε το βακωνικό όραμα της επιβολής του ανθρώπου στη φύση, στον εφιάλτη της εκμετάλλευσης του ανθρώπου από τον άνθρωπο και παράλληλα στην αλόγιστη οικολογική καταστροφή), δεν είναι τίποτε άλλο, από έκφραση της υπολανθάνουσας νοοτροπίας της κυριαρχίας, που έχουν υιοθετήσει οι άνθρωποι εδώ και αιώνες και που έχουμε συνηθίσει να θεωρούμε απόλυτα «φυσική».
Το «λάθος», στο οποίο οφείλεται αυτή η παρέκκλιση, και που έχει ως αντίκτυπο τόσο την οικολογική καταστροφή όσο και τον εγκλωβισμό του ανθρώπου σε έναν οικονομικό και κοινωνικό καταναγκασμό, βρίσκεται στην ερμηνεία των φυσικών γεγονότων με ανθρώπινα μέτρα και όρους. Ο Bookchin θεωρεί, ότι υπάρχει άμεση ανάγκη αλλαγής του τρόπου που αισθανόμαστε την εμπειρία και έτσι εισάγει την ανάγκη αλλαγής του τρόπου που βιώνουμε τον κόσμο. Ο άνθρωπος προβάλει τις δικές του νοοτροπίες και ανησυχίες στη φύση για να την ερμηνεύσει και στη συνέχεια ακολουθώντας το παράδειγμα της (όπως το έχει ερμηνεύσει) θεωρεί ότι την μιμείται, κατασκευάζοντας νοητικά άλλοθι μέσα από τις θεωρίες της φυσικής φιλοσοφίας όπως την ξέρουμε μέχρι σήμερα. Για παράδειγμα ερμηνεύει διάφορα φυσικά φαινόμενα ως ανταγωνισμό ή ανάπτυξη και στη συνέχεια πράττει ανταγωνιστικά, θεωρώντας ότι αυτό είναι «φυσικό» αφού συμβαίνει στη φύση…
Οι χαρακτηρισμοί, που τόσο φυσιολογικά υιοθετούμε μιλώντας π.χ. για «φειδωλή φύση» (αναφερόμενοι στους φυσικούς πόρους), ή για νόμο της «ζούγκλας» και για δίκαιο του ισχυρού (αναφερόμενοι σε αυτό που αποκαλούμε ελεύθερη αγορά) δεν είναι τίποτε άλλο από ένα μύθευμα, μια προβολή του ανθρώπινου ανταγωνισμού και των δικών μας κοινωνικών σχέσεων πάνω στη φύση. Τα λιοντάρια δεν είναι «βασιλιάδες» των ζώων ούτε τα μυρμήγκια «ταπεινοί» εργάτες. Η φύση δεν είναι ιεραρχική και δεν χαρακτηρίζεται από ισχυρούς και παρίες. Τα πάντα στην φύση είναι συμπληρωματικά και το φαινομενικά πιο αδύναμο με τα ανθρώπινα μέτρα μπορεί να αποδειχθεί πανίσχυρο. Είναι αποδεδειγμένο ότι η επιβίωση ενός οικοσυστήματος εξαρτάται από τη βιοποικιλότητα, όπου και ο πιο φαινομενικά αδιάφορος οργανισμός είναι σημαντικός. Γι αυτό και τα οικοσυστήματα της ερήμου, που είναι φτωχά σε αριθμό ειδών, καταρρέουν. Στα οικοσυστήματα τα λιοντάρια παίζουν τον ίδιο σημαντικό ρόλο με τα μυρμήγκια και τους αετούς. Η ιεραρχία, που έχουμε συνηθίσει να λέμε ότι υπάρχει στη φύση είναι θεσμικό και κοινωνικό φαινόμενο και όχι βιολογικό[6].
Ο Bookchin τονίζει ότι «η φύση, απαλλαγμένη από τις ανθρωποκεντρικές ηθικές παγίδες, αποτελεί έναν κόσμο συμμετοχής και αλληλεπίδρασης των μορφών ζωής που οι πλέον ξεχωριστές ιδιότητές του είναι η γονιμότητα, η δημιουργικότητα και η σκοπιμότητα… Έναν κόσμο που τον χαρακτηρίζει η συμπληρωματικότητα και αποτελεί το υπόβαθρο για μια ηθική της ελευθερίας περισσότερο παρά της κυριαρχίας»[7]. Η φύση για τον Bookchin είναι ένας αστερισμός από κοινότητες, που δεν είναι ανταγωνιστικές αλλά συμπληρωματικές. Η συμβίωση των ειδών απαιτεί αμοιβαιότητα και όχι σύγκρουση. Όπως τονίζει ο Tracer για τη συμβίωση, «στη φύση ικανότερος είναι αυτός που βοηθάει τον άλλο να επιζήσει»[8] …και όχι αυτός που τον εξαφανίζει.
Η φύση, δεν αποτελείται απ΄ κοινότητες που αντιπαλεύουν η μία την άλλη, σε έναν διαρκεί αγώνα επιβίωσης. Αντίθετα, αποτελείται από κοινότητες που συμπληρώνουν η μία την ύπαρξη της άλλης. Η ολότητα αυτή, που χαρακτηρίζει το σύστημα των κοινοτήτων, δεν αντιπροσωπεύει ένα ΟΛΟΝ μεταφυσικό, που εν τέλει ταυτίζει το υποκείμενο με το αντικείμενο. Δεν είναι το ΕΝ μιας στωικής ενικότητας αντίστοιχης με αυτή που υποθέτει η βαθιά οικολογία[9]. Για τους κοινωνικούς οικολόγους, η ολότητα είναι η ενότητα των κοινοτήτων και των συστημάτων. Είναι η τακτοποιημένη ενότητα μιας ποικιλομορφίας, που δεν είναι στατική, αλλά μεταβαλλόμενη. Η ολότητα ως ολοκλήρωση πολλών δυνατοτήτων. Αυτή η ολότητα της φύσης και κατ’ επέκταση της κοινωνίας δεν είναι νομοτελειακή και προκαθορισμένη αλλά αποτελεί ένα δυναμικό σύστημα δυνατοτήτων και όχι βεβαιοτήτων. Μ’ αυτή την έννοια, η κοινωνική οικολογία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως η φιλοσοφία του γίγνεσθαι και της δυνατότητας[10]. Μια φιλοσοφία, που αντί της υποταγής σε μια προκαθορισμένη εξέλιξη, τονίζει την δυνατότητα της εξέλιξης. Ο Bookchin συνδυάζοντας τον Ηράκλειτο με τον Αριστοτέλη, υιοθετεί μια εντελέχεια, που είναι «ανοιχτή» στις δυνατότητας πραγμάτωσης μεταφέροντας έτσι ένα μήνυμα ελευθερίας, αυτοδιαφοροποίησης και αυτοοργάνωσης. Αυτή η οπτική σκοπιά, θέτει ουσιαστικά στο περιθώριο τον δαρβινικό ντετερμινισμό και την νομοτέλεια για την επιβίωση του ισχυρότερου, που χρησιμοποιήθηκαν από ολοκληρωτικές θεωρίες του παρελθόντος (φυσιολατρία Χίτλερ και κοσμολογική διαλεκτική Στάλιν). Πρόκειται ουσιαστικά, για μια εκτόπιση της φιλοσοφίας της φύσης, όπως την αντιλαμβανόμασταν μέχρι σήμερα, από την διδασκαλία των σοφιστών μέχρι την Χομπσιανή ηθική. Η κοινωνική οικολογία φωτίζει μια άλλη πλευρά του φυσικού κόσμου, τονίζοντας:
τη γονιμότητα της φύσης
την τάση να εξελίσσεται προς μια αυξανόμενη ποικιλομορφία
την απεριόριστη ικανότητα της να διαφοροποιεί τις ζωικές μορφές δημιουργώντας πολυπλοκότερα είδη.
την συμπληρωματικότητα των ειδών
Η νέα αυτή ανάγνωση της φύσης θέτει μια διαφορετική βάση για την οικοδόμηση τόσο μιας νέας οικολογικής ηθικής όσο και μιας άλλης κοινωνικής οργάνωσης.
Η κοινωνική οικολογία, που από πολλούς χαρακτηρίζεται ως «πράσινος ανθρωπισμός», εισάγοντας την ηθική της συμπληρωματικότητας και της ποικιλομορφίας, επιχειρεί να θεραπεύσει τις ουσιώδεις αιτίες των κοινωνικών προβλημάτων, που οδηγούν στην οικολογική κρίση, αλλά και στις παρεκκλίσεις από την «φυσιολογική» ανθρώπινη ζωή, που αυτά (τα προβλήματα) συνεπάγονται.
Κομμουναλισμός[11]: Η νέα κοινωνική οργάνωσηΟι θέσεις της κοινωνικής οικολογίας, που αντιστρέφουν την εικόνα φύσης και κοινωνίας από σύστημα ιεραρχικά δομημένο, ανταγωνιστικό, προσανατολισμένο στην νομοτελειακή πρόοδο και στον αγώνα για την επιβίωση του ισχυρού, σε σύστημα ισοδυναμίας, συμπληρωματικότητας, αμοιβαιότητας και αλληλεγγύης προσανατολισμένο στην «ανοιχτή εξέλιξη» και στον «αγώνα» για την διατήρηση της ποικιλομορφίας, αποτελούν και το υπόβαθρο για την πολιτική εφαρμογή της. Με στόχο την αναδιάταξη των κοινωνικών σχέσεων, έτσι ώστε η ανθρωπότητα να επιβιώσει μέσα σε μια προστατευμένη και όχι εύθραυστη ισορροπία με τη φύση, ο Bookchin προτείνει τον κομμουναλισμό ως το ιδανικό μοντέλο κοινωνικής οργάνωσης.
Ο κομμουναλισμός, που τ’ όνομά του παραπέμπει στο παραδοσιακό επαναστατικό σύνθημα για μια «κομμούνα των κομμούνων» και συνδέεται ιστορικά με την κομμούνα του Παρισιού του 1871[12], είναι ένα σύστημα διακυβέρνησης στο οποίο οι σχεδόν αυτόνομες τοπικές κοινότητες συνδέονται με χαλαρούς δεσμούς σε μια μορφή ομοσπονδίας.
Ο κομμουναλισμός αντλεί στοιχεία τόσο από τον μαρξισμό όσο και από τον κοινωνικό αναρχισμό. Από τον μαρξισμό δανείζεται την οργανωμένη αντιπαράθεση με το κεφαλαιοκρατικό μηχανισμό, καθώς και την προσπάθεια συστηματοποίησης ενός έλλογου σοσιαλισμού, που ολοκληρώνει φιλοσοφία, ιστορία, πολιτική και οικονομία, συμπληρώνοντας τη θεωρία με πράξεις. Με τον κοινωνικό αναρχισμό[13] συμφωνεί στην αναγνώριση των ιεραρχικών δομών, ως το βασικό πρόβλημα για την συγκρότηση μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας, καθώς και στις βασικές αρχές που αφορούν:
μια ομοσπονδία αποκεντρωμένων κοινοτήτων
μια σταθερή αντίσταση στον κρατισμό
μια πίστη στην άμεση δημοκρατία
και ένα όραμα μιας ελευθεριακής κοινωνίας[14].
Πλατφόρμα του κομμουναλιστικού συστήματος αποτελούν οι αυτοδιοικούμενοι δήμοι στους οποίους οι παραδοσιακές ιεραρχικές δομές αντικαθίστανται με μια ελεύθερη συμβίωση ανθρώπων, όπου οι αποφάσεις για τα κοινά παίρνονται σε μια πρόσωπο με πρόσωπο ανταλλαγή δημιουργικών ιδεών και επιχειρημάτων, μέσα από διαδικασίες άμεσης δημοκρατίας.
Με εξαίρεση την αντίληψη για την άμεση δημοκρατία ο κομμουναλισμός υιοθετεί τα περισσότερα στοιχεία του κοινωνικού αναρχισμού. Συγκεκριμένα ο κομμουναλισμός δεν απορρίπτει την διαδικασία τής κατά πλειοψηφία λήψης των αποφάσεων, ενώ οι αναρχικοί θεωρούν ότι η έννοια «πλειοψηφίας – μειοψηφίας» είναι εξουσιαστική και γι’ αυτό προτείνουν την συναινετική λήψη αποφάσεων, κάτι που μπορεί να οδηγήσει όμως στην απραξία και στην διάλυση της κοινωνίας. Οι κομμουναλιστές προτείνουν αντίθετα, την δημιουργική αξιοποίηση της μειοψηφίας, χωρίς να βάλλουν στο περιθώριο τις ενστάσεις και τις διαφορετικές της απόψεις. Τα αποτελέσματα των ψηφοφοριών, αναλαμβάνει να υλοποιήσει ένα ομοσπονδιακό συμβούλιο, με ανακλητά μέλη τα οποία εκ περιτροπής ασκούν τα οργανωτικά καθήκοντα της κοινότητας.
Ένα τέτοιο μοντέλο πραγματοποιεί το ιδανικό μιας ανθρωπιστικής έλλογης κοινωνίας και στηρίζεται στην αλληλεγγύη και την φιλία[15] (με τη αρχαιοελληνική έννοια του όρου) οι οποίες αντικαθιστούν το υλικό κέρδος, τον εγωτισμό και τους αναγκαστικούς νόμους. Ο κομμουναλισμός, υποστηρίζει ο Bookchin, θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την επιστροφή της έννοιας της ολιγάριθμης αριστοτελικής πόλης, που αποτελεί μια φυσική επέκταση του οίκου, και όπου οι άνθρωποι είχαν τη ευκαιρία να αναπτύξουν τις δυνατότητές τους και να προσεγγίσουν τον τελικό τους σκοπό.
Η οικονομία, δεν παίζει κανένα ρόλο στη ευτυχία των ανθρώπων γι’ αυτό και στόχος του συστήματος είναι να δημιουργήσει μια δημοτική οικονομία χωρίς ατομική ιδιοκτησία, ιδιωτικές επιχειρήσεις ή συνεταιρισμούς και κοινοπραξίες. Οι εργαζόμενοι των διάφορων ειδικοτήτων δεν θα είναι εργάτες με ιεραρχική δομή, αλλά πολίτες που εισφέρουν ο καθένας συμπληρωματικά τα προσόντα του και την ειδίκευσή του στο κοινό εγχείρημα. Δεν πρόκειται φυσικά για μια κοινωνία «αφθονίας» και «καταναλωτικών» αγαθών, αλλά για έναν ποιοτικό τρόπο ζωής, όπου τα αγαθά θα αποκτώνται ανάλογα με τις δυνατότητες του καθενός, μέσα από την συνεισφορά στα κοινά, η οποία θα εξασφαλίζει όλα όσα χρειάζονται για να καλυφθούν οι πραγματικές ανθρώπινες ανάγκες. Πρόκειται ουσιαστικά, για μια ηθική οικονομία, όπου το χρήμα και τα αγαθά δεν αποτελούν αυτοσκοπό αλλά ούτε προϋπόθεση για την ευημερία και την ποιότητα της ζωής.
Ο Bookchin γνωρίζει, ότι η μετάβαση σε μια κομμουναλιστική κοινωνία δεν μπορεί να γίνει ούτε εκ των άνω, αλλά ούτε με επανάσταση, γι’ αυτό προτείνει μια βήμα- βήμα μεταρρύθμιση. Ξεκινώντας σε πρώτη φάση με την επιδίωξη θέσπισης νέων κανόνων μεταξύ λαού και κεφαλαίου, προχωρώντας παράλληλα στην ίδρυση οργανισμών και ινστιτούτων, που θα διαδραματίζουν ενεργό ρόλο στη κοινωνική μεταρρύθμιση, και προτείνοντας στη συνέχεια την συμμετοχή κομμουναλιστών σε δημοτικά συμβούλια και τοπικές εκλογές, υποδεικνύει ουσιαστικά μια ρεαλιστική στρατηγική σταδιακής πολιτικής εφαρμογής του κομμουναλισμού.
Αντιπαραθέσεις, Ενστάσεις και Κριτική
Τόσο το σχέδιο του κομμουναλισμού, όσο και η θεωρία της κοινωνικής οικολογίας, έχουν δεχτεί ποικίλες κριτικές αλλά έχουν στρέψει και σθεναρά τις βολές τους κατά άλλων οικολογικών θεωριών και ελευθεριακών συστημάτων.
Ο Bookchin χρησιμοποιεί καυστικά τον όρο «οικο-λα-λα», για να χαρακτηρίσει τον ανορθολογισμό, που υποστηρίζει ότι διακρίνει τη βαθιά οικολογία και το κόμμα των πρασίνων. Οι αντιφατικές τους θέσεις, που από τη μια πλευρά εκφράζουν μια θεϊστική εκδοχή της οικολογίας και από την άλλη μια ανθρωπομορφική γη, και μιλάνε για μια εγγενή αξία των όντων (μεταξύ των οποίων και των ιών ή των μικροβίων) εξισώνοντας την ηθική του ανθρώπου με την ηθική του μυρμηγκιού, δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να παραβλέπουν την ουσία της ανθρώπινης παρακμής και οδύνης. Με πολλές αναφορές στις οικοφασιστικές και βιοκεντρικές αντιλήψεις του ναζισμού (νόμοι της φύσης, υποβάθμιση της αξίας της ανθρώπινης ζωής, πανθεϊσμός κλπ) ο Bookchin υποστηρίζει, ότι οι βιοκεντρικοί οικολόγοι απομακρύνονται από την ουσιαστική αντιμετώπιση οποιουδήποτε σοβαρού οικολογικού προβλήματος.
Κατά τον Bokkchin, ο πολιτικός κίνδυνος της βαθιάς οικολογίας, που μπορεί να θεωρηθεί ότι εκφράζει τα συμφέροντα της παγκόσμιας τράπεζας, των αμερικανικών γεωργικών επιχειρήσεων και της αστικής τάξης, προέρχεται από την ευκολία με την οποία γίνονται δεκτές οι απόψεις της σε μια περίοδο απλοϊκότητας και κοινωνικού αναλφαβητισμού[16]
Από την άλλη πλευρά οι οπαδοί της βαθιάς οικολογίας με τη σειρά τους ασκούν κριτική για τη προτεινόμενη από τους κοινωνικούς οικολόγους σχέση μας με τη μη ανθρώπινη φύση. Μήπως τελικά η πρόταση για μια οργανική-αναρχική αρμονική συμβίωση με τον πλανήτη υποδηλώνει την ανικανότητά μας να τον διαχειριστούμε υπεύθυνα; Για αυτούς η Κοινωνική Οικολογία δεν είναι παρά μια μασκαρεμένη ανθρωποκεντρική οικολογία αφού εν τέλει ο κύριος σκοπός της είναι η ευημερία των ανθρώπων.
Ένα κεντρικό σημείο της θεωρίας της κοινωνικής κοινωλογίας που έχει δεχτεί κριτική, είναι η μη επαρκής απόδειξη της αιτιακής σχέσης ανάμεσα στις ιεραρχικά δομημένες κοινωνίες και την καταστροφή του περιβάλλοντος. Αν και αποτελεί κοινή παραδοχή ότι οι τροφοσυλλεκτικές κοινωνίες είχαν αποκαταστήσει μιαν εξαιρετικά συνεργατική σχέση με το μη ανθρώπινο περιβάλλον, δεν μπορεί κανείς εκ προοιμίου να απορρίψει την περίπτωση ύπαρξης μη ιεραρχικών κοινωνιών που έβλαψαν το περιβάλλον όπου έζησαν[17]. Παράλληλα οι πράσινοι σχολιάζουν το πολιτικό σκέλος της κοινωνικής οικολογίας ως ουτοπικό και ρομαντικό.
Κριτική όμως έχει ασκηθεί και από την πλευρά των ελευθεριακών ριζοσπαστικών κινημάτων, για το αν πράγματι υπάρχει η δυνατότητα εφαρμογής του κομμουναλισμού. Από λειτουργική σκοπιά οι σημερινές πόλεις απέχουν πολύ από το ιδανικό μέγεθος της αριστοτελικής πόλης, και το γιγάντιο μέγεθός τους μάλλον απαγορεύει τέτοια οργάνωση. Από την άλλη πλευρά, δήμοι που παίρνουν πρωτοβουλίες και αναπτύσσουν δημοτικές επιχειρήσεις για το κοινό όφελος, είναι αδύνατον να ακολουθήσουν έστω και εν μέρει το κομμουναλιστικό μοντέλο, αφού οι διαδικασίες και τα πρότυπα οργάνωσής τους είναι αναγκαστικά βασισμένα στα θεσμικά πρότυπα και στους νόμους του κράτους στο οποίο ανήκουν.
Κατά τη γνώμη μου, ο προβληματισμός για την συνολική κατασκευή του Bookchin, αγγίζει τον προβληματισμό για το μέλλον της αριστεράς. Μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού και τη μετατροπή του σε «ανύπαρκτο» σοσιαλισμό, η μετάβαση στον κομμουνισμό μοιάζει πιο ουτοπική από ποτέ. Ο Bookchin γνωρίζοντας όσο λίγοι, το άτοπο της μέχρι σήμερα νοούμενης σοσιαλιστικής οργάνωσης, αντιλαμβάνεται το δίπολο μεταξύ φιλελευθερισμού και κοινοτισμού, που οργανώνεται στη σύγχρονη πολιτική σκέψη. Ανεξάρτητα με τη μορφή του φιλελευθερισμού είτε αυτός λέγεται συντηρητικός, κοινωνικός, νέος, ή οτιδήποτε άλλο, ο Bookchin θέλει να τοποθετήσει απέναντί του το εκλιπών «αντίπαλον δέος» που θα κρατήσει ζωντανή και θα εξελίξει την αριστερή παράδοση. Ο κίνδυνος να μπει το όραμά του στο καλάθι των κοινοτιστών είναι ορατός, όμως αυτός φαίνεται να επιδιώκει να αποτελέσει τον νέο «τρίτο δρόμο». Δεν είναι λίγοι αυτοί που θα χαρακτήριζαν τον κομμουναλισμό ως κοινοτιστική πολιτική αντίληψη, μόνο και μόνο επειδή τοποθετείται απέναντι στον φιλελευθερισμό.
Εν πρώτοις, φαίνεται ότι ο Κομμουναλισμός (communalism) σαν πολιτικό σύστημα κοινωνικής οργάνωσης είναι ειδικότερος από τον Κοινοτισμό (communitarism) ο οποίος αποτελεί μια ευρύτερη ηθική αντίληψη. Σύμφωνα με τον κοινοτισμό, οι συλλογικού χαρακτήρα αξίες, όπως αμοιβαιότητα, εμπιστοσύνη, αλληλεγγύη είναι συνυφασμένες με συλλογική φύση της ανθρώπινης ύπαρξης. Η ευημερία των ανθρώπων, μπορεί να επιτευχθεί αν καθιερωθεί κοινοτικός τρόπος διαβίωσης και συμπεριφοράς των ανθρώπων, σύμφωνα με κοινές συλλογικού χαρακτήρα αξίες[18].
Οι αξίες αυτές δεν είναι απαραίτητα απόλυτες και καθολικές για όλες τις κοινότητες των ανθρώπων όπως για παράδειγμα είναι διαφορετικές οι αξίες και η ηθική των κοινοτήτων των παλαιστινίων, και των ισραηλιτών, των φανατικών μουσουλμάνων και των προτεσταντών χριστιανών. Όμως, αντίθετα με τη σχετικότητα του κοινοτισμού, οι εισηγητές του κομμουναλισμού θεωρούν ότι οι αξίες των κοινοτήτων είναι καθολικές και απόλυτες αφού αντανακλούν την ολότητα που διακρίνει τη φύση και εναρμονίζονται με αυτήν. Δηλαδή ο Bookchin αντικαθιστά, στην ουσία, την απόλυτη αλήθεια της αυθεντίας, με την αλήθεια της φύσης, η οποία όμως δεν είναι η αλήθεια που μέχρι σήμερα αντιλαμβανόμασταν! Παρ’ ότι είναι ειλικρινά γοητευτική η θέαση μιας φύσης συμπληρωματικής, γόνιμης, ενωτικής, αμοιβαίας, αλληλέγγυας, ελεύθερης και πολυποίκιλης, δεν παύει να είναι μια αυθαίρετη «θέαση». Η ορθολογική αυτή αντίληψη για τη φύση είναι εξ’ ίσου αυθαίρετη με την θέαση της φύσης ως ανταγωνιστική, ιεραρχική, νομοτελειακή και οτιδήποτε άλλο. Η φύση είναι αυτό που είναι ανεξάρτητα από το πως εμείς την ερμηνεύουμε. Η ερμηνεία και η ορθολογική ανάλυση είναι ιδιότητες της διάνοιας ενός φυσικού όντος, του ανθρώπου εν προκειμένω και δεν ανάγονται στο όλο, δηλαδή στη φύση. Αυτό ακριβώς είναι και το πρόβλημα στο οικοδόμημα του Bookchin. Κάνει το ίδιο ακριβώς λάθος, που κατηγορεί ότι κάνουν οι θεωρίες των φυσικών φιλοσόφων. Προσδίδει στη φύση χαρακτηριστικά ανθρωπομορφικά, υιοθετεί μια άλλη ερμηνεία της, χτίζει πάνω της μια νέα θεωρία που τελικά επιχειρεί να εφαρμόσει πολιτικά. Επί πρόσθετα, παρ’ ότι τοποθετεί τον άνθρωπο μέσα στην φύση, όπως κάνουν οι βιοκεντρικοί οικολόγοι, δεν αποφεύγει να καταλήξει σε μια ανθρωποκεντρική οικολογική θέση αφού ο τελικός του σκοπός είναι η ανθρώπινη ευημερία, που θα διασφαλίσει και ως θεματοφύλακας την οικολογική ηθική.
Aνεξάρτητα από τα παραπάνω, θεωρώ ότι η προσπάθεια του Bookchin να αντιπαραθέσει απέναντι στον καταστροφικό για το περιβάλλον φιλελευθερισμό της «ελεύθερης» αγοράς ένα οικολογικό μοντέλο ελευθεριακής κοινωνικής οργάνωσης, είναι εξαιρετική. Αν δεχτούμε ότι το μέλλον είναι ανοιχτό σε δυνατότητες, τότε και η φιλοσοφία του γίγνεσθαι, όπως αυτοχαρακτηρίζεται η κοινωνική οικολογία, θα παίξει καθοριστικά τον συμπληρωματικό ρόλο της μέσα στην πολυποίκιλη ολότητα της οικολογικής και πολιτικής φιλοσοφίας.
του Αλκιβιάδη Κ. Γούναρη
Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ηθικής Φιλοσοφίας
Δοκίμιο Στο Πλαίσιο του Μαθήματος
«Περιβαλλοντική Ηθική»
Εαρινό Εξάμηνο 2004 –2005
Διδάσκων Καθηγητής Ευάγγελος Πρωτοπαπαδάκης
Διαδικτυακή διανομή: www.filosofia.gr
Αθήνα, Σεπτέμβριος 2005
ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΑ ΓΡΑΦΕΙ Ο ΜΑΝΟΥΣΟΣ Γ. ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ Γράφτηκε στον τύπο ότι οι τράπεζες κέρδισαν την τελευταία δεκαετία 40 δισεκατομμύρια ευρώ. Γράφτηκε επίσης ότι δεν πλήρωσαν σχεδόν καθόλου φόρους. Νομίζω 3%. Γιατί άλλωστε να πληρώσουν . Οι τραπεζίτες είναι οι μπατίρηδες της κοινωνίαςσήμερα. Οι υπάλληλοι είναι οι κατέχοντες, και τα μικρομάγαζα κι αυτοί πρέπει να πληρώνουν τους φόρους. Εκτός από τα δάνεια που έδιναν οι τράπεζες στο κράτος με τόκο 5% ενώ τα δανειζόταν με 1% από την Ε.Κ.Τ κέρδισαν ουκ ολίγα , κι από τον ιδιωτικό δανεισμό. Την πάτησαν όμως οι καλοί μας οι τραπεζίτες. Αγόρασαν από το Ελληνικό δημόσιο ομόλογα αξίας 60 δισεκατομμυρίων ευρώ τα οποία "κουρεύτηκαν." Εν τη απληστία τους . Βεβαίως, βεβαίως. Δεν το περίμεναν ότι το δημόσιο θα ήταν τόσο μεγάλος μπαταχτσής. Οι τράπεζες δεν είναι η καρδιά του κράτους; Το αίμα της αστικής δημοκρατίας; Θυμήθηκα το πόσο επαληθεύτηκε ο γέρο Καρλ Μαρξ όταν έγραφε ότι¨ "οι καπιταλιστές είναι τόσο άπληστοι που είναι ικανοί να πουλήσουν, ακόμη και το σχοινί που θα τους κρεμάσει ο λαός." Ποιος λαός; Ένα είναι το κόμμα κι αντιπρόσωπος αυτού, ο Ιωσήφ Ιλαριόνοβιτς Τσουγκασβίλι -ΣΤΑΛΙΝ. Πάντως οι τράπεζες δεν πτώχευσαν. Πρώτη διδάξασα η Αμερική. Οι τράπεζες στηρίχτηκαν στην Ελλάδα με δισσεκατομμύρια και σόλο τον δυτικό κόσμο. Πήρε το κράτος τα χρήματα από τους "έχοντες και κατέχοντες" μισθωτούς ,συνταξιούχους και μικοεπιχειρηματίες και τα έδωσε στα ανωτέρω ευαγή ιδρύματα.Το καπιταλιστικό κράτος πρωτοστατεί στην στήριξη των στυλοβατών του συστήματος. Μόλις ανανήψουν οι τράπεζεςμε χρήματα των φορολογουμένων αρχίζουν την επίθεση στα κρατικά χρέη. The big game συνεχίζεται σε βάρος του λαού."Πρέπει να εξευμενίσουμε τις αγορές¨" δηλώνει τακτικά η κ. Μέρκελ . Πόσους νέους και νέες θα φάει ακόμη ο Μινώταυρος των αγορών;
Οι άνθρωποι ακολουθούν τη νοοτροπία του «κοπαδιού»
Αναρτήθηκε από admin στις 20/4/12 •
Ανακαλύφθηκε το νευρωνικό αποτύπωμα της τάσης
Στη σύγκρουση των προσωπικών αντιλήψεων και της κοινής γνώμης, νικά πάντα η δεύτερη, καθώς ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει την τάση να «επανεκπαιδεύει» τον εαυτό του, όταν αντιλαμβάνεται ότι βρίσκεται σε σύγκρουση με τους άλλους και να ακολουθεί τη «συμπεριφορά των πολλών». Οι επιστήμονες ανακάλυψαν τώρα το νευρωτικό αποτύπωμα της νοοτροπίας του «κοπαδιού».
Με λίγα λόγια, μια νέα ολλανδική επιστημονική έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό νευροεπιστήμης “Neuron”, αποκάλυψε την εγκεφαλική δραστηριότητα που αποτυπώνει την τάση των ανθρώπων να ακολουθούν το πλήθος, παρέχοντας ενδιαφέροντα στοιχεία σχετικά με το πώς η συμπεριφορά ενός ατόμου καθοδηγείται από τη συμπεριφορά των γύρω του.
Στο παρελθόν, διάφορες μελέτες έχουν μιλήσει για τη σημαντική επίδραση της κοινής γνώμης στην ατομική συμπεριφορά και κρίση, καταδεικνύοντας ότι τείνουμε να λαμβάνουμε υπόψη τη συμπεριφορά των άλλων και να καθοδηγούμαστε ως προς το ποια θεωρείται αναμενόμενη και επιτρεπτή συμπεριφορά και ποια όχι. Οι άνθρωποι, δηλαδή, συχνά αλλάζουν τις αντιλήψεις και τις αποφάσεις τους μόνο και μόνο για να συμμορφωθούν με τη συμπεριφορά της ομάδας όπου ανήκουν.
Για πρώτη φορά όμως ερευνητές του ολλανδικού Κέντρου Γνωσιακής Νευροαπεικόνισης F.C.Donders, με επικεφαλής τον καθηγητή Βασίλι Κλουτσάρεφ, μελέτησαν τους νευρωνικούς μηχανισμούς της κοινωνικής συμμόρφωσης. Χρησιμοποιώντας τομογραφία μαγνητικού συντονισμού σε ομάδα εθελοντών, ανακάλυψαν ότι μια σύγκρουση αντιλήψεων με την κοινή γνώμη (τις αντιλήψεις της ομάδας) πυροδοτεί μια συγκεκριμένη δραστηριότητα στον εγκέφαλο και μια ανάλογη εγκεφαλική προσαρμογή-συμμόρφωση από την πλευρά του ατόμου.
Η έρευνα καταδεικνύει ότι ο εγκέφαλος συνεχώς αγρυπνεί για το πιο «θεμελιώδες κοινωνικό λάθος» που, κατά τους ερευνητές, δεν είναι παρά το να είναι κανείς πολύ διαφορετικός από τους άλλους
Αναρτήθηκε από admin στις 20/4/12 •
Ανακαλύφθηκε το νευρωνικό αποτύπωμα της τάσης
Στη σύγκρουση των προσωπικών αντιλήψεων και της κοινής γνώμης, νικά πάντα η δεύτερη, καθώς ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει την τάση να «επανεκπαιδεύει» τον εαυτό του, όταν αντιλαμβάνεται ότι βρίσκεται σε σύγκρουση με τους άλλους και να ακολουθεί τη «συμπεριφορά των πολλών». Οι επιστήμονες ανακάλυψαν τώρα το νευρωτικό αποτύπωμα της νοοτροπίας του «κοπαδιού».
Με λίγα λόγια, μια νέα ολλανδική επιστημονική έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό νευροεπιστήμης “Neuron”, αποκάλυψε την εγκεφαλική δραστηριότητα που αποτυπώνει την τάση των ανθρώπων να ακολουθούν το πλήθος, παρέχοντας ενδιαφέροντα στοιχεία σχετικά με το πώς η συμπεριφορά ενός ατόμου καθοδηγείται από τη συμπεριφορά των γύρω του.
Στο παρελθόν, διάφορες μελέτες έχουν μιλήσει για τη σημαντική επίδραση της κοινής γνώμης στην ατομική συμπεριφορά και κρίση, καταδεικνύοντας ότι τείνουμε να λαμβάνουμε υπόψη τη συμπεριφορά των άλλων και να καθοδηγούμαστε ως προς το ποια θεωρείται αναμενόμενη και επιτρεπτή συμπεριφορά και ποια όχι. Οι άνθρωποι, δηλαδή, συχνά αλλάζουν τις αντιλήψεις και τις αποφάσεις τους μόνο και μόνο για να συμμορφωθούν με τη συμπεριφορά της ομάδας όπου ανήκουν.
Για πρώτη φορά όμως ερευνητές του ολλανδικού Κέντρου Γνωσιακής Νευροαπεικόνισης F.C.Donders, με επικεφαλής τον καθηγητή Βασίλι Κλουτσάρεφ, μελέτησαν τους νευρωνικούς μηχανισμούς της κοινωνικής συμμόρφωσης. Χρησιμοποιώντας τομογραφία μαγνητικού συντονισμού σε ομάδα εθελοντών, ανακάλυψαν ότι μια σύγκρουση αντιλήψεων με την κοινή γνώμη (τις αντιλήψεις της ομάδας) πυροδοτεί μια συγκεκριμένη δραστηριότητα στον εγκέφαλο και μια ανάλογη εγκεφαλική προσαρμογή-συμμόρφωση από την πλευρά του ατόμου.
Η έρευνα καταδεικνύει ότι ο εγκέφαλος συνεχώς αγρυπνεί για το πιο «θεμελιώδες κοινωνικό λάθος» που, κατά τους ερευνητές, δεν είναι παρά το να είναι κανείς πολύ διαφορετικός από τους άλλους
ΟΧΙ ΔΗΜΑΓΩΓΙΑ ΚΑΙ ΛΑΙΚΙΣΜΟΣ
ΑΝΑΓΚΑΙΑ Η ΕΝΟΤΗΤΑ
ΓΡΑΦΕΙ Ο ΜΑΝΟΥΣΟΣ Γ. ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ
Η κλεψύδρα του χρόνου αδειάζει προς την ημερομηνία των εκλογών. Τα δύο κόμματα εξουσίας ΠΑΣΟΚ {ευθύνες 70%} και Ν.Δ 30%} διέλυσαν τον κοινωνικό ιστό . Η χώρα μας έχει διασυρθεί διεθνώς. Οι ηγέτες των Ευρωπαϊκών κρατών δηλώνουν ότι¨ «εμείς δεν είμαστε Ελλάδα.» Ακόμη και ο ρεπουμπλικάνος υποψήφιος ΜΙΤ ΡΟΜΝΕΫ για το χρίσμα του προέδρου των Η.Π.Α, δηλώνει σε συνεντεύξεις του ότι¨ «Ο πρόεδρος Ομπάμα θέλει να κάνει την Αμερική σαν την Ελλάδα.» Η προπαγάνδα των λαϊκιστικών εντύπων της Γερμανίας, με τη «Μπιλντ» και το «Φόκους» να λοιδορούν συλλήβδην όλους τους Έλληνες, και ο λαϊκισμός ορισμένων Ελληνικών εντύπων, και ηλεκτρονικών μέσων, έστρεψε τον ένα λαό, εναντίον του άλλου. Με αποτέλεσμα να προβλέπεται ότι θα έχουμε φέτος λιγότερους Γερμανούς τουρίστες, σε μια εποχή επενδυτικής άπνοιας, όπου έχουμε απόλυτη ανάγκη το ξένο συνάλλαγμα. Γνωρίζουμε βεβαίως ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο Ελληνικό αλλά του Ευρωπαϊκού νότου. Ότι το πρόβλημα είναι δομικό κι ότι αιτία της κρίσης είναι η αρχική σύλληψη του κοινού Ευρωπαϊκού νομίσματος, χωρίς πολιτική και δημοσιονομική ένωση. Ας λένε οι συντηρητικοί με την κ. Μέρκελ ότι¨ «η Ελλάδα είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση.» Το δηλώνει η Γερμανία γιατί κλείστηκε στο εθνικιστικό καβούκι της και αρνείται να συνεισφέρει οικονομικά σαν ο ευρωστότερος εταίρος και ο περισσότερος ωφελημένος, στο κοινό ταμείο.
Το πρόβλημα είναι συστημικό. Δεν σημαίνει όμως ότι η Ελλάδα έχει ένα οργανωμένο κράτος δικαίου. Ότι δεν χρειαζόταν δομικές αλλαγές στο κράτος. Τα κόμματα που κυβέρνησαν μετά την μεταπολίτευση, μέσα από τις πελατειακές σχέσεις το κράτος λάφυρο και την αδιαφάνεια, έφεραν στην δύσκολη έως τραγική αυτή κατάσταση τη χώρα μας. Δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη ένα κράτος που να λειτουργεί να προσφέρει υπηρεσίες προς τους πολίτες, και να ανταποδίδει σε υπηρεσίες τους φόρους που εισπράττει. Το ζητούμενο όμως τώρα είναι, πως θα βγει ο Ελληνικός λαός από το σκοτεινό τούνελ. Επειδή στην χώρα μας, κανείς δεν είναι αθώος πρέπει να γνωρίζουμε ότι όταν ο λαός έδινε ποσοστά 86% στα δύο κόμματα εξουσίας και δεν άφηνε θέση για ουσιαστική και ισχυρή αριστερή αντιπολίτευση έχει κι αυτός τις ευθύνες του. Τα κόμματα είναι εντολοδόχοι του λαού και ενεργούν για λογαριασμό του. Η αριστερά βεβαίως έχει τις δικές της τεράστιες ευθύνες. Η αριστερά στο σύνολο της δεν δείχνει ότι ενδιαφέρεται πραγματικά για τα λαϊκά συμφέροντα Την ενδιαφέρει μόνο να επικρατήσει η δική της σημαία, κι ας αφήσει να πάρουν οι άλλοι το κάστρο. Τα δύο κόμματα που κυβερνούν το ΠΑΣΟΚ και η Ν.Δ, επιδίδονται σε νέες υποσχέσεις ενώ γνωρίζουν ότι έχουν παραχωρήσει γη και ύδωρ στους πιστωτές. Τα δεξιά παρακλάδια επίσης απεκδύονται πάσης ευθύνης και παριστάνουν ότι είναι εναντίον του μνημονίου, και λαϊκίζουν ασύστολα.«Χωρίς λύπην χωρίς περίσκεψη χωρίς αιδώ.»Είμαστε σε μια εποχή όπου περισσότερο από ποτέ έχουμε ανάγκη τον ειλικρινή διάλογο μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων. Η χώρα φλέγεται για την ενότητα την ανάληψη ευθύνης, και την συνεργασία για να ορθοποδήσει σε αυτές τις δύσκολες εποχές.
Λυπούμαι που δεν το βλέπω στον ορίζοντα. Ο καθένας κλείνεται στο δικό του μαγαζάκι λες και είναι μοναδική βαρκούλα στο πέλαγος. Η έλλειψη ενότητας και ομοψυχίας θα μας βουλιάξει μια ώρα γρηγορότερα. Να το θυμάστε. Ο χειρότερος εχθρός μας είναι ο τυφλός και αδιέξοδος κομματισμός και ο εαυτός μας.
ΑΝΑΓΚΑΙΑ Η ΕΝΟΤΗΤΑ
ΓΡΑΦΕΙ Ο ΜΑΝΟΥΣΟΣ Γ. ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ
Η κλεψύδρα του χρόνου αδειάζει προς την ημερομηνία των εκλογών. Τα δύο κόμματα εξουσίας ΠΑΣΟΚ {ευθύνες 70%} και Ν.Δ 30%} διέλυσαν τον κοινωνικό ιστό . Η χώρα μας έχει διασυρθεί διεθνώς. Οι ηγέτες των Ευρωπαϊκών κρατών δηλώνουν ότι¨ «εμείς δεν είμαστε Ελλάδα.» Ακόμη και ο ρεπουμπλικάνος υποψήφιος ΜΙΤ ΡΟΜΝΕΫ για το χρίσμα του προέδρου των Η.Π.Α, δηλώνει σε συνεντεύξεις του ότι¨ «Ο πρόεδρος Ομπάμα θέλει να κάνει την Αμερική σαν την Ελλάδα.» Η προπαγάνδα των λαϊκιστικών εντύπων της Γερμανίας, με τη «Μπιλντ» και το «Φόκους» να λοιδορούν συλλήβδην όλους τους Έλληνες, και ο λαϊκισμός ορισμένων Ελληνικών εντύπων, και ηλεκτρονικών μέσων, έστρεψε τον ένα λαό, εναντίον του άλλου. Με αποτέλεσμα να προβλέπεται ότι θα έχουμε φέτος λιγότερους Γερμανούς τουρίστες, σε μια εποχή επενδυτικής άπνοιας, όπου έχουμε απόλυτη ανάγκη το ξένο συνάλλαγμα. Γνωρίζουμε βεβαίως ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο Ελληνικό αλλά του Ευρωπαϊκού νότου. Ότι το πρόβλημα είναι δομικό κι ότι αιτία της κρίσης είναι η αρχική σύλληψη του κοινού Ευρωπαϊκού νομίσματος, χωρίς πολιτική και δημοσιονομική ένωση. Ας λένε οι συντηρητικοί με την κ. Μέρκελ ότι¨ «η Ελλάδα είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση.» Το δηλώνει η Γερμανία γιατί κλείστηκε στο εθνικιστικό καβούκι της και αρνείται να συνεισφέρει οικονομικά σαν ο ευρωστότερος εταίρος και ο περισσότερος ωφελημένος, στο κοινό ταμείο.
Το πρόβλημα είναι συστημικό. Δεν σημαίνει όμως ότι η Ελλάδα έχει ένα οργανωμένο κράτος δικαίου. Ότι δεν χρειαζόταν δομικές αλλαγές στο κράτος. Τα κόμματα που κυβέρνησαν μετά την μεταπολίτευση, μέσα από τις πελατειακές σχέσεις το κράτος λάφυρο και την αδιαφάνεια, έφεραν στην δύσκολη έως τραγική αυτή κατάσταση τη χώρα μας. Δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη ένα κράτος που να λειτουργεί να προσφέρει υπηρεσίες προς τους πολίτες, και να ανταποδίδει σε υπηρεσίες τους φόρους που εισπράττει. Το ζητούμενο όμως τώρα είναι, πως θα βγει ο Ελληνικός λαός από το σκοτεινό τούνελ. Επειδή στην χώρα μας, κανείς δεν είναι αθώος πρέπει να γνωρίζουμε ότι όταν ο λαός έδινε ποσοστά 86% στα δύο κόμματα εξουσίας και δεν άφηνε θέση για ουσιαστική και ισχυρή αριστερή αντιπολίτευση έχει κι αυτός τις ευθύνες του. Τα κόμματα είναι εντολοδόχοι του λαού και ενεργούν για λογαριασμό του. Η αριστερά βεβαίως έχει τις δικές της τεράστιες ευθύνες. Η αριστερά στο σύνολο της δεν δείχνει ότι ενδιαφέρεται πραγματικά για τα λαϊκά συμφέροντα Την ενδιαφέρει μόνο να επικρατήσει η δική της σημαία, κι ας αφήσει να πάρουν οι άλλοι το κάστρο. Τα δύο κόμματα που κυβερνούν το ΠΑΣΟΚ και η Ν.Δ, επιδίδονται σε νέες υποσχέσεις ενώ γνωρίζουν ότι έχουν παραχωρήσει γη και ύδωρ στους πιστωτές. Τα δεξιά παρακλάδια επίσης απεκδύονται πάσης ευθύνης και παριστάνουν ότι είναι εναντίον του μνημονίου, και λαϊκίζουν ασύστολα.«Χωρίς λύπην χωρίς περίσκεψη χωρίς αιδώ.»Είμαστε σε μια εποχή όπου περισσότερο από ποτέ έχουμε ανάγκη τον ειλικρινή διάλογο μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων. Η χώρα φλέγεται για την ενότητα την ανάληψη ευθύνης, και την συνεργασία για να ορθοποδήσει σε αυτές τις δύσκολες εποχές.
Λυπούμαι που δεν το βλέπω στον ορίζοντα. Ο καθένας κλείνεται στο δικό του μαγαζάκι λες και είναι μοναδική βαρκούλα στο πέλαγος. Η έλλειψη ενότητας και ομοψυχίας θα μας βουλιάξει μια ώρα γρηγορότερα. Να το θυμάστε. Ο χειρότερος εχθρός μας είναι ο τυφλός και αδιέξοδος κομματισμός και ο εαυτός μας.
ΕΦΥΓΕ ΝΩΡΙΣ Ο Δ. ΜΗΤΡΟΠΑΝΟΣ
ΓΡΑΦΕΙ Ο ΜΑΝΟΥΣΟΣ Γ. ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ
«Όταν βλέπετε να κλαίω κάτι μέσα μου πονεί, πληγωμένο αηδονάκι που του πήραν την φωνή.»
Έφυγε από τη ζωή ένα καλλικέλαδο αηδόνι. Ύπήρξε από τους καλύτερους λαϊκούς τραγουδιστές της γενιάς του. Βασανισμένο παιδί αγωνιστών του «Δ.Σ» {Δημοκρατικού Στρατού} στα 29 του, έμαθε ότι ζούσε ο πατέρας του και βρισκόταν αυτοεξόριστος στην Ρουμανία. Ήταν σεμνός, σοβαρός, μετρημένος. Το ήθος του ήταν υπόδειγμα της διδαχής των αρχαίων Ελλήνων ότι¨ «Παν μέτρον άριστον.» Γνώριζε την αξία της ερμηνείας και της φωνή του, και δεν είχε ανάγκη να το διαλαλεί στις ρούγες της δημοσιότητας με ατελείωτες συνεντεύξεις. Η οικογένεια του πιστή στο δικό του πνεύμα της σεμνότητας και της ταπεινότητας, δεν θέλησε η κηδεία του να γίνει δημοσία δαπάνη, και παρακάλεσαν τα λεφτά για τα στεφάνια να πάνε σε ορφανοτροφεία. Επίσης δεν δέχτηκαν ούτε επικήδειους λόγους, υποκριτικούς και μεγαλόστομους. Στον Δ. Μητροπάνο ταιριάζει το ποίημα του μεγάλου Αλεξανδρινού Κ. Καβάφη «Τιμή σ`εκείνους όπου στη ζωή των ώρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες. Ποτέ από το χρέος μη κινούντες, δίκαιοι και ίσιοι σε όλες τους τες πράξεις.»
Γράφει στα «ΝΕΑ» ο Τάκης Θεοδωρόπουλος. «Ειπώθηκαν τόσο πολλά που μέσα στον καταιγισμό της εθνικολαϊκής πλειοδοσίας αναρωτιέσαι πότε θα μάθουμε να αποχαιρετάμε τους νεκρούς μας και τι χώρος σού έχει απομείνει για να διασώσεις το αίσθημα του «δικού σου Μητροπάνου» - την έκφραση τη δανείζομαι από το άρθρο της Βένας Γεωργακοπούλου στο Protagon, φωτεινή εξαίρεση στη διανομή των ιματίων. Λεηλασία της μνήμης; Υπερβολές. Αυτά τα ξεχνάς μόλις τα ακούσεις. Το ήθος της φωνής του όμως μένει. Αυτό το ήθος που σε συγκινούσε ακόμη και όταν το τραγούδι δεν ήταν του γούστου σου ή τα λόγια δεν σου πήγαιναν. Και αν είσαι ειλικρινής, δεν σκέφτεσαι ποιο κομμάτι του λαού εκπροσωπεί αυτό που σε συγκινεί. Απλώς συνομιλείς με τον εαυτό σου.
Παρασύρθηκα κι εγώ. Απλώς θυμήθηκα ότι κάποτε ο Τσαρούχης είχε πει ότι δεν είναι καλό να πεθαίνεις Αύγουστο γιατί δεν πετυχαίνουν οι κηδείες επειδή ο περισσότερος κόσμος λείπει. Και τώρα με όλα αυτά σκέφτηκα πως πρέπει να προσέχεις να μη σου συμβεί το μοιραίο σε προεκλογική περίοδο.»
ΓΡΑΦΕΙ Ο ΜΑΝΟΥΣΟΣ Γ. ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ
«Όταν βλέπετε να κλαίω κάτι μέσα μου πονεί, πληγωμένο αηδονάκι που του πήραν την φωνή.»
Έφυγε από τη ζωή ένα καλλικέλαδο αηδόνι. Ύπήρξε από τους καλύτερους λαϊκούς τραγουδιστές της γενιάς του. Βασανισμένο παιδί αγωνιστών του «Δ.Σ» {Δημοκρατικού Στρατού} στα 29 του, έμαθε ότι ζούσε ο πατέρας του και βρισκόταν αυτοεξόριστος στην Ρουμανία. Ήταν σεμνός, σοβαρός, μετρημένος. Το ήθος του ήταν υπόδειγμα της διδαχής των αρχαίων Ελλήνων ότι¨ «Παν μέτρον άριστον.» Γνώριζε την αξία της ερμηνείας και της φωνή του, και δεν είχε ανάγκη να το διαλαλεί στις ρούγες της δημοσιότητας με ατελείωτες συνεντεύξεις. Η οικογένεια του πιστή στο δικό του πνεύμα της σεμνότητας και της ταπεινότητας, δεν θέλησε η κηδεία του να γίνει δημοσία δαπάνη, και παρακάλεσαν τα λεφτά για τα στεφάνια να πάνε σε ορφανοτροφεία. Επίσης δεν δέχτηκαν ούτε επικήδειους λόγους, υποκριτικούς και μεγαλόστομους. Στον Δ. Μητροπάνο ταιριάζει το ποίημα του μεγάλου Αλεξανδρινού Κ. Καβάφη «Τιμή σ`εκείνους όπου στη ζωή των ώρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες. Ποτέ από το χρέος μη κινούντες, δίκαιοι και ίσιοι σε όλες τους τες πράξεις.»
Γράφει στα «ΝΕΑ» ο Τάκης Θεοδωρόπουλος. «Ειπώθηκαν τόσο πολλά που μέσα στον καταιγισμό της εθνικολαϊκής πλειοδοσίας αναρωτιέσαι πότε θα μάθουμε να αποχαιρετάμε τους νεκρούς μας και τι χώρος σού έχει απομείνει για να διασώσεις το αίσθημα του «δικού σου Μητροπάνου» - την έκφραση τη δανείζομαι από το άρθρο της Βένας Γεωργακοπούλου στο Protagon, φωτεινή εξαίρεση στη διανομή των ιματίων. Λεηλασία της μνήμης; Υπερβολές. Αυτά τα ξεχνάς μόλις τα ακούσεις. Το ήθος της φωνής του όμως μένει. Αυτό το ήθος που σε συγκινούσε ακόμη και όταν το τραγούδι δεν ήταν του γούστου σου ή τα λόγια δεν σου πήγαιναν. Και αν είσαι ειλικρινής, δεν σκέφτεσαι ποιο κομμάτι του λαού εκπροσωπεί αυτό που σε συγκινεί. Απλώς συνομιλείς με τον εαυτό σου.
Παρασύρθηκα κι εγώ. Απλώς θυμήθηκα ότι κάποτε ο Τσαρούχης είχε πει ότι δεν είναι καλό να πεθαίνεις Αύγουστο γιατί δεν πετυχαίνουν οι κηδείες επειδή ο περισσότερος κόσμος λείπει. Και τώρα με όλα αυτά σκέφτηκα πως πρέπει να προσέχεις να μη σου συμβεί το μοιραίο σε προεκλογική περίοδο.»
Πέμπτη 19 Απριλίου 2012
*ΠΕΖΟΓΡΑΦΗΜΑ
ΘΑ ΣΚΟΤΩΣΩ ΤΟΝ ΔΗΜΑΡΧΟ
ΓΡΑΦΕΙ Ο ΜΑΝΟΥΣΟΣ Γ. ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ
«Θα τον σκοτώσω τον δήμαρχο.» «Θα τον σκοτώσω.» «Μην φωνάζεις, και μην ωρύεσαι." "Λυπούμαι πολύ για ότι έγινε φίλε Σταμάτη , είναι, είναι.» «Έχουν περάσει δέκα μήνες από τότε.» «Δεν μπορώ να βρω λόγια να..» Μου είπε ο παλιός και καλός μου φίλος, Βαγγέλης¨ «Μετά από ένα μούδιασμα ,και μια διακοπή συνέχισε¨ «Δεν μπορώ να βρω τα κατάλληλα λόγια, για να σε παρηγορήσω. «Ο Δήμαρχος είναι ένας αχρείος, ένας ανεύθυνος άνδρας.» «Μην χαραμίσεις όμως την ζωή σου για χατίρι του.» «Την ζωή μου είπες Βαγγέλη;» Ποιος σου είπε ότι από εκείνη τη μαύρη ημέρα, εγώ έχω ζωή;» Κι όμως κάποτε ήμουν κι εγώ νέος ,κι είχα πολλά όνειρα. Τον Μιχάλη τον γνώρισα όταν ήμουν φοιτητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, {Ε.Μ.Π}. Γνωριστήκαμε στο δεύτερο έτος και συνδεθήκαμε από τότε με αδιατάρακτη φιλία. Είχαμε την τύχη να ζήσουμε μαζί στα γεγονότα του Πολυτεχνείου το Νοέμβρη του 1973. Ήταν η τελευταία μας χρονιά, αλλά έμεινε στην ψυχή μου σαν φωτεινός φάρος. Φοβήθηκα πολύ όταν είδα ότι εισέβαλλαν τα τάνκς της χούντας.
Ήμασταν όμως νέοι, είχαμε ορμή, και ξεπερνούσαμε τους φόβους μας
Θυμάμαι ακόμη τον ήχο και την αγωνία, από την φωνή της Δαμανάκη, όπου εξέπεμπε από τον αυτοσχέδιο ραδιοπομπό, με την λεπτή νεανική φωνή της, και έξέφραζε την φωνή των φοιτητών του Πολυτεχνείου. « Εδώ Πολυτεχνείο.» «Εδώ Πολυτεχνείο.» Εδώ ραδιοφωνικός σταθμός των αγωνιζομένων φοιτητών, των αγωνιζομένων Ελλήνων.» Η φωνή του Παπαχρίστου και της Δαμανάκη προέτρεπαν συνεχώς από το ραδιοσταθμό του Πολυτεχνείου τους εφέδρους στρατιώτες, να μη κάνουν χρήση των όπλων. «Στρατιώτες αδέλφια μας, μην πυροβολείτε, τα αδέλφια σας τους φοιτητές.» Ο Μιχάλης κι εγώ θάψαμε στα κατάβαθα της ψυχής μας τις στιγμές εκείνες. Θέλαμε τις αναμνήσεις μας, να της κρατήσουμε για τον εαυτόν μας. Το καθήκον μας κάναμε βρε αδελφέ. Ως νέοι άνθρωποι και αυριανοί επιστήμονες. Για ελευθερία και δημοκρατία αγωνιστήκαμε, όταν η πλειοψηφία του λαού φοβόταν να αντιδράσει, ή είχε βολευτεί και δεν έβγαζε τσιμουδιά. « Ψωμί, παιδεία, ελευθερία.» ήταν το σύνθημα μας, ως φοιτητών του Πολυτεχνείου. Γιατί, χωρίς πολιτική ελευθερία, δεν έχεις δικό σου αέρα να αναπνεύσεις, να παλέψεις να διεκδικήσεις. {«Συλλογάται καλά, όποιος συλλογάται ελεύθερα» «Ρήγας Φεραίος»}Εάν σου λείπει η ελευθερία και η δημοκρατία, πολιτικά είσαι ανύπαρκτος. Επειδή έτσι τους κάπνισε και αποφάσισαν ως έτυχε κάποτε, και ειδικά , στις 21 -4-1967, μια δράκα επίορκων και αρχομανών στρατιωτικών, να κατέβει στους δρόμους και με τα τανκς να καταργήσουν το Σύνταγμα, και να μας στερήσουν τα πολιτικά μας, και τα δημοκρατικά μας δικαιώματα; Την συμμετοχή μας στο Πολυτεχνείο δεν την εξαργυρώσαμε, για πολιτικές θέσεις και κυβερνητικά αξιώματα. Γιαυτό άλλωστε θυμώνω όταν κατηγορούν για διάφορα πολιτικά θέματα ολόκληρη τη γενιά του Πολυτεχνείου επειδή, κάποιοι της δικής μας γενιάς φοιτητές, χρησιμοποίησαν τη συμμετοχή τους στο Πολυτεχνείο, σαν σκαλοπάτι για την πολιτική τους ανέλιξη. Με τον συμφοιτητή και φίλο μου Μιχάλη εργαστήκαμε για πέντε χρόνια σε μια μεγάλη εταιρεία δημοσίων έργων. Θέλαμε να αποκτήσουμε εμπειρία ούτως ώστε να ανοίξουμε αργότερα το δικό μας τεχνικό γραφείο. Ο Μιχάλης ερωτεύτηκε την Φιλιώ μια όμορφη και καλλιεργημένη νέα κοπέλα, η οποία έκανε την άσκηση της στην δικηγορία στο δικηγορικό γραφείο του πατέρας της. Μέσα στο χρόνο παντρεύτηκαν και αμέσως ήρθε και το πρώτο τους παιδί . Ήταν ένα χαριτωμένο αγοράκι με κατάμαυρα ματάκια. Ζουζούνιζε υπέροχα στο παιδικό του κρεβατάκι κι έκανε γονείς και παππούδες ευτυχισμένους. Ο Σταμάτης δηλαδή εγώ, κι ο Μιχάλης ήμασταν πολιτικοποιημένα άτομα και ενεργοί πολίτες. Συμμετείχαμε στα κοινά. και οι δύο. Λειτουργούσαμε πάντα με σύμπνοια και από κοινού, σαν δίδυμα αδέλφια. Όταν βάζαμε υποψηφιότητα για την διοίκηση του τεχνικού επιμελητηρίου βγαίναμε και οι δύο πρώτοι σε σταυρούς προτίμησης. Ο Μιχάλης είχε οργανωθεί στο ΠΑΣΟΚ από την ημέρα της ιδρύσεως του στις 3 του Σεπτέμβρη του 1974.Εγώ έγινα μέλος της ανανεωτικής αριστεράς. Τότε είχε το κόμμα αυτό τον τίτλο «Κ.Κ.Εσωτ.» ως μετεξέλιξη από την διάσπαση του Κ.Κ.Ε Είχαμε την διάθεση να προσφέρουμε στα κοινά από την σκοπιά του ενεργού πολίτη που νοιάζεται για τον τόπο του. Πάντα στην αφάνεια χωρίς κομματικές θέσεις , και χωρίς καμιά ιδιοτέλεια. Δεν θέλω να παινευτώ αλλά ήταν λίγοι σαν τον Μιχάλη και εμένα. Στα κόμματα όπως έχει αποδειχτεί κυρίως στα λεγόμενα κόμματα εξουσίας, πάνε άνθρωποι διψασμένοι για εξουσία, για προβολή για κλέψιμο άκοπου χρήματος από το δημόσιο ταμείο ,ή ακόμη κάποιοι από δαύτους, με τα λιγότερα προσόντα, κουνούν τα σημαιάκια του κόμματος μπροστά στους βουλευτές, και τους τοπάρχες, έχοντας στη μέση αρκετή ευλυγισία για κάμψεις, με αντάλλαγμα, διορισμό στο δημόσιο.
Τα χρόνια πέρασαν γρήγορα χωρίς να το καταλάβουμε. Εμείς του 70 οι εκδρομείς είχαμε δηλώσει την παραίτηση μας από την εταιρεία και ψάχναμε για δικό μας γραφείο.
Είχαμε βάλει κάποια λεφτά στην άκρη, μας βοήθησαν λίγο και οι γονείς μας αλλά ζητήσαμε και δάνειο από την τράπεζα. Ιδρύσαμε μια μικρή κατασκευαστική εταιρεία
δημοσίων και ιδιωτικών έργων. Ξεκινήσαμε με όρεξη για δουλειά και δημιουργία.
Παντρεύτηκα και του λόγου μου. Δεν άντεχα άλλο τη ζωή του εργένη. Ήθελα να γυρίζω σπίτι να βρίσκω στρωμένο κρεβάτι και σπιτικό φαγητό. Δεν έχει σημασία που βοηθούσα κι εγώ στο σπίτι γιατί η γυναίκα μου η πανέμορφη Λήδα ήταν καθηγήτρια φιλόλογος, και δεν είχε πολύ χρόνο για την οικιακή εργασία. Χρόνο μπαίνει χρόνος βγαίνει και πέρασαν πολλά χρόνια από τότε. Ακόμη θυμάμαι ένα μακρινό μου θείο που ποτέ δεν έκανε δική του οικογένεια, και το είχε μετανιώσει να μου λέει¨ «Παιδί μου να δημιουργήσεις οικογένεια όσο είσαι ακόμη νέος. Περνά ο χρόνος γρήγορα και όταν ξυπνήσεις μια ημέρα με λευκά μαλλιά θα είναι αργά.» Όταν η σύζυγος μου γέννησε την μοναδική μας κόρη, ο γιος του Μιχάλη ο Ανδρέας ήταν ήδη δέκα ετών. Όταν ο Ανδρέας τέλειωσε τις σπουδές του δεν πέρασαν ούτε δύο χρόνια, κι έγινε συνέταιρος στην εταιρία μας. Ήταν εργατικός και φιλόδοξος. Μόλις τριάντα πέντε ετών έθεσε υποψηφιότητα για δήμαρχος. Τον στηρίξαμε μαζί με τον πατέρα του με όλες μας τις δυνάμεις. Όταν εξελέγη δήμαρχος κάναμε ένα τρικούβερτο γλέντι. Που να το φανταστώ ότι αυτό το άτομο θα με έστελνε μια ημέρα στα τάρταρα του Άδη. Η μοναχοκόρη μου η Ελβίρα που υπεραγαπούσα, ήταν ήδη 26 ετών όμορφη καλλιεργημένη με λαμπρές σπουδές στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Την έβλεπα και την καμάρωνα. Έλαμπε από τα νιάτα της και την εξυπνάδα της, Την καμάρωνα όπως κάθε πατέρας καμαρώνει το παιδί του. Δεν θα την χαιρόμουν όμως για μεγάλο διάστημα. Την Τετάρτη 26 Ιουλίου εξαφανίστηκε, χωρίς να δώσει σημείο ζωής.
Την δεύτερη ημέρα το αναγγείλαμε στην αστυνομία και την έψαξαν παντού. Βρέθηκε μέσα σένα τεράστιο φαράγγι νεκρή. Δεν μπορούσα να το δεχθώ. Στην τσέπη του τζιν παντελονιού της, είχε ένα σημείωμα, όπου έγραφε ότι είχε συνάψει πριν δύο χρόνια τρυφερή σχέση με τον παιδικό της φίλο Ανδρέα. Ότι ήταν έγκυος τριών μηνών, όταν της ανήγγειλε ότι θέλει να χωρίσουν διότι ερωτεύτηκε την γραμματέα του. Η μικρή μου η Ελβίρα, ήταν πολύ ευαίσθητο πλάσμα και δεν άντεξε τον χωρισμό. Έδωσε οριστικό τέλος στην ζωή της. Δεν μπορούσα να το πιστέψω ότι ο Ανδρέας που τον είχα σαν παιδί μου, και τον είχαμε κάνει συνεταίρο στην εταιρεία μας. Τον στήριξα για να εκλεγεί δήμαρχος. Κι αυτός με πότισε τόση χολή. Δεν μπορούσα να διανοηθώ,ότι θα φερόταν τόσο επιπόλαια και σκάρτα στην μοναχοκόρη μου. Η ψυχή μου από τότε μαύρισε οριστικά. Ντύθηκα στα μαύρα κι άφησα ακόμη μια μεγάλη γενειάδα. Ήθελα το απέξω μου να ταιριάζει με το μέσα μου. Από εκείνη την στιγμή που αντίκρισα νεκρό το παιδί μου ήμουν κι εγώ, ένας ζωντανός νεκρός. Ορκίστηκα στον τάφο του . «Θα σκοτώσω τον δήμαρχο. Το αίμα πρέπει να ξεπλυθεί με αίμα.»
ΘΑ ΣΚΟΤΩΣΩ ΤΟΝ ΔΗΜΑΡΧΟ
ΓΡΑΦΕΙ Ο ΜΑΝΟΥΣΟΣ Γ. ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ
«Θα τον σκοτώσω τον δήμαρχο.» «Θα τον σκοτώσω.» «Μην φωνάζεις, και μην ωρύεσαι." "Λυπούμαι πολύ για ότι έγινε φίλε Σταμάτη , είναι, είναι.» «Έχουν περάσει δέκα μήνες από τότε.» «Δεν μπορώ να βρω λόγια να..» Μου είπε ο παλιός και καλός μου φίλος, Βαγγέλης¨ «Μετά από ένα μούδιασμα ,και μια διακοπή συνέχισε¨ «Δεν μπορώ να βρω τα κατάλληλα λόγια, για να σε παρηγορήσω. «Ο Δήμαρχος είναι ένας αχρείος, ένας ανεύθυνος άνδρας.» «Μην χαραμίσεις όμως την ζωή σου για χατίρι του.» «Την ζωή μου είπες Βαγγέλη;» Ποιος σου είπε ότι από εκείνη τη μαύρη ημέρα, εγώ έχω ζωή;» Κι όμως κάποτε ήμουν κι εγώ νέος ,κι είχα πολλά όνειρα. Τον Μιχάλη τον γνώρισα όταν ήμουν φοιτητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, {Ε.Μ.Π}. Γνωριστήκαμε στο δεύτερο έτος και συνδεθήκαμε από τότε με αδιατάρακτη φιλία. Είχαμε την τύχη να ζήσουμε μαζί στα γεγονότα του Πολυτεχνείου το Νοέμβρη του 1973. Ήταν η τελευταία μας χρονιά, αλλά έμεινε στην ψυχή μου σαν φωτεινός φάρος. Φοβήθηκα πολύ όταν είδα ότι εισέβαλλαν τα τάνκς της χούντας.
Ήμασταν όμως νέοι, είχαμε ορμή, και ξεπερνούσαμε τους φόβους μας
Θυμάμαι ακόμη τον ήχο και την αγωνία, από την φωνή της Δαμανάκη, όπου εξέπεμπε από τον αυτοσχέδιο ραδιοπομπό, με την λεπτή νεανική φωνή της, και έξέφραζε την φωνή των φοιτητών του Πολυτεχνείου. « Εδώ Πολυτεχνείο.» «Εδώ Πολυτεχνείο.» Εδώ ραδιοφωνικός σταθμός των αγωνιζομένων φοιτητών, των αγωνιζομένων Ελλήνων.» Η φωνή του Παπαχρίστου και της Δαμανάκη προέτρεπαν συνεχώς από το ραδιοσταθμό του Πολυτεχνείου τους εφέδρους στρατιώτες, να μη κάνουν χρήση των όπλων. «Στρατιώτες αδέλφια μας, μην πυροβολείτε, τα αδέλφια σας τους φοιτητές.» Ο Μιχάλης κι εγώ θάψαμε στα κατάβαθα της ψυχής μας τις στιγμές εκείνες. Θέλαμε τις αναμνήσεις μας, να της κρατήσουμε για τον εαυτόν μας. Το καθήκον μας κάναμε βρε αδελφέ. Ως νέοι άνθρωποι και αυριανοί επιστήμονες. Για ελευθερία και δημοκρατία αγωνιστήκαμε, όταν η πλειοψηφία του λαού φοβόταν να αντιδράσει, ή είχε βολευτεί και δεν έβγαζε τσιμουδιά. « Ψωμί, παιδεία, ελευθερία.» ήταν το σύνθημα μας, ως φοιτητών του Πολυτεχνείου. Γιατί, χωρίς πολιτική ελευθερία, δεν έχεις δικό σου αέρα να αναπνεύσεις, να παλέψεις να διεκδικήσεις. {«Συλλογάται καλά, όποιος συλλογάται ελεύθερα» «Ρήγας Φεραίος»}Εάν σου λείπει η ελευθερία και η δημοκρατία, πολιτικά είσαι ανύπαρκτος. Επειδή έτσι τους κάπνισε και αποφάσισαν ως έτυχε κάποτε, και ειδικά , στις 21 -4-1967, μια δράκα επίορκων και αρχομανών στρατιωτικών, να κατέβει στους δρόμους και με τα τανκς να καταργήσουν το Σύνταγμα, και να μας στερήσουν τα πολιτικά μας, και τα δημοκρατικά μας δικαιώματα; Την συμμετοχή μας στο Πολυτεχνείο δεν την εξαργυρώσαμε, για πολιτικές θέσεις και κυβερνητικά αξιώματα. Γιαυτό άλλωστε θυμώνω όταν κατηγορούν για διάφορα πολιτικά θέματα ολόκληρη τη γενιά του Πολυτεχνείου επειδή, κάποιοι της δικής μας γενιάς φοιτητές, χρησιμοποίησαν τη συμμετοχή τους στο Πολυτεχνείο, σαν σκαλοπάτι για την πολιτική τους ανέλιξη. Με τον συμφοιτητή και φίλο μου Μιχάλη εργαστήκαμε για πέντε χρόνια σε μια μεγάλη εταιρεία δημοσίων έργων. Θέλαμε να αποκτήσουμε εμπειρία ούτως ώστε να ανοίξουμε αργότερα το δικό μας τεχνικό γραφείο. Ο Μιχάλης ερωτεύτηκε την Φιλιώ μια όμορφη και καλλιεργημένη νέα κοπέλα, η οποία έκανε την άσκηση της στην δικηγορία στο δικηγορικό γραφείο του πατέρας της. Μέσα στο χρόνο παντρεύτηκαν και αμέσως ήρθε και το πρώτο τους παιδί . Ήταν ένα χαριτωμένο αγοράκι με κατάμαυρα ματάκια. Ζουζούνιζε υπέροχα στο παιδικό του κρεβατάκι κι έκανε γονείς και παππούδες ευτυχισμένους. Ο Σταμάτης δηλαδή εγώ, κι ο Μιχάλης ήμασταν πολιτικοποιημένα άτομα και ενεργοί πολίτες. Συμμετείχαμε στα κοινά. και οι δύο. Λειτουργούσαμε πάντα με σύμπνοια και από κοινού, σαν δίδυμα αδέλφια. Όταν βάζαμε υποψηφιότητα για την διοίκηση του τεχνικού επιμελητηρίου βγαίναμε και οι δύο πρώτοι σε σταυρούς προτίμησης. Ο Μιχάλης είχε οργανωθεί στο ΠΑΣΟΚ από την ημέρα της ιδρύσεως του στις 3 του Σεπτέμβρη του 1974.Εγώ έγινα μέλος της ανανεωτικής αριστεράς. Τότε είχε το κόμμα αυτό τον τίτλο «Κ.Κ.Εσωτ.» ως μετεξέλιξη από την διάσπαση του Κ.Κ.Ε Είχαμε την διάθεση να προσφέρουμε στα κοινά από την σκοπιά του ενεργού πολίτη που νοιάζεται για τον τόπο του. Πάντα στην αφάνεια χωρίς κομματικές θέσεις , και χωρίς καμιά ιδιοτέλεια. Δεν θέλω να παινευτώ αλλά ήταν λίγοι σαν τον Μιχάλη και εμένα. Στα κόμματα όπως έχει αποδειχτεί κυρίως στα λεγόμενα κόμματα εξουσίας, πάνε άνθρωποι διψασμένοι για εξουσία, για προβολή για κλέψιμο άκοπου χρήματος από το δημόσιο ταμείο ,ή ακόμη κάποιοι από δαύτους, με τα λιγότερα προσόντα, κουνούν τα σημαιάκια του κόμματος μπροστά στους βουλευτές, και τους τοπάρχες, έχοντας στη μέση αρκετή ευλυγισία για κάμψεις, με αντάλλαγμα, διορισμό στο δημόσιο.
Τα χρόνια πέρασαν γρήγορα χωρίς να το καταλάβουμε. Εμείς του 70 οι εκδρομείς είχαμε δηλώσει την παραίτηση μας από την εταιρεία και ψάχναμε για δικό μας γραφείο.
Είχαμε βάλει κάποια λεφτά στην άκρη, μας βοήθησαν λίγο και οι γονείς μας αλλά ζητήσαμε και δάνειο από την τράπεζα. Ιδρύσαμε μια μικρή κατασκευαστική εταιρεία
δημοσίων και ιδιωτικών έργων. Ξεκινήσαμε με όρεξη για δουλειά και δημιουργία.
Παντρεύτηκα και του λόγου μου. Δεν άντεχα άλλο τη ζωή του εργένη. Ήθελα να γυρίζω σπίτι να βρίσκω στρωμένο κρεβάτι και σπιτικό φαγητό. Δεν έχει σημασία που βοηθούσα κι εγώ στο σπίτι γιατί η γυναίκα μου η πανέμορφη Λήδα ήταν καθηγήτρια φιλόλογος, και δεν είχε πολύ χρόνο για την οικιακή εργασία. Χρόνο μπαίνει χρόνος βγαίνει και πέρασαν πολλά χρόνια από τότε. Ακόμη θυμάμαι ένα μακρινό μου θείο που ποτέ δεν έκανε δική του οικογένεια, και το είχε μετανιώσει να μου λέει¨ «Παιδί μου να δημιουργήσεις οικογένεια όσο είσαι ακόμη νέος. Περνά ο χρόνος γρήγορα και όταν ξυπνήσεις μια ημέρα με λευκά μαλλιά θα είναι αργά.» Όταν η σύζυγος μου γέννησε την μοναδική μας κόρη, ο γιος του Μιχάλη ο Ανδρέας ήταν ήδη δέκα ετών. Όταν ο Ανδρέας τέλειωσε τις σπουδές του δεν πέρασαν ούτε δύο χρόνια, κι έγινε συνέταιρος στην εταιρία μας. Ήταν εργατικός και φιλόδοξος. Μόλις τριάντα πέντε ετών έθεσε υποψηφιότητα για δήμαρχος. Τον στηρίξαμε μαζί με τον πατέρα του με όλες μας τις δυνάμεις. Όταν εξελέγη δήμαρχος κάναμε ένα τρικούβερτο γλέντι. Που να το φανταστώ ότι αυτό το άτομο θα με έστελνε μια ημέρα στα τάρταρα του Άδη. Η μοναχοκόρη μου η Ελβίρα που υπεραγαπούσα, ήταν ήδη 26 ετών όμορφη καλλιεργημένη με λαμπρές σπουδές στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Την έβλεπα και την καμάρωνα. Έλαμπε από τα νιάτα της και την εξυπνάδα της, Την καμάρωνα όπως κάθε πατέρας καμαρώνει το παιδί του. Δεν θα την χαιρόμουν όμως για μεγάλο διάστημα. Την Τετάρτη 26 Ιουλίου εξαφανίστηκε, χωρίς να δώσει σημείο ζωής.
Την δεύτερη ημέρα το αναγγείλαμε στην αστυνομία και την έψαξαν παντού. Βρέθηκε μέσα σένα τεράστιο φαράγγι νεκρή. Δεν μπορούσα να το δεχθώ. Στην τσέπη του τζιν παντελονιού της, είχε ένα σημείωμα, όπου έγραφε ότι είχε συνάψει πριν δύο χρόνια τρυφερή σχέση με τον παιδικό της φίλο Ανδρέα. Ότι ήταν έγκυος τριών μηνών, όταν της ανήγγειλε ότι θέλει να χωρίσουν διότι ερωτεύτηκε την γραμματέα του. Η μικρή μου η Ελβίρα, ήταν πολύ ευαίσθητο πλάσμα και δεν άντεξε τον χωρισμό. Έδωσε οριστικό τέλος στην ζωή της. Δεν μπορούσα να το πιστέψω ότι ο Ανδρέας που τον είχα σαν παιδί μου, και τον είχαμε κάνει συνεταίρο στην εταιρεία μας. Τον στήριξα για να εκλεγεί δήμαρχος. Κι αυτός με πότισε τόση χολή. Δεν μπορούσα να διανοηθώ,ότι θα φερόταν τόσο επιπόλαια και σκάρτα στην μοναχοκόρη μου. Η ψυχή μου από τότε μαύρισε οριστικά. Ντύθηκα στα μαύρα κι άφησα ακόμη μια μεγάλη γενειάδα. Ήθελα το απέξω μου να ταιριάζει με το μέσα μου. Από εκείνη την στιγμή που αντίκρισα νεκρό το παιδί μου ήμουν κι εγώ, ένας ζωντανός νεκρός. Ορκίστηκα στον τάφο του . «Θα σκοτώσω τον δήμαρχο. Το αίμα πρέπει να ξεπλυθεί με αίμα.»
Τρίτη 17 Απριλίου 2012
ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ
Αν δεν αλλάξουμε ως κοινωνία, να πάψουμε να αποδεχόμαστε εύκολα την κλοπή του δημοσίου χρήματος επειδή κι εμείς κάναμε μια μικροπαρανομία, αν δεν υπάρξει πλήρης διαφάνεια και έλεγχος παντού,αν δεν τηρηθούν οι νόμοι με ισονομία για όλους, αν δεν υπάρξει κάθαρση και πλήρη ανεξαρτησία της δικαιοσύνης,αν δεν αναθεωρηθεί το άρθρο του Συντάγματος, που αφήνει ατιμώρητους τους πολιτικούς που άσκησαν εξουσία, αν δεν υπάρξει τιμωρία, στους “ποντικούς” που πιάνονται στην φάκα, και το πολιτικό σύστημα να αλλάξει με νέα πρόσωπα, ή νέα κόμματα, η διαφθορά θα συνεχίζεται, με την ίδια ένταση.Πάντα θα υπάρχουν πολιτικοί και άνθρωποι με αδυναμίες που εύκολα διαφθείρονται. ΜΑΝΟΥΣΟΣ Γ. ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ
Αν δεν αλλάξουμε ως κοινωνία, να πάψουμε να αποδεχόμαστε εύκολα την κλοπή του δημοσίου χρήματος επειδή κι εμείς κάναμε μια μικροπαρανομία, αν δεν υπάρξει πλήρης διαφάνεια και έλεγχος παντού,αν δεν τηρηθούν οι νόμοι με ισονομία για όλους, αν δεν υπάρξει κάθαρση και πλήρη ανεξαρτησία της δικαιοσύνης,αν δεν αναθεωρηθεί το άρθρο του Συντάγματος, που αφήνει ατιμώρητους τους πολιτικούς που άσκησαν εξουσία, αν δεν υπάρξει τιμωρία, στους “ποντικούς” που πιάνονται στην φάκα, και το πολιτικό σύστημα να αλλάξει με νέα πρόσωπα, ή νέα κόμματα, η διαφθορά θα συνεχίζεται, με την ίδια ένταση.Πάντα θα υπάρχουν πολιτικοί και άνθρωποι με αδυναμίες που εύκολα διαφθείρονται. ΜΑΝΟΥΣΟΣ Γ. ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ
Η κουλτούρα της διαφθοράς. Του Γιάννη Πανούση
11:04, 16 Απρ 2012 | tvxsteam tvxs.gr/node/91307
1. Η πολιτική διαφθορά, ως «ανάρμοστη σχέση μεταξύ αγοράς και πολιτικής», δηλαδή ως διαπλοκή, κατέστη μέρος της πολιτικής κουλτούρας. Κουλτούρα της διαφθοράς και κουλτούρα του δημόσιου βίου (συμ)πορεύονται.
Ως «μη φαινόμενο» (άδηλο, αόρατο) φαινόμενο, η διαφθορά είτε εξελίσσεται προς τα πάνω σε διαπλοκή και σκάνδαλο, ή γενικεύεται προς τα κάτω σε «ρουσφέτια επιβίωσης».
2. Ιστορικά, ο όρος διαφθορά απέκτησε διαφορετικές έννοιες και οδήγησε σε διαφορετικούς συνειρμούς (ηθικούς, κοινωνικούς, θεσμικούς). Άλλοτε συνδέθηκε με τα Καθεστώτα, άλλοτε με τα Συντάγματα, άλλοτε με την (πρώιμη) νεωτερικότητα.
Η ιστορικότητα του φαινομένου της διαφθοράς δεν ακολουθείται όμως από μια συγκεκριμένη ποινική αντιμετώπιση. Το «έγκλημα διαφθοράς» δεν έχει ακόμα τυποποιηθεί ως τέτοιο.
Η παλαιά και η νέα, η μικρή και η μεγάλη, η δομική και η περιστασιακή διαφθορά, αποδίδονται στη γραφειοκρατία, στην αδιαφάνεια των θεσμικών λειτουργιών και γενικότερα στη διάβρωση της δημοκρατίας.
Κοινός παρονομαστής: η κατάχρηση δημόσιας εξουσίας για ένα ιδιωτικό όφελος, που θέτει συχνά σε κίνδυνο το δημόσιο συμφέρον.
Κοινά κριτήρια: οι νομικοί ορισμοί, το δημόσιο συμφέρον και οι αντιλήψεις της κοινής γνώμης.
Να σημειωθεί ότι η άποψη του κόσμου εξαρτάται από οικογενειακές παραδόσεις (amoral familists), από πελατειακές σχέσεις, από εργασιακές πρακτικές, από πολιτειακές/ πολιτισμικές αντιλήψεις.
Η ανοχή των πολιτών λειτουργεί «ως πλυντήριο συνειδήσεων». Στο σημείο αυτό πρέπει να επισημάνουμε τον κρίσιμο ρόλο των ενδιάμεσων ομάδων (intermediary groups), που δημιουργούν ειδική κοινωνική και οικονομική συνείδηση.
3. Η διαφθορά υπερβαίνει λοιπόν το ατομικό έγκλημα και αναγορεύεται σε μέγιστο κοινωνικό πρόβλημα. Οι σύγχρονες καπιταλιστικές δημοκρατικές κοινωνίες έχουν προσβληθεί από μια δομική διαφθορά, η οποία άλλοτε λειτουργεί παράλληλα κι άλλοτε αντίθετα με τους θεσμούς της Πολιτείας.
Σε κάθε περίπτωση, η διαφθορά καθρεφτίζει τη σύγκρουση αξιών (clash of values): αξίες δημοκρατίας, αξίες αγοράς. Η εμπορευματοποίηση των αξιών (προνόμια, ολιγαρχία κ.λπ.) κατισχύει των νόμων και των κανόνων και διαβρώνει την κοινωνία και την Πολιτεία.
Η πολιτική ελίτ δεν «ιδρώνει» ιδιαίτερα με τις παράνομες οικονομικές ενισχύσεις (επ’ ανταλλάγματι).
Το επενδυτικό ρίσκο και η καινοτομία, ο ανταγωνισμός και η αποδοτικότητα, εκλαμβάνουν τη διαφθορά ως ανάχωμα απέναντι στην κακή πολιτική. Κι αυτό, διότι η διαφθορά προϋποθέτει δόλο και συμπαιγνία, αλλά και μια αντίληψη ότι στο «κάτω–κάτω δεν βλάπτει κανέναν».
Χωρίς αιδώ και χωρίς αίσθηση δικαίου, οι τεχνικές ηθικής ουδετεροποίησης είναι εύκολος δρόμος αυτο–δικαίωσης (π.χ. «όλοι το κάνουν», «οι άλλοι φταίνε»).
Ενώ η διαφθορά εθεωρείτο αρχικά «προδοσία της ευθύνης προς το δημόσιο συμφέρον», στη συνέχεια μετεξελίχθη σε παράνομο, παρεκκλίνοντα, ανήθικο μηχανισμό της εξουσίας, με στόχο αφενός την κάλυψη των θεσμικών κενών (machine politique) κι αφετέρου την απόκτηση πολιτικού οφέλους (ή και εξυπηρέτηση εθνικού συμφέροντος).
Η κοινωνική ανοχή του σχηματισμού και της λειτουργίας τέτοιων δικτύων δεν οδηγεί μόνο στην πελατοποίηση και την ευνοιοκρατία, αλλά καταλήγει στην παράκαμψη της επίσημης πολιτικής εξουσίας.
Τα αόρατα νήματα της εξουσίας και οι ευκαιρίες πρόσβασης και εκμετάλλευσης των δικτύων, η επιρροή των lobbies, η διαπλοκή και οι πελατειακές σχέσεις, δεν συγκροτούν ευκαιριακό πλαίσιο ανεντιμότητας διαφθορέα και διεφθαρμένου, αλλά ένα άτυπο πολιτικό σύστημα, το οποίο είναι ταυτόχρονα και δίκτυο κοινωνικο–οικονομικής διαφθοράς (με κύρια χαρακτηριστικά το κέρδος, την εξουσία και την ομερτά).
Η εξουσία, η πολιτική φαυλότητα και η διαφθορά, οι κλίκες, οι καταχρήσεις, η ευνοιοκρατία, η ρουσφετολογία, ο χρηματισμός, κινούνται στο πλαίσιο των «παράνομων σχέσεων», των σχέσεων συνενοχής, δηλαδή της αποσάθρωσης των πολιτικών και κοινωνικών δομών.
Κύριο χαρακτηριστικό αυτής της αποσάθρωσης είναι ότι οι δράστες–δημόσια πρόσωπα απορρίπτουν τον ηθικό χαρακτηρισμό και δικαιολογούν (ίσως και να «νομιμοποιούν») τις πράξεις τους, αποδίδοντάς τες σε «γενική δυσλειτουργία», ή σε «σφάλμα», ή σε «κοινωνική χρησιμότητα». Εντάσσουν δηλαδή τη διαφθορά στις νόμιμες κοινωνικές λειτουργίες και σ’ ένα νέο πολιτικό ήθος.
Αυτή είναι η κουλτούρα της διαφθοράς. Μια στρέβλωση των αξιών: δημόσιοι λειτουργοί και πολίτες που αποκτούν σταδιακά μια ιδιόρρυθμη «συνείδηση δικαίου» όταν διαφθείρουν ή διαφθείρονται
11:04, 16 Απρ 2012 | tvxsteam tvxs.gr/node/91307
1. Η πολιτική διαφθορά, ως «ανάρμοστη σχέση μεταξύ αγοράς και πολιτικής», δηλαδή ως διαπλοκή, κατέστη μέρος της πολιτικής κουλτούρας. Κουλτούρα της διαφθοράς και κουλτούρα του δημόσιου βίου (συμ)πορεύονται.
Ως «μη φαινόμενο» (άδηλο, αόρατο) φαινόμενο, η διαφθορά είτε εξελίσσεται προς τα πάνω σε διαπλοκή και σκάνδαλο, ή γενικεύεται προς τα κάτω σε «ρουσφέτια επιβίωσης».
2. Ιστορικά, ο όρος διαφθορά απέκτησε διαφορετικές έννοιες και οδήγησε σε διαφορετικούς συνειρμούς (ηθικούς, κοινωνικούς, θεσμικούς). Άλλοτε συνδέθηκε με τα Καθεστώτα, άλλοτε με τα Συντάγματα, άλλοτε με την (πρώιμη) νεωτερικότητα.
Η ιστορικότητα του φαινομένου της διαφθοράς δεν ακολουθείται όμως από μια συγκεκριμένη ποινική αντιμετώπιση. Το «έγκλημα διαφθοράς» δεν έχει ακόμα τυποποιηθεί ως τέτοιο.
Η παλαιά και η νέα, η μικρή και η μεγάλη, η δομική και η περιστασιακή διαφθορά, αποδίδονται στη γραφειοκρατία, στην αδιαφάνεια των θεσμικών λειτουργιών και γενικότερα στη διάβρωση της δημοκρατίας.
Κοινός παρονομαστής: η κατάχρηση δημόσιας εξουσίας για ένα ιδιωτικό όφελος, που θέτει συχνά σε κίνδυνο το δημόσιο συμφέρον.
Κοινά κριτήρια: οι νομικοί ορισμοί, το δημόσιο συμφέρον και οι αντιλήψεις της κοινής γνώμης.
Να σημειωθεί ότι η άποψη του κόσμου εξαρτάται από οικογενειακές παραδόσεις (amoral familists), από πελατειακές σχέσεις, από εργασιακές πρακτικές, από πολιτειακές/ πολιτισμικές αντιλήψεις.
Η ανοχή των πολιτών λειτουργεί «ως πλυντήριο συνειδήσεων». Στο σημείο αυτό πρέπει να επισημάνουμε τον κρίσιμο ρόλο των ενδιάμεσων ομάδων (intermediary groups), που δημιουργούν ειδική κοινωνική και οικονομική συνείδηση.
3. Η διαφθορά υπερβαίνει λοιπόν το ατομικό έγκλημα και αναγορεύεται σε μέγιστο κοινωνικό πρόβλημα. Οι σύγχρονες καπιταλιστικές δημοκρατικές κοινωνίες έχουν προσβληθεί από μια δομική διαφθορά, η οποία άλλοτε λειτουργεί παράλληλα κι άλλοτε αντίθετα με τους θεσμούς της Πολιτείας.
Σε κάθε περίπτωση, η διαφθορά καθρεφτίζει τη σύγκρουση αξιών (clash of values): αξίες δημοκρατίας, αξίες αγοράς. Η εμπορευματοποίηση των αξιών (προνόμια, ολιγαρχία κ.λπ.) κατισχύει των νόμων και των κανόνων και διαβρώνει την κοινωνία και την Πολιτεία.
Η πολιτική ελίτ δεν «ιδρώνει» ιδιαίτερα με τις παράνομες οικονομικές ενισχύσεις (επ’ ανταλλάγματι).
Το επενδυτικό ρίσκο και η καινοτομία, ο ανταγωνισμός και η αποδοτικότητα, εκλαμβάνουν τη διαφθορά ως ανάχωμα απέναντι στην κακή πολιτική. Κι αυτό, διότι η διαφθορά προϋποθέτει δόλο και συμπαιγνία, αλλά και μια αντίληψη ότι στο «κάτω–κάτω δεν βλάπτει κανέναν».
Χωρίς αιδώ και χωρίς αίσθηση δικαίου, οι τεχνικές ηθικής ουδετεροποίησης είναι εύκολος δρόμος αυτο–δικαίωσης (π.χ. «όλοι το κάνουν», «οι άλλοι φταίνε»).
Ενώ η διαφθορά εθεωρείτο αρχικά «προδοσία της ευθύνης προς το δημόσιο συμφέρον», στη συνέχεια μετεξελίχθη σε παράνομο, παρεκκλίνοντα, ανήθικο μηχανισμό της εξουσίας, με στόχο αφενός την κάλυψη των θεσμικών κενών (machine politique) κι αφετέρου την απόκτηση πολιτικού οφέλους (ή και εξυπηρέτηση εθνικού συμφέροντος).
Η κοινωνική ανοχή του σχηματισμού και της λειτουργίας τέτοιων δικτύων δεν οδηγεί μόνο στην πελατοποίηση και την ευνοιοκρατία, αλλά καταλήγει στην παράκαμψη της επίσημης πολιτικής εξουσίας.
Τα αόρατα νήματα της εξουσίας και οι ευκαιρίες πρόσβασης και εκμετάλλευσης των δικτύων, η επιρροή των lobbies, η διαπλοκή και οι πελατειακές σχέσεις, δεν συγκροτούν ευκαιριακό πλαίσιο ανεντιμότητας διαφθορέα και διεφθαρμένου, αλλά ένα άτυπο πολιτικό σύστημα, το οποίο είναι ταυτόχρονα και δίκτυο κοινωνικο–οικονομικής διαφθοράς (με κύρια χαρακτηριστικά το κέρδος, την εξουσία και την ομερτά).
Η εξουσία, η πολιτική φαυλότητα και η διαφθορά, οι κλίκες, οι καταχρήσεις, η ευνοιοκρατία, η ρουσφετολογία, ο χρηματισμός, κινούνται στο πλαίσιο των «παράνομων σχέσεων», των σχέσεων συνενοχής, δηλαδή της αποσάθρωσης των πολιτικών και κοινωνικών δομών.
Κύριο χαρακτηριστικό αυτής της αποσάθρωσης είναι ότι οι δράστες–δημόσια πρόσωπα απορρίπτουν τον ηθικό χαρακτηρισμό και δικαιολογούν (ίσως και να «νομιμοποιούν») τις πράξεις τους, αποδίδοντάς τες σε «γενική δυσλειτουργία», ή σε «σφάλμα», ή σε «κοινωνική χρησιμότητα». Εντάσσουν δηλαδή τη διαφθορά στις νόμιμες κοινωνικές λειτουργίες και σ’ ένα νέο πολιτικό ήθος.
Αυτή είναι η κουλτούρα της διαφθοράς. Μια στρέβλωση των αξιών: δημόσιοι λειτουργοί και πολίτες που αποκτούν σταδιακά μια ιδιόρρυθμη «συνείδηση δικαίου» όταν διαφθείρουν ή διαφθείρονται
ΤΟ ΒΑΘΥ ΠΑΣΟΚ ΚΑΙ Ο ΑΚΗΣ ΤΣΟΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ
ΓΡΑΦΕΙ Ο ΜΑΝΟΥΣΟΣ Γ.ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ
«Στην μοναξιά υπάρχουν κι εκεί, όπως μέσα στην γλώσσα ιδιώματα. Το δικό μου πρέπει να είναι της πλέον ακατοίκητης ερημονησίδας.» Οδυσσέας Ελύτης
Πόσα είναι τελικά τα ποσά που καταχράστηκε εις βάρος του δημοσίου ο ωραίος γκριζομάλλης ένοικος του Παρισινού “φορ σήζονς;” Ο Απόστολος{ΑΚΗΣ} Τσοχατζόπουλος, ο γιος του μπακάλη στην αγορά του Μοδιάνο της Θεσσαλονίκης που στα νιάτα του πουλούσε σάντουιτς στον σιδηροδρομικό σταθμό, για να βγάλει το χαρτζιλίκι του -προς τιμήν του- και που χρησιμοποίησε το ΠΑΣΟΚ ως όχημα για να φθάσει σχεδόν να γίνει αρχηγός του, και πρωθυπουργός της χώρας; Με τους βασιλικούς γάμους του που τάραξαν τους ψηφοφόρους του άλλοτε ποτέ, και ψευδεπίγραφα σοσιαλιστικού ΠΑΣΟΚ; Η χλιδή τους, και η πανάκριβη διαμονή του, στην πολυτελή σουίτα του Παρισινού «FOUR SEASONS» σχολιάστηκε δυσμενώς από τον κόσμο την εποχή εκείνη, με αισθήματα οργής και αγανάκτησης. Χθες διάβασα στις εφημερίδες ότι τα κλεμμένα, ανέρχονται περίπου σε 50 εκατομμύρια ευρώ. Τα πενήντα εκατομμύρια ευρώ, μας κάνουν 17 δισεκατομμύρια παλιές δραχμές. Πόσα σχολεία κτίζονται με τα ποσά αυτά ,ή γιατί όχι ένα γενικό νοσοκομείο; Προφανώς και δεν ήταν όλα τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ διεφθαρμένα. Όποιος το λέει και γενικεύει, έχει φασιστική νοοτροπία. Ο Μπεχαβιορισμός όμως του Τσοχατζόπουλου αφορά πολλά στελέχη των δύο κομμάτων ΠΑΣΟΚ, και Ν.Δ που κυβέρνησαν μετά το 74 την χώρα. Είδαν το κράτος ως λάφυρο, ή ως παχιά αγελάδα που θέλει συνεχώς άρμεγμα. Φρόντισαν δεόντως να το ξαλαφρώσουν και να ρίξουν όλα τα βάρη στους φορολογουμένους. Τα τελευταία χρόνια «όλοι γνωρίζαμε από φήμες για τον Τσοχατζόπουλο» γράφει ο Γιάννης Πρετεντέρης στο «Βήμα.» Κι εγώ από τα Χανιά που μιλούσα με Πασόκους γνώριζα εδώ και χρόνια, τις φήμες οι οποίες προφανώς είχαν διαχυθεί σε όλη την Ελλάδα. «Ο κόσμος τόχε τούμπανο και ό Άκης κρυφό καμάρι.» {Ώστε “μαζί τα φάγαμε ” Ή κάποιοι ιστρούκτορες τα φάγανε εις υγείαν του πάντα ευκολόπιστου και πάντα προδομένου λαού, κύριε Πάγκαλε;}
Πιθανώς να νόμιζε ότι θα έμενε ατιμώρητος όπως όλοι οι κλέφτες πολιτικοί μέχρι σήμερα. Όμως η Χώρα πτώχευσε κι ό όχλος στην αρένα ωρυόταν ότι κάποιοι πρέπει να δοθούν βορά στα λιοντάρια. Η Νέμεσις ήρθε να πάρει τα χρωστούμενα για να επέλθει η κάθαρση. Δημοσιογράφοι και πολιτικοί γνωρίζουν ότι για να αναλάβουν έργα από το δημόσιο πολυεθνικές και μη , δίνουν μίζες από 2% έως 10%. Είναι ηλίου φαεινότερον ότι πολλοί διατελέσαντες υπουργοί ή σε καίριες θέσεις υπεύθυνοι κρατικών προμηθειών, έχουν φουσκωμένους λογαριασμούς σε φορολογικούς παραδείσους . Ένα μέρος του δημοσίου χρέους είναι προϊόν διαφθοράς. Το χρέος που φορτώθηκαν οι Έλληνες έχει μέσα του επαχθές, ή επονείδιστο χρέος. Δεν φθάνει που η παραγωγική μας βάση συρρικνώθηκε. Συρρικνώθηκε και η ηθική των Τσοχατζόπουλων και μας έφθασαν στο χείλος του γκρεμού. Της δικαιοσύνης ήλιε ηλιάτορα, πόσο σέχει ανάγκη η χώρα μου.
ΓΡΑΦΕΙ Ο ΜΑΝΟΥΣΟΣ Γ.ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ
«Στην μοναξιά υπάρχουν κι εκεί, όπως μέσα στην γλώσσα ιδιώματα. Το δικό μου πρέπει να είναι της πλέον ακατοίκητης ερημονησίδας.» Οδυσσέας Ελύτης
Πόσα είναι τελικά τα ποσά που καταχράστηκε εις βάρος του δημοσίου ο ωραίος γκριζομάλλης ένοικος του Παρισινού “φορ σήζονς;” Ο Απόστολος{ΑΚΗΣ} Τσοχατζόπουλος, ο γιος του μπακάλη στην αγορά του Μοδιάνο της Θεσσαλονίκης που στα νιάτα του πουλούσε σάντουιτς στον σιδηροδρομικό σταθμό, για να βγάλει το χαρτζιλίκι του -προς τιμήν του- και που χρησιμοποίησε το ΠΑΣΟΚ ως όχημα για να φθάσει σχεδόν να γίνει αρχηγός του, και πρωθυπουργός της χώρας; Με τους βασιλικούς γάμους του που τάραξαν τους ψηφοφόρους του άλλοτε ποτέ, και ψευδεπίγραφα σοσιαλιστικού ΠΑΣΟΚ; Η χλιδή τους, και η πανάκριβη διαμονή του, στην πολυτελή σουίτα του Παρισινού «FOUR SEASONS» σχολιάστηκε δυσμενώς από τον κόσμο την εποχή εκείνη, με αισθήματα οργής και αγανάκτησης. Χθες διάβασα στις εφημερίδες ότι τα κλεμμένα, ανέρχονται περίπου σε 50 εκατομμύρια ευρώ. Τα πενήντα εκατομμύρια ευρώ, μας κάνουν 17 δισεκατομμύρια παλιές δραχμές. Πόσα σχολεία κτίζονται με τα ποσά αυτά ,ή γιατί όχι ένα γενικό νοσοκομείο; Προφανώς και δεν ήταν όλα τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ διεφθαρμένα. Όποιος το λέει και γενικεύει, έχει φασιστική νοοτροπία. Ο Μπεχαβιορισμός όμως του Τσοχατζόπουλου αφορά πολλά στελέχη των δύο κομμάτων ΠΑΣΟΚ, και Ν.Δ που κυβέρνησαν μετά το 74 την χώρα. Είδαν το κράτος ως λάφυρο, ή ως παχιά αγελάδα που θέλει συνεχώς άρμεγμα. Φρόντισαν δεόντως να το ξαλαφρώσουν και να ρίξουν όλα τα βάρη στους φορολογουμένους. Τα τελευταία χρόνια «όλοι γνωρίζαμε από φήμες για τον Τσοχατζόπουλο» γράφει ο Γιάννης Πρετεντέρης στο «Βήμα.» Κι εγώ από τα Χανιά που μιλούσα με Πασόκους γνώριζα εδώ και χρόνια, τις φήμες οι οποίες προφανώς είχαν διαχυθεί σε όλη την Ελλάδα. «Ο κόσμος τόχε τούμπανο και ό Άκης κρυφό καμάρι.» {Ώστε “μαζί τα φάγαμε ” Ή κάποιοι ιστρούκτορες τα φάγανε εις υγείαν του πάντα ευκολόπιστου και πάντα προδομένου λαού, κύριε Πάγκαλε;}
Πιθανώς να νόμιζε ότι θα έμενε ατιμώρητος όπως όλοι οι κλέφτες πολιτικοί μέχρι σήμερα. Όμως η Χώρα πτώχευσε κι ό όχλος στην αρένα ωρυόταν ότι κάποιοι πρέπει να δοθούν βορά στα λιοντάρια. Η Νέμεσις ήρθε να πάρει τα χρωστούμενα για να επέλθει η κάθαρση. Δημοσιογράφοι και πολιτικοί γνωρίζουν ότι για να αναλάβουν έργα από το δημόσιο πολυεθνικές και μη , δίνουν μίζες από 2% έως 10%. Είναι ηλίου φαεινότερον ότι πολλοί διατελέσαντες υπουργοί ή σε καίριες θέσεις υπεύθυνοι κρατικών προμηθειών, έχουν φουσκωμένους λογαριασμούς σε φορολογικούς παραδείσους . Ένα μέρος του δημοσίου χρέους είναι προϊόν διαφθοράς. Το χρέος που φορτώθηκαν οι Έλληνες έχει μέσα του επαχθές, ή επονείδιστο χρέος. Δεν φθάνει που η παραγωγική μας βάση συρρικνώθηκε. Συρρικνώθηκε και η ηθική των Τσοχατζόπουλων και μας έφθασαν στο χείλος του γκρεμού. Της δικαιοσύνης ήλιε ηλιάτορα, πόσο σέχει ανάγκη η χώρα μου.
Δευτέρα 16 Απριλίου 2012
ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΔΥΟ ΦΙΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΡΗΣΚΕΙΑ.
ΓΡΑΦΕΙ Ο ΜΑΝΟΥΣΟΣ Γ. ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ
1]ΒΑΣΙΛΗΣ «Πιστεύεις ότι υπάρχει Θεός;»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Ουδέποτε πίστευα σε Θεό.»
ΒΑΣΙΛΗΣ «Ώστε είσαι ένα άπιστο σκυλί;»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Ναι είμαι ένα άπιστο σκυλί.»
ΒΑΣΙΛΗΣ «Που πιστεύεις εσύ;»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Στην δύναμη του ανθρώπου.»
ΒΑΣΙΛΗΣ «Έχεις διαβάσει την διδασκαλία του Χριστού στα κείμενα των ευαγγελιστών, και την επί του όρους ομιλία, ή τα πατερικά κείμενα;»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Δεν είμαι και θεολόγος αλλά κάποια τα έχω διαβάσει.»
ΒΑΣΙΛΗΣ «Ποια είναι η γνώμη σου;»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Κάθε θρησκεία είναι μια ολόκληρη φιλοσοφία.» «Ας υποθέσουμε ότι υπήρξε Χριστός, κι ότι ήταν ένας φιλόσοφος. Βεβαίως βάση της κοινής λογικής δεν είναι δυνατόν να υπήρξε Χριστός και χωρίς παιδεία, χωρίς δασκάλους να αφήσει πίσω του τόση σοφή διδασκαλία. Λέγεται ότι η διδασκαλία του είναι απόσταγμα κειμένων που υπήρξε από την λόγια Εβραϊκή παράδοση.»
ΒΑΣΙΛΗΣ «Δηλαδή δεν πιστεύεις ότι η Παρθένος Μαρία γέννησε τον Χριστό χωρίς συνουσία μετά του Ιωσήφ, κατ `εντολή του Θεού;»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Όπως αντιλαμβάνεσαι σήμερα δεν το πιστεύουν ούτε τα παιδάκια του δημοτικού.»
ΒΑΣΙΛΗΣ «Ποιος είναι ο δημιουργός του κόσμου τούτου;»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Πάντως δεν είναι ο ανύπαρκτος Θεός σου.» Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι, προσπάθησαν να δώσουν κάποιες εξηγήσεις. Η σύγχρονη επιστήμη λέει για την «μεγάλη έκρηξη.»
ΒΑΣΙΛΗΣ «Πιστεύεις εσύ ότι υπάρχει άλλη ζωή, ότι οι ψυχές δεν πεθαίνουν κι ότι οι άνθρωποι θα αναστηθούν;»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Πολύ θα το ήθελαν οι άνθρωποι να μην πεθαίνουν να ζουν αιώνια, αλλά δυστυχώς είναι φθαρτοί και θνητοί. Από ύλη προερχόμαστε και σε ύλη θα καταλήξουμε.»
ΒΑΣΙΛΗΣ «Γιατί τόσα εκατομμύρια άνθρωποι στη γη πιστεύουν σε θρησκείες;»
ΚΑΝΕΛΟΣ Ο μεγάλος διανοητής Κ. Μαρξ είχε πει ότι ¨ « Η θρησκεία είναι η ψυχή του καταπιεσμένου πλάσματος σένα κόσμο χωρίς ψυχή, είναι το όπιο του λαού.»
Ο φιλόσοφος Λουδοβίκος Φόιερμπαχ είπε ότι οι άνθρωποι είναι πολύ εγωϊστές, και δεν θέλουν να πεθάνουν για τούτο ανακάλυψαν την αιώνια ζωή, για να νικήσουν τον θάνατο.» Κι ότι ό άνθρωπος πρέπει να έλθει κοντά στον συνάνθρωπο του και να τον αγαπήσει σαν Θεό.»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Όπως αντιλαμβάνεσαι αγαπητέ, η θρησκεία είναι μια ανάγκη του ανθρώπινου γένους, από τότε που οργανώθηκαν οι κοινωνίες. Ο άνθρωπος γνωρίζει ότι είναι φθαρτός και αδύναμος, αισθάνεται μοναξιά, πίκρα, απογοήτευση. Η θρησκεία είναι για τον άνθρωπο μια παρηγοριά. Ένα στήριγμα. Θέλει ένα Θεόρατο έναν υπεράνθρωπο, ένα γίγαντα, κάποιον δυνατότερο, από τον ίδιο να στηριχτεί πάνω του, για να πάρει δύναμη. Κι αν δεν υπήρχε ως τώρα Θεός , ο άνθρωπος, θα τον ανακάλυπτε.»
ΒΑΣΙΛΗΣ «Αδυνατώ να ακολουθήσει τον συλλογισμό σου. Προσωπικά πιστεύω στην ορθόδοξη πίστη και δεν ερευνώ.»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Σέβομαι την πίστη σου ,και κάθε ανθρώπου πίστη.»Άλλωστε χρειάζεται μεγάλη δύναμη η χρήση του ορθού λογισμού και η κατάρριψη των δογμάτων. Ο άνθρωπος τότε, γνωρίζει ότι αποκτά την ελευθερία του. Μένει μόνος με τον εαυτό του. Η ελευθερία και ο στοχασμός είναι μεγάλο βάρος, που λίγοι το αντέχουν.»
2] ΒΑΣΙΛΗΣ «Εγώ ικανοποιούμαι με αυτό που έχω. Δεν μου αρέσει να ψάχνομαι.»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Το ξέρω, και δεν είσαι ο μόνος. «Ο Ιταλός φιλόσοφος Νομπέρτο Μπόμπιο είπε ότι¨ «οι άνθρωποι μέσα από την θρησκεία έχουν τον φόβο του Θεού, κι έτσι τηρούν τους θρησκευτικούς κανόνες.» «Όσοι όμως δεν έχουν θρησκεία, τους κανόνες τους τηρούν, μέσω των νόμων του κράτους.» Ο καθηγητής ψυχολογίας κ. Άρα Νορεζανγιάν στο Βανκούβερ του Καναδά, σε άρθρο του στο «Βήμα» της 15-4-2012
γράφει ότ騻 η θρησκεία με την πίστη της σε Θεούς που παρακολουθούν και τα υπερβολικά τελετουργικά και τις πρακτικές της, αποτέλεσε μια κοινωνική κόλα στο μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας.
Πρόσφατα όμως κάποιες κοινωνίες κατάφεραν να συντηρήσουν την συνεργασία μέσω κοσμικών θεσμών, όπως τα δικαστήρια η αστυνομία και οι μηχανισμοί για την τήρηση των συμβάσεων. Σε ορισμένα μέρη του κόσμου ιδιαίτερα στην Σκανδιναβία, οι θεσμοί αυτοί έχουν επισπεύσει την παρακμή της θρησκείας, οικειοποιούμενη τις λειτουργίες της που «χτίζουν» τις κοινωνίες. Αυτές οι κοινωνίες με τις αθεϊστικές πλειονότητες-οι οποίες είναι από τις πιο συνεργάσιμες ειρηνικές και ευημερούσες κοινωνίες στον κόσμο-ανέβηκαν στην σκάλα της θρησκείας-και μετά την κλώτσησαν μακριά. Η ανεπαίσθητη υπενθύμιση της κοσμικής ηθικής, λέξεις όπως πολιτικός, δικαστήριο, ή αστυνομία, έχουν την ίδια δικαιότερη επίδραση στο παιχνίδι του δικτάτορα. Οι άνθρωποι έχουν ανακαλύψει, νέους τρόπους για να είναι καλοί ο ένας απέναντι στον άλλο, χωρίς να τους παρακολουθεί ένας Θεός.»
ΤΕΛΟΣ
ΓΡΑΦΕΙ Ο ΜΑΝΟΥΣΟΣ Γ. ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ
1]ΒΑΣΙΛΗΣ «Πιστεύεις ότι υπάρχει Θεός;»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Ουδέποτε πίστευα σε Θεό.»
ΒΑΣΙΛΗΣ «Ώστε είσαι ένα άπιστο σκυλί;»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Ναι είμαι ένα άπιστο σκυλί.»
ΒΑΣΙΛΗΣ «Που πιστεύεις εσύ;»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Στην δύναμη του ανθρώπου.»
ΒΑΣΙΛΗΣ «Έχεις διαβάσει την διδασκαλία του Χριστού στα κείμενα των ευαγγελιστών, και την επί του όρους ομιλία, ή τα πατερικά κείμενα;»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Δεν είμαι και θεολόγος αλλά κάποια τα έχω διαβάσει.»
ΒΑΣΙΛΗΣ «Ποια είναι η γνώμη σου;»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Κάθε θρησκεία είναι μια ολόκληρη φιλοσοφία.» «Ας υποθέσουμε ότι υπήρξε Χριστός, κι ότι ήταν ένας φιλόσοφος. Βεβαίως βάση της κοινής λογικής δεν είναι δυνατόν να υπήρξε Χριστός και χωρίς παιδεία, χωρίς δασκάλους να αφήσει πίσω του τόση σοφή διδασκαλία. Λέγεται ότι η διδασκαλία του είναι απόσταγμα κειμένων που υπήρξε από την λόγια Εβραϊκή παράδοση.»
ΒΑΣΙΛΗΣ «Δηλαδή δεν πιστεύεις ότι η Παρθένος Μαρία γέννησε τον Χριστό χωρίς συνουσία μετά του Ιωσήφ, κατ `εντολή του Θεού;»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Όπως αντιλαμβάνεσαι σήμερα δεν το πιστεύουν ούτε τα παιδάκια του δημοτικού.»
ΒΑΣΙΛΗΣ «Ποιος είναι ο δημιουργός του κόσμου τούτου;»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Πάντως δεν είναι ο ανύπαρκτος Θεός σου.» Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι, προσπάθησαν να δώσουν κάποιες εξηγήσεις. Η σύγχρονη επιστήμη λέει για την «μεγάλη έκρηξη.»
ΒΑΣΙΛΗΣ «Πιστεύεις εσύ ότι υπάρχει άλλη ζωή, ότι οι ψυχές δεν πεθαίνουν κι ότι οι άνθρωποι θα αναστηθούν;»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Πολύ θα το ήθελαν οι άνθρωποι να μην πεθαίνουν να ζουν αιώνια, αλλά δυστυχώς είναι φθαρτοί και θνητοί. Από ύλη προερχόμαστε και σε ύλη θα καταλήξουμε.»
ΒΑΣΙΛΗΣ «Γιατί τόσα εκατομμύρια άνθρωποι στη γη πιστεύουν σε θρησκείες;»
ΚΑΝΕΛΟΣ Ο μεγάλος διανοητής Κ. Μαρξ είχε πει ότι ¨ « Η θρησκεία είναι η ψυχή του καταπιεσμένου πλάσματος σένα κόσμο χωρίς ψυχή, είναι το όπιο του λαού.»
Ο φιλόσοφος Λουδοβίκος Φόιερμπαχ είπε ότι οι άνθρωποι είναι πολύ εγωϊστές, και δεν θέλουν να πεθάνουν για τούτο ανακάλυψαν την αιώνια ζωή, για να νικήσουν τον θάνατο.» Κι ότι ό άνθρωπος πρέπει να έλθει κοντά στον συνάνθρωπο του και να τον αγαπήσει σαν Θεό.»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Όπως αντιλαμβάνεσαι αγαπητέ, η θρησκεία είναι μια ανάγκη του ανθρώπινου γένους, από τότε που οργανώθηκαν οι κοινωνίες. Ο άνθρωπος γνωρίζει ότι είναι φθαρτός και αδύναμος, αισθάνεται μοναξιά, πίκρα, απογοήτευση. Η θρησκεία είναι για τον άνθρωπο μια παρηγοριά. Ένα στήριγμα. Θέλει ένα Θεόρατο έναν υπεράνθρωπο, ένα γίγαντα, κάποιον δυνατότερο, από τον ίδιο να στηριχτεί πάνω του, για να πάρει δύναμη. Κι αν δεν υπήρχε ως τώρα Θεός , ο άνθρωπος, θα τον ανακάλυπτε.»
ΒΑΣΙΛΗΣ «Αδυνατώ να ακολουθήσει τον συλλογισμό σου. Προσωπικά πιστεύω στην ορθόδοξη πίστη και δεν ερευνώ.»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Σέβομαι την πίστη σου ,και κάθε ανθρώπου πίστη.»Άλλωστε χρειάζεται μεγάλη δύναμη η χρήση του ορθού λογισμού και η κατάρριψη των δογμάτων. Ο άνθρωπος τότε, γνωρίζει ότι αποκτά την ελευθερία του. Μένει μόνος με τον εαυτό του. Η ελευθερία και ο στοχασμός είναι μεγάλο βάρος, που λίγοι το αντέχουν.»
2] ΒΑΣΙΛΗΣ «Εγώ ικανοποιούμαι με αυτό που έχω. Δεν μου αρέσει να ψάχνομαι.»
ΚΑΝΕΛΟΣ «Το ξέρω, και δεν είσαι ο μόνος. «Ο Ιταλός φιλόσοφος Νομπέρτο Μπόμπιο είπε ότι¨ «οι άνθρωποι μέσα από την θρησκεία έχουν τον φόβο του Θεού, κι έτσι τηρούν τους θρησκευτικούς κανόνες.» «Όσοι όμως δεν έχουν θρησκεία, τους κανόνες τους τηρούν, μέσω των νόμων του κράτους.» Ο καθηγητής ψυχολογίας κ. Άρα Νορεζανγιάν στο Βανκούβερ του Καναδά, σε άρθρο του στο «Βήμα» της 15-4-2012
γράφει ότ騻 η θρησκεία με την πίστη της σε Θεούς που παρακολουθούν και τα υπερβολικά τελετουργικά και τις πρακτικές της, αποτέλεσε μια κοινωνική κόλα στο μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας.
Πρόσφατα όμως κάποιες κοινωνίες κατάφεραν να συντηρήσουν την συνεργασία μέσω κοσμικών θεσμών, όπως τα δικαστήρια η αστυνομία και οι μηχανισμοί για την τήρηση των συμβάσεων. Σε ορισμένα μέρη του κόσμου ιδιαίτερα στην Σκανδιναβία, οι θεσμοί αυτοί έχουν επισπεύσει την παρακμή της θρησκείας, οικειοποιούμενη τις λειτουργίες της που «χτίζουν» τις κοινωνίες. Αυτές οι κοινωνίες με τις αθεϊστικές πλειονότητες-οι οποίες είναι από τις πιο συνεργάσιμες ειρηνικές και ευημερούσες κοινωνίες στον κόσμο-ανέβηκαν στην σκάλα της θρησκείας-και μετά την κλώτσησαν μακριά. Η ανεπαίσθητη υπενθύμιση της κοσμικής ηθικής, λέξεις όπως πολιτικός, δικαστήριο, ή αστυνομία, έχουν την ίδια δικαιότερη επίδραση στο παιχνίδι του δικτάτορα. Οι άνθρωποι έχουν ανακαλύψει, νέους τρόπους για να είναι καλοί ο ένας απέναντι στον άλλο, χωρίς να τους παρακολουθεί ένας Θεός.»
ΤΕΛΟΣ
1. Οι Μακαρισμοί (Ματθαίου κεφ. ε' στίχοι 1-12).
Α' ΚΕΙΜΕΝΟ
«Ιδών δε ο Κύριος τους όχλους ανέβη είς το όρος, και καθίσαντος αυτού προσήλθον αυτώ οι μαθηται αυτού, και ανοίξας το στόμα αυτού εδίδασκεν αυτούς λέγων·
Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, ότι αυτών εστίν η βασιλεία των ουρανών.
Μακάριοι οι πενθούντες, ότι αυτοί παρακληθήσονται.
Μακάριοι οί πραείς, ότι αυτοί κληρονομήσουσι την γήν.
Μακάριοι οι πεινώντες και διψώντες την δικαιοσύνην, ότι αυτοί χορτασθήσονται.
Μακάριοι οι ελεήμονες, ότι αυτοί ελεηθήσονται.
Μακάριοι οι καθαροί τη καρδία, ότι αυτοί τον Θεόν όψονται.
Μακάριοι οι ειρηνοποιοί, ότι αυτοί υιοί Θεού κληθήσονται·
Μακάριοι οι δεδιωγμένοι ένεκεν δικαιοσύνης, ότι αυτών εστίν η βασιλεία των ουρανών.
Μακάριοι εστέ, όταν ονειδίσωσιν υμάς και διώξωσιν υμάς και είπωσι πάν πονηρόν ρήμα καθ’ υμών ψευδόμενοι ένεκεν εμού.
Χαίρετε και αγαλλιάσθε, ότι ο μισθός υμών πολύς εν τοις ουρανοίς· ούτω γαρ έδιωξαν τους προφήτας τους προ υμών».
Όταν είδε ο Ιησούς τα πλήθη του λαού, ανέβηκε στο όρος. Και όταν κάθισε, ήλθαν οι μαθητές αυτού κοντά του. Τότε άνοιξε το στόμα του και άρχισε να τους διδάσκει λέγοντας:
Μακάριοι είναι οι απλοί και ταπεινόφρονες, γιατί σ' αυτούς ανήκει η Βασιλεία των ουρανών.
Μακάριοι είναι εκείνοι, που πενθούν, γιατί αυτοί θα παρηγορηθούν.
Μακάριοι είναι οι πράοι, γιατί αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη.
Μακάριοι είναι εκείνοι που πεινούν και διψούν τη δικαιοσύνη, γιατί αυτοί θα χορτάσουν.
Μακάριοι είναι οι ελεήμονες, γιατί αυτοί θα ελεηθούν.
Μακάριοι είναι εκείνοι που έχουν καθαρή καρδιά, γιατί αυτοί θα δουν το Θεό.
Μακάριοι είναι οι ειρηνοποιοί, γιατί αυτοί θα ονομαστούν παιδιά του Θεού.
Μακάριοι είναι εκείνοι, που καταδιώκονται για χάρη της δικαιοσύνης, γιατί σ' αυτούς ανήκει η Βασιλεία των ουρανών.
Μακάριοι θα είστε, όταν θα σας βρίσουν και σας καταδιώξουν και πουν εναντίον σας κάθε κακό λόγο, λέγοντας ψέματα εξαιτίας μου.
Τότε να χαίρεστε και να αγαλλιάστε, γιατί η ανταμοιβή σας θα είναι μεγάλη στους ουρανούς. Έτσι ακριβώς κυνήγησαν τους προφήτες, που έζησαν πριν από σας.
ΑΝΑΛΥΣΗ - ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ
1. «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι...». Είναι ευτυχισμένοι οι άνθρωποι, που αναγνωρίζουν τις αδυναμίες και τις ελλείψεις τους, δηλαδή την πνευματική φτώχεια τους. Οι άνθρωποι αυτοί έχουν μέσα τους ταπείνωση και ζητούν τη βοήθεια του Θεού. Και ο Χριστός μας βεβαιώνει ότι η Βασιλεία των ουρανών ανήκει στους ταπεινούς ανθρώπους.
2. «Μακάριοι οι πενθούντες...». Όποιος αναγνωρίζει τις αμαρτίες και τα λάθη του, λυπείται γι' αυτή του την κατάσταση. Με την αληθινή μετάνοια παρακαλεί το Θεό για συχώρηση. Και ο Κύριος μας βεβαιώνει ότι οι άνθρωποι αυτοί θα δοκιμάσουν την αληθινή παρηγοριά του Θεού.
3. «Μακάριοι οί πραείς...». Ο άνθρωπος είναι πράος, όταν έχει μέσα του την ειρήνη και τη γαλήνη. Ο πράος δε θυμώνει ούτε οργίζεται με τους άλλους ανθρώπους. Ο Κύριος είναι το υπόδειγμα της μοναδικής πραότητας. Η πραότητα μας οδηγεί στη Βασιλεία του Θεού.
4. «Μακάριοι οι πεινώντες και διψώντες την δικαιοσύνην...». Όποιος ποθεί μέσα του τη δικαιοσύνη του Θεού, εργάζεται στη ζωή του, ώστε να επικρατήσει στις καρδιές των ανθρώπων αυτή η δικαιοσύνη. Ο άνθρωπος αυτός είναι ευτυχισμένος, γιατί χορταίνει με τη δικαιοσύνη του Θεού.
5. «Μακάριοι οι ελεήμονες...». Όποιος αγαπά τους άλλους αμέσως τους συχωρεί. Είναι ευτυχισμένος, γιατί το έλεος του Θεού τον συνοδεύει σ' όλη του τη ζωή.
6. «Μακάριοι οι καθαροί τη καρδία...». Ο άνθρωπος με την καθαρή καρδιά είναι ειλικρινής και γεμάτος αγάπη για το Θεό και τους άλλους ανθρώπους. Αυτός θα αξιωθεί να δει το Θεό στη Βασιλεία των ουρανών.
7. «Μακάριοι οι ειρηνοποιοί...». Ο άνθρωπος που έχει ει ρήνη στην καρδιά του, τη μεταδίνει στους άλλους. Έτσι γίνεται το πραγματικό παιδί του Θεού και επομένως κληρονόμος του Παραδείσου.,
8. «Μακάριοι οι δεδιωγμένοι...». Όποιος πιστεύει στο Χριστό και τη δικαιοσύνη του θα κυνηγηθεί από τους ανθρώπους. Δεν πρέπει όμως να λυπάται, γιατί ο Κύριος είπε: «Εφ' όσον έδιωξαν εμένα επομένως και σας θα σας διώξουν» (Ιωάννη κεφ. ιέ' στίχος 20).
«Μακάριοι εστέ όταν ονειδίσωσιν...». Όταν ο άνθρωπος αποδέχεται για το χατίρι του Χριστού τις ειρωνείες και τα πειράγματα των άλλων ανθρώπων, τότε μέσα του πρέπει να αισθάνεται μεγάλη χαρά. Έχει πια πλησιάσει το παράδειγμα του Κυρίου, που οι άνθρωποι τον δίωξαν και τον καταδίκασαν.
Γ ΔΙΔΑΓΜΑ:
«Όποιος θέλει να ζήσει σύμφωνα με τους μακαρισμούς, πρέπει να έχει μια μεγάλη ψυχή» (Μέγας Βασίλειος).
Δ' ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΚΚΛ. ΠΑΤΕΡΩΝ
«Όταν λέγει εδώ καθαρούς στην καρδιά, εννοεί τους ανθρώπους εκείνους, που έχουν αποκτήσει όλες τις αρετές μαζί. Δεν αισθάνονται πως στον εαυτό τους έχουν κάτι το πονηρό, αλλά αντίθετα έχουν τη βεβαιότητα πως περνούν τη ζωή τους με σωφροσύνη, δηλαδή με αρετή και ταπείνωση» (Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος).
Α' ΚΕΙΜΕΝΟ
«Ιδών δε ο Κύριος τους όχλους ανέβη είς το όρος, και καθίσαντος αυτού προσήλθον αυτώ οι μαθηται αυτού, και ανοίξας το στόμα αυτού εδίδασκεν αυτούς λέγων·
Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, ότι αυτών εστίν η βασιλεία των ουρανών.
Μακάριοι οι πενθούντες, ότι αυτοί παρακληθήσονται.
Μακάριοι οί πραείς, ότι αυτοί κληρονομήσουσι την γήν.
Μακάριοι οι πεινώντες και διψώντες την δικαιοσύνην, ότι αυτοί χορτασθήσονται.
Μακάριοι οι ελεήμονες, ότι αυτοί ελεηθήσονται.
Μακάριοι οι καθαροί τη καρδία, ότι αυτοί τον Θεόν όψονται.
Μακάριοι οι ειρηνοποιοί, ότι αυτοί υιοί Θεού κληθήσονται·
Μακάριοι οι δεδιωγμένοι ένεκεν δικαιοσύνης, ότι αυτών εστίν η βασιλεία των ουρανών.
Μακάριοι εστέ, όταν ονειδίσωσιν υμάς και διώξωσιν υμάς και είπωσι πάν πονηρόν ρήμα καθ’ υμών ψευδόμενοι ένεκεν εμού.
Χαίρετε και αγαλλιάσθε, ότι ο μισθός υμών πολύς εν τοις ουρανοίς· ούτω γαρ έδιωξαν τους προφήτας τους προ υμών».
Όταν είδε ο Ιησούς τα πλήθη του λαού, ανέβηκε στο όρος. Και όταν κάθισε, ήλθαν οι μαθητές αυτού κοντά του. Τότε άνοιξε το στόμα του και άρχισε να τους διδάσκει λέγοντας:
Μακάριοι είναι οι απλοί και ταπεινόφρονες, γιατί σ' αυτούς ανήκει η Βασιλεία των ουρανών.
Μακάριοι είναι εκείνοι, που πενθούν, γιατί αυτοί θα παρηγορηθούν.
Μακάριοι είναι οι πράοι, γιατί αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη.
Μακάριοι είναι εκείνοι που πεινούν και διψούν τη δικαιοσύνη, γιατί αυτοί θα χορτάσουν.
Μακάριοι είναι οι ελεήμονες, γιατί αυτοί θα ελεηθούν.
Μακάριοι είναι εκείνοι που έχουν καθαρή καρδιά, γιατί αυτοί θα δουν το Θεό.
Μακάριοι είναι οι ειρηνοποιοί, γιατί αυτοί θα ονομαστούν παιδιά του Θεού.
Μακάριοι είναι εκείνοι, που καταδιώκονται για χάρη της δικαιοσύνης, γιατί σ' αυτούς ανήκει η Βασιλεία των ουρανών.
Μακάριοι θα είστε, όταν θα σας βρίσουν και σας καταδιώξουν και πουν εναντίον σας κάθε κακό λόγο, λέγοντας ψέματα εξαιτίας μου.
Τότε να χαίρεστε και να αγαλλιάστε, γιατί η ανταμοιβή σας θα είναι μεγάλη στους ουρανούς. Έτσι ακριβώς κυνήγησαν τους προφήτες, που έζησαν πριν από σας.
ΑΝΑΛΥΣΗ - ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ
1. «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι...». Είναι ευτυχισμένοι οι άνθρωποι, που αναγνωρίζουν τις αδυναμίες και τις ελλείψεις τους, δηλαδή την πνευματική φτώχεια τους. Οι άνθρωποι αυτοί έχουν μέσα τους ταπείνωση και ζητούν τη βοήθεια του Θεού. Και ο Χριστός μας βεβαιώνει ότι η Βασιλεία των ουρανών ανήκει στους ταπεινούς ανθρώπους.
2. «Μακάριοι οι πενθούντες...». Όποιος αναγνωρίζει τις αμαρτίες και τα λάθη του, λυπείται γι' αυτή του την κατάσταση. Με την αληθινή μετάνοια παρακαλεί το Θεό για συχώρηση. Και ο Κύριος μας βεβαιώνει ότι οι άνθρωποι αυτοί θα δοκιμάσουν την αληθινή παρηγοριά του Θεού.
3. «Μακάριοι οί πραείς...». Ο άνθρωπος είναι πράος, όταν έχει μέσα του την ειρήνη και τη γαλήνη. Ο πράος δε θυμώνει ούτε οργίζεται με τους άλλους ανθρώπους. Ο Κύριος είναι το υπόδειγμα της μοναδικής πραότητας. Η πραότητα μας οδηγεί στη Βασιλεία του Θεού.
4. «Μακάριοι οι πεινώντες και διψώντες την δικαιοσύνην...». Όποιος ποθεί μέσα του τη δικαιοσύνη του Θεού, εργάζεται στη ζωή του, ώστε να επικρατήσει στις καρδιές των ανθρώπων αυτή η δικαιοσύνη. Ο άνθρωπος αυτός είναι ευτυχισμένος, γιατί χορταίνει με τη δικαιοσύνη του Θεού.
5. «Μακάριοι οι ελεήμονες...». Όποιος αγαπά τους άλλους αμέσως τους συχωρεί. Είναι ευτυχισμένος, γιατί το έλεος του Θεού τον συνοδεύει σ' όλη του τη ζωή.
6. «Μακάριοι οι καθαροί τη καρδία...». Ο άνθρωπος με την καθαρή καρδιά είναι ειλικρινής και γεμάτος αγάπη για το Θεό και τους άλλους ανθρώπους. Αυτός θα αξιωθεί να δει το Θεό στη Βασιλεία των ουρανών.
7. «Μακάριοι οι ειρηνοποιοί...». Ο άνθρωπος που έχει ει ρήνη στην καρδιά του, τη μεταδίνει στους άλλους. Έτσι γίνεται το πραγματικό παιδί του Θεού και επομένως κληρονόμος του Παραδείσου.,
8. «Μακάριοι οι δεδιωγμένοι...». Όποιος πιστεύει στο Χριστό και τη δικαιοσύνη του θα κυνηγηθεί από τους ανθρώπους. Δεν πρέπει όμως να λυπάται, γιατί ο Κύριος είπε: «Εφ' όσον έδιωξαν εμένα επομένως και σας θα σας διώξουν» (Ιωάννη κεφ. ιέ' στίχος 20).
«Μακάριοι εστέ όταν ονειδίσωσιν...». Όταν ο άνθρωπος αποδέχεται για το χατίρι του Χριστού τις ειρωνείες και τα πειράγματα των άλλων ανθρώπων, τότε μέσα του πρέπει να αισθάνεται μεγάλη χαρά. Έχει πια πλησιάσει το παράδειγμα του Κυρίου, που οι άνθρωποι τον δίωξαν και τον καταδίκασαν.
Γ ΔΙΔΑΓΜΑ:
«Όποιος θέλει να ζήσει σύμφωνα με τους μακαρισμούς, πρέπει να έχει μια μεγάλη ψυχή» (Μέγας Βασίλειος).
Δ' ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΚΚΛ. ΠΑΤΕΡΩΝ
«Όταν λέγει εδώ καθαρούς στην καρδιά, εννοεί τους ανθρώπους εκείνους, που έχουν αποκτήσει όλες τις αρετές μαζί. Δεν αισθάνονται πως στον εαυτό τους έχουν κάτι το πονηρό, αλλά αντίθετα έχουν τη βεβαιότητα πως περνούν τη ζωή τους με σωφροσύνη, δηλαδή με αρετή και ταπείνωση» (Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος).
Κυριακή 15 Απριλίου 2012
*ΠΕΖΟΓΡΑΦΗΜΑ
Η ΩΦΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ
ΓΡΑΦΕΙ Ο ΜΑΝΟΥΣΟΣ Γ. ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ
1]«Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη, να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος,
γεμάτος περιπέτειες γεμάτος γνώσεις.»Κ. Καβάφης
Τον πατέρα μου τον αγαπούσα αλλά και τον μισούσα. Του είχα ρίξει όλες τις ευθύνες για την φτώχεια που μας έδερνε την εποχή εκείνη. Γιατί έκανες τόσα πολλά παιδιά ρε κύριε, στα οποία δεν μπορείς να τους προσφέρεις ούτε τα απαραίτητα για να ζήσουν; Ήθελα να του τα πω να ξεσπάσω, αλλά τον λυπόμουν διότι στα πενήντα του χρόνια, είχε γίνει καρδιοπαθής. Όχι, ότι και πριν είχε δουλειές, στις οικοδομές που εργαζόταν ως εργάτης. Τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας ήταν άνεργος. Απόφευγε να κάθεται στο σπίτι για να μην ακούει την μουρμούρα της μάνας μου. Η μαμά μου η κυρά Ευαγγελία, ο Θεός να την συχωρέσει εκεί που αναπαύεται, παρόλο που είχε πάει μονάχα δύο τάξεις του δημοτικού, είχε αποστηθίσει σχεδόν απέξω της, ένα πολύ «πλούσιο λεξιλόγιο» όπου έπλεε στην γλώσσα της ως ένα καθημερινό κοστούμι, κομμένο και ραμμένο στα μέτρα του πατέρα μου. «Είσαι ακαμάτης», «χαμένο κορμί», «ανίκανος», «άδουλος», «τεμπέλης», «ανεύθυνος», «δεν δίνεις δεκάρα για την οικογένεια σου.» Όσα από τα παιδιά βρισκόταν στο σπίτι εκείνη την ώρα ζάρωναν σε μια γωνία μέχρι να ξεσπάσει η μπόρα, και να ξεθυμάνει ο θυμός της. Τι να έκανε κι αυτή η έρμη που είχε να ταϊσει δέκα στόματα και η χύτρα ήταν άδεια; Ο πατέρας μου ο Πελοπίδας δεν της αντιμιλούσε ποτέ, ήταν ήρεμος χαρακτήρας και οπαδός της στωικής φιλοσοφίας. Όταν έφευγε από το δωμάτιο η μάνα μας, ο πατέρας, μας έλεγε¨ «να μην την παρεξηγούμε που είναι νευρική, ότι έχει περάσει πολλά βάσανα στην ζωή της, κι ότι είναι μάνα μας, και πρέπει να την υπακούμε και να την αγαπούμε.» Όταν μεγάλωσα έπαψα να τους κατακρίνω και κατάλαβα ότι πριν απ`όλα έπρεπε να μπω στα παπούτσια τους, να γίνω «πατέρας» τους και να γίνουν «παιδιά» μου, για να μπορέσω να τους κατανοήσω. Την εποχή εκείνη οι φτωχοί δεν είχαν ζωή. Η γενιά μου βίωσε δύσκολα μετακατοχικά χρόνια σε μια Ελλάδα που βγήκε από μια Γερμανική κατοχή κατεστραμμένη, και μπήκε σένα εμφύλιο όπου αποδεκάτισε την ήδη ισχνή παραγωγική της οικονομία. Οι αγρότες στα χωριά λιμοκτονούσαν και τα εγκατέλειπαν. Ούτε και στις πόλεις είχαν δουλειές , όταν μετανάστευαν εκεί, για καλύτερες ημέρες. Απογοητευμένοι αναχωρούσαν στις φάμπρικες της Γερμανίας, και αλλού, για να συμβάλλουν στην ευημερία των ξένων οικονομιών. Το ίδιο όμως, εξίσου υπέφεραν και οι φτωχοί των πόλεων. Φτώχεια ανεργία δυστυχία μετανάστευση. Η φτώχεια, και οι δυσκολίες της καθημερινότητας αποτυπώθηκαν στις ασπρόμαυρες Ελληνικές ταινίες, μένα σημαντικό και διακεκριμένο εκπρόσωπο της εποχής, τον ηθοποιό Θανάση Βέγγο. Τον βλέπαμε συνέχεια να τρέχει , να αλλάζει δουλειές ,και να προσπαθεί αγωνιώντας να παντρέψει τις αδελφές του. Τα λαϊκά τραγούδια εξάλλου αποτύπωσαν το κλίμα της εποχής, και την πίκρα της ξενιτιάς και της μετανάστευσης. Δεν είχε άδικο ο πολιτικοποιημένος μουσικοσυνθέτης ο μεγάλος μας Μίκης Θεοδωράκης, όταν ορισμένα λαϊκά τραγούδια τα κριτίκαρε ως «κλαψιάρικα.» Ο Μίκης μελοποίησε τους σπουδαιότερους Έλληνες ποιητές, και με την δύναμη των στίχων και τον επικό ήχο της μουσικής του, έδινε κουράγιο και ωθούσε με δύναμη τους Έλληνες να αγωνιστούν συλλογικά για την δική τους ζωή.
Δεν φτάνει που η Ελλάδα ήταν ακόμη «η ψωροκώσταινα» αλλά ήταν και διχασμένη σε δύο εμφύλια στρατόπεδα. Οι νικητές είχαν τοποθετήσει στο περιθώριο τους νικημένους και δεν τους άφηναν δια της αστυνόμευσης σε χλωρό κλαρί. Τα παιδιά των φτωχών οικογενειών δούλευαν μόλις τέλειωναν το δημοτικό. Ένα από αυτά τα παιδιά ήμουν κι εγώ .Ο Μιχάλης ο τσίφτης, ο μόρτης, και ο καραμπουζουκλής. Έκανα διάφορες δουλειές του ποδαριού. Τα λεφτά μου τα έτρωγα μέχρι δεκάρας. 2]Ένεκα οι κακές παρέες. Στα δεκαέξι μου, μυήθηκα και στην χρήση του χασίς. Ας όψονται οι μεγαλύτεροι φίλοι μου και ιδιαίτερα ο Σταύρος με το μάτι του που είχε στραβισμό και έμοιαζε του κύκλωπα, Πολύφημου. Κάποια ημέρα έκανε έφοδο στο στέκι μας η αστυνομία, μας τσάκωσαν και την έβγαλα για έξη μήνες στο αναμορφωτήριο ανηλίκων. Εκεί αντί να «αναμορφωθώ» έγινα επιστήμονας της απάτης. Όταν βγήκα έφυγα από το σπίτι μου και βρήκα ένα χαμόσπιτο σε μια αυλή με τον φίλο μου τον Παντελή. «Συστήσαμε συμμορία» όπως είπαν οι αρχές, κι έγραψαν όλες οι εφημερίδες, και προβαίναμε σε ληστείες κλοπές και διαρρήξεις. Για ένα διάστημα γίναμε διάσημοι. Έγραφαν για μας οι δημοσιογράφοι ολόκληρα κατεβατά. Ότι είμαστε το δίδυμο της επιτυχίας, και παρά το κυνηγητό ξεφεύγαμε έξυπνα,ότι¨ ρεζιλέψαμε τις αρχές και ότι η αστυνομία δεν μπορούσε να μας συλλάβει. Τα μυαλά μας είχαν πάρει αέρα. Κυκλοφορούσαμε ελεύθερα χωρίς προφυλάξεις. Μια ημέρα είχα πάει σένα κακόφημο μπαρ όπου έκανε κονσομασιόν η Λητώ, το κορίτσι μου. Ο ιδιοκτήτης του κακόφημου μπαρ ο Σπύρος ο κιτρινιάρης, που δεν με συμπαθούσε καθόλου πήρε τηλέφωνο την αστυνομία. Με συνέλαβαν πριν προλάβω να βγάλω ούτε ένα κιχ. Το δικαστήριο λόγω και του βεβαρημένου μου ποινικού μητρώου, μου έριξε δέκα χρόνια φυλακή. Εκεί στη φυλακή κάθισα και σκέφθηκα. Ζήτησα άδεια να αρχίσω, και να τελειώσω το γυμνάσιο. Είχα διαβάσει στις εφημερίδες ότι ο πρόεδρος του πολυκαταστήματος «ΜΙΝΙΟΝ» Ι.Γεωργακάς είχε μπει όταν ήταν νέος στη φυλακή για χρέη. Εκεί διάβασε και πήρε πτυχίο φιλολογίας. Άρχισα κι εγώ να διαβάζω εντατικά,μεταξύ των άλλων και νομικά βιβλία. Ονειρευόμουν να γίνω μια ημέρα δικηγόρος. Σκεπτόμουν το άστατο και επικίνδυνο παρελθόν που έζησα, και ήθελα να αλλάξω εντελώς την ζωή μου.
*Ο ΜΑΝΟΥΣΟΣ Γ.ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ ΕΙΝΑΙ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΠΟΙΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΣ
Η ΩΦΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ
ΓΡΑΦΕΙ Ο ΜΑΝΟΥΣΟΣ Γ. ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ
1]«Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη, να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος,
γεμάτος περιπέτειες γεμάτος γνώσεις.»Κ. Καβάφης
Τον πατέρα μου τον αγαπούσα αλλά και τον μισούσα. Του είχα ρίξει όλες τις ευθύνες για την φτώχεια που μας έδερνε την εποχή εκείνη. Γιατί έκανες τόσα πολλά παιδιά ρε κύριε, στα οποία δεν μπορείς να τους προσφέρεις ούτε τα απαραίτητα για να ζήσουν; Ήθελα να του τα πω να ξεσπάσω, αλλά τον λυπόμουν διότι στα πενήντα του χρόνια, είχε γίνει καρδιοπαθής. Όχι, ότι και πριν είχε δουλειές, στις οικοδομές που εργαζόταν ως εργάτης. Τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας ήταν άνεργος. Απόφευγε να κάθεται στο σπίτι για να μην ακούει την μουρμούρα της μάνας μου. Η μαμά μου η κυρά Ευαγγελία, ο Θεός να την συχωρέσει εκεί που αναπαύεται, παρόλο που είχε πάει μονάχα δύο τάξεις του δημοτικού, είχε αποστηθίσει σχεδόν απέξω της, ένα πολύ «πλούσιο λεξιλόγιο» όπου έπλεε στην γλώσσα της ως ένα καθημερινό κοστούμι, κομμένο και ραμμένο στα μέτρα του πατέρα μου. «Είσαι ακαμάτης», «χαμένο κορμί», «ανίκανος», «άδουλος», «τεμπέλης», «ανεύθυνος», «δεν δίνεις δεκάρα για την οικογένεια σου.» Όσα από τα παιδιά βρισκόταν στο σπίτι εκείνη την ώρα ζάρωναν σε μια γωνία μέχρι να ξεσπάσει η μπόρα, και να ξεθυμάνει ο θυμός της. Τι να έκανε κι αυτή η έρμη που είχε να ταϊσει δέκα στόματα και η χύτρα ήταν άδεια; Ο πατέρας μου ο Πελοπίδας δεν της αντιμιλούσε ποτέ, ήταν ήρεμος χαρακτήρας και οπαδός της στωικής φιλοσοφίας. Όταν έφευγε από το δωμάτιο η μάνα μας, ο πατέρας, μας έλεγε¨ «να μην την παρεξηγούμε που είναι νευρική, ότι έχει περάσει πολλά βάσανα στην ζωή της, κι ότι είναι μάνα μας, και πρέπει να την υπακούμε και να την αγαπούμε.» Όταν μεγάλωσα έπαψα να τους κατακρίνω και κατάλαβα ότι πριν απ`όλα έπρεπε να μπω στα παπούτσια τους, να γίνω «πατέρας» τους και να γίνουν «παιδιά» μου, για να μπορέσω να τους κατανοήσω. Την εποχή εκείνη οι φτωχοί δεν είχαν ζωή. Η γενιά μου βίωσε δύσκολα μετακατοχικά χρόνια σε μια Ελλάδα που βγήκε από μια Γερμανική κατοχή κατεστραμμένη, και μπήκε σένα εμφύλιο όπου αποδεκάτισε την ήδη ισχνή παραγωγική της οικονομία. Οι αγρότες στα χωριά λιμοκτονούσαν και τα εγκατέλειπαν. Ούτε και στις πόλεις είχαν δουλειές , όταν μετανάστευαν εκεί, για καλύτερες ημέρες. Απογοητευμένοι αναχωρούσαν στις φάμπρικες της Γερμανίας, και αλλού, για να συμβάλλουν στην ευημερία των ξένων οικονομιών. Το ίδιο όμως, εξίσου υπέφεραν και οι φτωχοί των πόλεων. Φτώχεια ανεργία δυστυχία μετανάστευση. Η φτώχεια, και οι δυσκολίες της καθημερινότητας αποτυπώθηκαν στις ασπρόμαυρες Ελληνικές ταινίες, μένα σημαντικό και διακεκριμένο εκπρόσωπο της εποχής, τον ηθοποιό Θανάση Βέγγο. Τον βλέπαμε συνέχεια να τρέχει , να αλλάζει δουλειές ,και να προσπαθεί αγωνιώντας να παντρέψει τις αδελφές του. Τα λαϊκά τραγούδια εξάλλου αποτύπωσαν το κλίμα της εποχής, και την πίκρα της ξενιτιάς και της μετανάστευσης. Δεν είχε άδικο ο πολιτικοποιημένος μουσικοσυνθέτης ο μεγάλος μας Μίκης Θεοδωράκης, όταν ορισμένα λαϊκά τραγούδια τα κριτίκαρε ως «κλαψιάρικα.» Ο Μίκης μελοποίησε τους σπουδαιότερους Έλληνες ποιητές, και με την δύναμη των στίχων και τον επικό ήχο της μουσικής του, έδινε κουράγιο και ωθούσε με δύναμη τους Έλληνες να αγωνιστούν συλλογικά για την δική τους ζωή.
Δεν φτάνει που η Ελλάδα ήταν ακόμη «η ψωροκώσταινα» αλλά ήταν και διχασμένη σε δύο εμφύλια στρατόπεδα. Οι νικητές είχαν τοποθετήσει στο περιθώριο τους νικημένους και δεν τους άφηναν δια της αστυνόμευσης σε χλωρό κλαρί. Τα παιδιά των φτωχών οικογενειών δούλευαν μόλις τέλειωναν το δημοτικό. Ένα από αυτά τα παιδιά ήμουν κι εγώ .Ο Μιχάλης ο τσίφτης, ο μόρτης, και ο καραμπουζουκλής. Έκανα διάφορες δουλειές του ποδαριού. Τα λεφτά μου τα έτρωγα μέχρι δεκάρας. 2]Ένεκα οι κακές παρέες. Στα δεκαέξι μου, μυήθηκα και στην χρήση του χασίς. Ας όψονται οι μεγαλύτεροι φίλοι μου και ιδιαίτερα ο Σταύρος με το μάτι του που είχε στραβισμό και έμοιαζε του κύκλωπα, Πολύφημου. Κάποια ημέρα έκανε έφοδο στο στέκι μας η αστυνομία, μας τσάκωσαν και την έβγαλα για έξη μήνες στο αναμορφωτήριο ανηλίκων. Εκεί αντί να «αναμορφωθώ» έγινα επιστήμονας της απάτης. Όταν βγήκα έφυγα από το σπίτι μου και βρήκα ένα χαμόσπιτο σε μια αυλή με τον φίλο μου τον Παντελή. «Συστήσαμε συμμορία» όπως είπαν οι αρχές, κι έγραψαν όλες οι εφημερίδες, και προβαίναμε σε ληστείες κλοπές και διαρρήξεις. Για ένα διάστημα γίναμε διάσημοι. Έγραφαν για μας οι δημοσιογράφοι ολόκληρα κατεβατά. Ότι είμαστε το δίδυμο της επιτυχίας, και παρά το κυνηγητό ξεφεύγαμε έξυπνα,ότι¨ ρεζιλέψαμε τις αρχές και ότι η αστυνομία δεν μπορούσε να μας συλλάβει. Τα μυαλά μας είχαν πάρει αέρα. Κυκλοφορούσαμε ελεύθερα χωρίς προφυλάξεις. Μια ημέρα είχα πάει σένα κακόφημο μπαρ όπου έκανε κονσομασιόν η Λητώ, το κορίτσι μου. Ο ιδιοκτήτης του κακόφημου μπαρ ο Σπύρος ο κιτρινιάρης, που δεν με συμπαθούσε καθόλου πήρε τηλέφωνο την αστυνομία. Με συνέλαβαν πριν προλάβω να βγάλω ούτε ένα κιχ. Το δικαστήριο λόγω και του βεβαρημένου μου ποινικού μητρώου, μου έριξε δέκα χρόνια φυλακή. Εκεί στη φυλακή κάθισα και σκέφθηκα. Ζήτησα άδεια να αρχίσω, και να τελειώσω το γυμνάσιο. Είχα διαβάσει στις εφημερίδες ότι ο πρόεδρος του πολυκαταστήματος «ΜΙΝΙΟΝ» Ι.Γεωργακάς είχε μπει όταν ήταν νέος στη φυλακή για χρέη. Εκεί διάβασε και πήρε πτυχίο φιλολογίας. Άρχισα κι εγώ να διαβάζω εντατικά,μεταξύ των άλλων και νομικά βιβλία. Ονειρευόμουν να γίνω μια ημέρα δικηγόρος. Σκεπτόμουν το άστατο και επικίνδυνο παρελθόν που έζησα, και ήθελα να αλλάξω εντελώς την ζωή μου.
*Ο ΜΑΝΟΥΣΟΣ Γ.ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ ΕΙΝΑΙ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΠΟΙΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΣ