Πληροφορίες από Βιβλία – Μελέτες – Papers - Παν/κες Σημειώσεις




3 Μαρ 2008

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Ο ΠΛΟΥΤΟΣ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ» ΤΟΥ ADAM SMITH



Περί Ηθικής Συμπεριφοράς.



Ο D. Hume (1711-1766) και ο Adam Smith (1723-1790) απορρίπτουν την υπόθεση του έμφυτου ηθικού αισθήματος και θέτουν ως αρχή της ηθικής συμπεριφοράς τη συμπάθεια και την επιδοκιμασία των άλλων. Ο άνθρωπος δεν προσανατολίζει την δράση του, επιδιώκοντας το γενικό καλό αλλά την ικανοποίηση των προσωπικών του αναγκών (κάποιες από τις ανάγκες αυτές είναι η συμπάθεια και η επιδοκιμασία των συνανθρώπων του).

¨Η ηθική επιδοκιμασία της επιδίωξης του ίδιου συμφέροντος στο πλαίσιο θεσμών που διαμορφώνονται από τους μηχανισμούς της συμπάθειας και της επιδοκιμασίας των άλλων, προσφέρει την εναρμονισμένη προς την ανθρώπινη φύση οικονομική βάση της ελεύθερης κοινωνίας¨

Η έννοια της ηθικής συμπεριφοράς συμπυκνωμένη αποδίδεται ως προς το να ενεργεί κάποιος έτσι ώστε να κερδίζει τη συμπάθεια του απροκάλυπτου παρατηρητή.



Η επιδίωξη του ατομικού συμφέροντος κατά τον Smith χαρακτηρίζεται ως ορμέμφυτο. Προέρχεται από ένστικτο, είναι η φυσική τάση του ανθρώπου να βελτιώσει την κατάστασή του.



Περί εμπορικού ισοζυγίου.



William Petty (1623-1687)

Υπέρμαχος του ελεύθερου εμπορίου, κατέκρινε τη θεσμοποίηση των προστατευτικών δασμών. Όμως αποδεχόταν την περί εμπορικού ισοζυγίου διδασκαλία των εμποροκρατικών και δεν επέκρινε τις παρεμβάσεις στο εμπόριο.



Η άποψη του A. Smith στο θέμα περί ενεργητικού εμπορικού ισοζυγίου είναι ότι η εργασία που καταβάλλεται για τη διαρκή και ωφέλιμη παραγωγή είναι η πηγή κάθε ευημερίας. όχι το ενεργητικό εμπορικό ισοζύγιο ή το μεταλλικό απόθεμα.



Περί αμοιβής της εργασίας.



Κατά των Smith η αμοιβή επιμερίζεται σε ένα από τα κατωτέρω ή σε συνδυασμό ή ακόμα και στο σύνολο αυτών:

1. Εγγείος πρόσοδος (κυρίως αναφέρεται στο ενοίκιο της γης)

2. Μισθός εργασίας

3. Κέρδος κεφαλαίου



Οι εργαζόμενοι ζητούν θετική αναδιάρθρωση του μισθολογίου τους για λόγους:

- Πληθωρισμού [αμυντική πολιτική]

- Είτε, λόγω της αυξημένης τους παραγωγικότητας την οποία καρπώνεται αποκλειστικά ο εργοδότης τους (αυξημένα κέρδη) [επιθετική πολιτική].



Το ετήσιο εισόδημα είναι μεγάλο ή μικρό ανάλογα με την ποσότητα των καταναλωτικών αγαθών τα οποία μπορούμε να εξαγοράσουμε με αυτό το χρήμα.

¨το εισόδημα του ατόμου, στο οποίο αυτό καταβάλλεται, δεν συνίσταται τόσο κυρίως από χρυσά νομίσματα, αλλά σε ότι αυτός μπορεί να πάρει με αυτό ή με ότι αυτός μπορεί να ανταλλάξει αυτό¨



Την άνοδο των μισθών της εργασίας την συνεπιφέρει η συνεχής αύξηση του λαϊκού πλούτου και όχι το μέγεθός του κάθε φορά. Έτσι, ο εργατικός μισθός δεν είναι υψηλότερος στις χώρες που είναι πλουσιότερες, αλλά σε εκείνες που ακμάζουν περισσότερο ή πλουτίζουν ταχύτερα.

Περί καταμερισμού εργασίας.



Ο καταμερισμός της εργασίας είναι το σπουδαιότερο από τα αίτια της αποδοτικότητας της εργασίας. Ο καταμερισμός έχει ως επακόλουθο την ανταλλαγή των αγαθών στην αγορά.



Ο καταμερισμός της εργασίας, λοιπόν, επιφέρει καλύτερα αποτελέσματα (μείωση του χρόνου παραγωγής, βελτίωση της ποιότητας κ.α.). Υπάρχουν επαγγέλματα, όπως π.χ. του γεωργού, όπου λόγω των περιοδικών εργασιών που συντελούνται κατά τη διάρκεια του έτους (σπορά, όργωμα, θέρισμα, ψεκασμός, κλάδεμα κ.α.) δεν είναι δυνατόν να καταμεριστούν οι εργασίες αυτές.



Ο αριθμός των επιμέρους εξειδικευμένων εργασιών στις οποίες θα κατανεμηθεί η παραγωγή ενός αγαθού (δηλαδή τα όρια του καταμερισμού της εργασίας) προσδιορίζονται:

1. από την φύση του επαγγέλματος (π.χ. γεωργία)

2. από το κεφάλαιο (π.χ. βιοτεχνία με καρφίτσες, μια καρφίτσα κατασκευάζεται με 18 επιμέρους εργασίες, έτσι μια μικρή βιοτεχνία που απασχολεί λιγότερους εργαζόμενους θα επιμερίσει τις εργασίες αυτές ανάλογα με τους απασχολούμενους, ομοίως κάποια άλλη που απασχολεί περισσότερους εργαζομένους θα επιμερίσει τις εργασίες σε περισσότερα μέρη).

3. από το μέγεθος της αγοράς (π.χ. ο αχθοφόρος θα έχει εργασία όλο τον χρόνο μόνο σε κάποια μεγάλη πόλη. Επίσης ο μαραγκός στο χωρίο ασχολείται με οποιαδήποτε εργασία που έχει να κάνει με την πρώτη ύλη (ξύλο) δηλαδή ως μαραγκός, επιπλοποιός, ξυλογλύπτης, κατασκευαστής τροχών αρότρων και αμαξών κ.α.). σελ.59



Ο καταμερισμός της εργασίας επιφέρει αλματώδη αύξηση των ποσοτήτων της εργασίας λόγω της:

i. Αυξημένης επιδεξιότητας του κάθε εργαζόμενου

ii. Εξοικονόμησης χρόνου, που χανόταν κατά την εναλλαγή της εργασίας

iii. Εφεύρεσης διαφόρων μηχανών.



Οι διαφορετικές ικανότητες (φυσικές ιδιότητες) του ανθρώπου, δεν είναι η αιτία όσο το αποτέλεσμα του καταμερισμού της εργασίας. Αιτία του καταμερισμού της εργασίας είναι η φυσική κλίση του ανθρώπου για ανταλλαγή. (σελ.56)

Η διαφοροποίηση στις ικανότητες, φαίνεται να μη προέρχονται τόσο από τη φύση του κάθε ανθρώπου, όσο από το πώς έχουν διαμορφωθεί από τον τρόπο της ζωής τους, από τις συνήθειες και την ανατροφή τους. (παράδειγμα εργασίας: σε πολύ μικρή ηλικία <6>



Σχηματικά: Κλίση προς ανταλλαγή --> Καταμερισμός εργασίας --> Ανάπτυξη ιδιαίτερων ικανοτήτων --> αποδοτικότερη εργασία --> βελτίωση της γενικής ευημερίας



Περί Αξίας Προϊόντων.



Όλα τα προϊόντα χαρακτηρίζονται από δύο ¨ειδών¨ αξίες:



-Αξία χρήσεως (τη χρησιμότητα που παρέχει το αντικείμενο)



- Αξία ανταλλαγής (δυνατότητα αγοράς με αυτό, άλλων προϊόντων) Τα ρούχα έχουν μεγάλη αξία χρήσεως αλλά μηδαμινή αξία ανταλλαγής αντίθετα το διαμάντι έχει λιγοστή αξία χρήσεως αλλά μεγάλη αξία ανταλλαγής.



Μέσα συναλλαγής:



- Αντιπραγματισμός (αντικείμενο για αντικείμενο)



- Εργασία για αντικείμενο



- Χρήμα για εργασία ή αντικείμενο. Η εργασία όπως και τα εμπορεύματα έχουν μια πραγματική και μια ονομαστική αξία.



Πραγματική Αξία: Η ποσότητα των μέσων διατροφής και ανέσεως, τα οποία προσφέρονται γι΄ αυτή.



Ονομαστική Αξία: Η ¨ποσότητα¨ χρήματος που κοστολογείται αυτή. Έτσι λοιπόν ο εργαζόμενος είναι πλούσιος ή φτωχός, αμείβεται καλώς ή κακώς, ανάλογα με την πραγματική και όχι την ονομαστική τιμή της εργασίας του. (πραγματικό εισόδημα - ονομαστικό εισόδημα).



Περί ανταγωνισμού.



Το συμφέρον όλων εκείνων που χρησιμοποιούν το έδαφος, την εργασία, τα κεφάλαια τους είναι η ποσότητα όλων των εισαγόμενων στην αγορά εμπορευμάτων να μην υπερβαίνει την πραγματική ζήτηση. Αντίστροφα, το συμφέρον όλων των άλλων ανθρώπων απαιτεί η ποσότητα αυτή να μην υπολείπεται ποτέ από αυτή τη ζήτηση. (σελ.91) [… η ανακάλυψη των πλούσιων μεταλλωρυχείων της Αμερικής κατά το 16ο αιώνα, υποβίβασε την αξία του χρυσού και του αργύρου στην Ευρώπη στο 1/3 του προηγούμενου ύψους της…] Η φυσική τιμή ή η τιμή σε συνθήκες ελεύθερου ανταγωνισμού είναι η κατώτατη που κάθε φορά μπορεί να επιτευχθεί.



Τα επαγγελματικά μυστικά (τεχνογνωσία) μπορούν να κρατηθούν για περισσότερο καιρό από ότι τα μυστικά του εμπορίου. (σελ 95). Στοιχείο πάγιου κεφαλαίου, είναι οι αποκτημένες και χρήσιμες ικανότητες όλων των κατοίκων ή μελών της κοινωνίας. (σελ 131). «Ένας άνθρωπος γίνεται πλούσιος με την απασχόληση ενός πλήθους βιοτεχνών, γίνεται φτωχός με τη συντήρηση ενός πλήθους οικιακών υπηρετών». (σελ 149) Παραγωγική και μη παραγωγική εργασία. Όπου ο μισθός της εργασίας είναι υψηλός εκεί οι εργάτες είναι επιμελέστεροι, περισσότερο δραστήριοι και ταχύτεροι από εκεί όπου ο μισθός είναι χαμηλός. Περί αυξήσεως του πληθυσμού Ο Smith πίστευε ότι, όπως η πλούσια ανταμοιβή της εργασίας είναι αποτέλεσμα αυξανόμενου πλούτου, έτσι γίνεται αίτιο και της αυξήσεως του πληθυσμού. Περί Τραπεζικών Επιτοκίων. Το τραπεζικό επιτόκιο έχει σχέση με το ύψος του κέρδους του κεφαλαίου. Όταν τα κέρδη είναι μικρά εκεί συνήθως και το επιτόκιο είναι χαμηλότερο. Το χαμηλό επιτόκιο στην αγορά οδηγεί τους κεφαλαιούχους στην ανάληψη επιχειρηματικής δράσης (άνοιγμα επιχείρησης, συμμετοχή σε επιχειρήσεις – χρηματιστήριο-). …Απόφθεγμα… «Κανένα πάγιο κεφάλαιο δεν μπορεί να παραγάγει οποιαδήποτε πρόσοδο, παρά μόνο με τη βοήθεια ενός κεφαλαίου που κυκλοφορεί.» Περί Παραγωγικών και μη Εργασιών. Ο A. Smith ιεραρχεί την παραγωγικότητα ως εξής:



Πρωτογενής παραγωγή (γεωργία)



Δευτερογενής (μεταποίηση – βιομηχανία)



Τριτογενής [εμπόριο (χονδρικό – λιανικό)]



Θεωρεί πώς η γεωργία είναι περισσότερο ¨χρήσιμη¨ (αποδοτική) για την κοινωνία από ότι η βιομηχανία και αυτή με την σειρά της περισσότερο χρήσιμη από το εμπόριο. Βέβαια διαφωνεί με την επικρατούσα εκείνη την εποχή άποψη ότι η βιομηχανία ή το εμπόριο είναι μη παραγωγική εργασία. « Το ενοίκιο της γης και τα κέρδη του αποθέματος είναι παντού, οι κύριες πηγές απ΄ όπου τα μη παραγωγικά χέρια αντλούν την συντήρησή τους. …Τα έξοδα ενός μεγάλου λόρδου τρέφουν γενικά περισσότερο οκνηρούς παρά εργατικούς ανθρώπους. Ο πλούσιος έμπορος, αν και με το κεφάλαιό του συντηρεί εργατικούς ανθρώπους μόνο, ωστόσο με τα έξοδά του, δηλαδή με τη χρησιμοποίηση της προσόδου του, τρέφει συχνά το ίδιο ακριβώς είδος με τον μεγάλο λόρδο. (σελ. 154) Η αναλογία μεταξύ παραγωγικών και μη παραγωγικών χεριών είναι πολύ διαφορετική στις πλούσιες χώρες από τις φτωχές.»



Περί Καταναλωτικών Δανείων. Το κεφάλαιο, το οποίο δανείστηκε ο οφειλέτης, αν το χρησιμοποιήσει ως κεφάλαιο για την απασχόληση και συντήρηση παραγωγικών εργατών, αυτοί θα επαναπαράγουν την αξία με ένα κέρδος. Εάν το χρησιμοποιεί ως απόθεμα φυλασσόμενο για άμεση κατανάλωση, παίζει το ρόλο ενός ασώτου και σπαταλά για τη συντήρηση των οκνηρών ό,τι ήταν προορισμένο για την υποστήριξη των εργατικών. Με τον τρόπο αυτό δεν μπορεί ούτε να αποκαταστήσει το κεφάλαιο ούτε να πληρώσει τον τόκο, χωρίς να απαλλοτριώσει ή να θίξει μια άλλη πηγή προσόδου, τέτοια όπως είναι η ιδιοκτησία ή το ενοίκιο της γης. (σελ. 155) …προς σχολιασμό (αναφορικά με τα καταναλωτικά δάνεια των τραπεζών) «Ο άνθρωπος που δανείζεται για να ξοδέψει, σύντομα θα καταστραφεί και αυτός που του δανείζει, συχνά θα βρεθεί στη δυσάρεστη θέση να μετανοήσει για την ανοησία του.» Οι Διαθέσιμες Επιλογές για την τοποθέτηση των κεφαλαίων.



1. Τοποθέτηση στη Γη (γεωργία)



2. Τοποθέτηση στη βιοτεχνία – βιομηχανία



3. Τοποθέτηση στο χονδρικό εμπόριο 4. Τοποθέτηση στο λιανικό εμπόριο «…εκείνοι που τοποθετούν τα κεφάλαιά τους με τους παραπάνω τρόπους εργάζονται παραγωγικά». Η Φυσική πρόοδος του πλούτου. Το μεγάλο εμπόριο κάθε πολιτισμένης κοινωνίας είναι αυτό που διεξάγεται μεταξύ των κατοίκων της πόλεως και αυτών της υπαίθρου. Συνίσταται στην ανταλλαγή ακατέργαστου με βιοτεχνοποιημένο προϊόν. Καθώς η συντήρηση είναι από τη φύση των πραγμάτων προγενέστερη από τις ανέσεις και την πολυτέλεια, έτσι και η εργατικότητα που παράγει την πρώτη πρέπει κατ΄ ανάγκη να προηγείται εκείνης που χορηγεί τα τελευταία (σελ. 164). Έτσι λοιπόν, η καλλιέργεια και βελτίωση της υπαίθρου, πρέπει αναγκαστικά να προηγείται της αναπτύξεως της πόλεως, η οποία παρέχει μόνο τα μέσα ανέσεων και πολυτέλειας ! «Ο άνθρωπος που απασχολεί το κεφάλαιό του στη γη, το έχει περισσότερο υπό την επίβλεψη και τη διοίκηση του και η περιουσία του είναι λιγότερο εκτεθειμένη σε ατυχήματα από εκείνη του εμπόρου, ο οποίος συχνά είναι αναγκασμένος να την εμπιστεύεται όχι μόνο στους ανέμους και τα κύματα αλλά και στα πιο αβέβαια στοιχεία της ανθρώπινης παραφροσύνης και αδικίας, με την απόδοση μεγάλων πιστώσεων σε μακρινές χώρες, σε ανθρώπους με τον χαρακτήρα και την κατάσταση των οποίων σπάνια βρίσκεται σε πλήρη γνωριμία.» (σελ. 165) «…σύμφωνα με τη φυσική πορεία των πραγμάτων, το μεγάλο τμήμα του κεφαλαίου κάθε αναπτυσσόμενης κοινωνίας κατευθύνεται πρώτα στη γεωργία, κατόπιν στις βιοτεχνίες και τέλος στο εξωτερικό εμπόριο…» Περί Ιδιοκτησίας. «Άνθρωπός που δεν μπορεί να αποκτήσει ιδιοκτησία, δεν μπορεί να έχει και κανένα ενδιαφέρων, άλλο από το να τρώει όσο μπορεί περισσότερο και να εργάζεται όσο μπορεί λιγότερο.» …η πείρα όλων των χωρών και εποχών διδάσκει ότι η εργασία που παρέχεται από ανελεύθερους ανθρώπους, στο τέλος καταλήγει να είναι η ακριβότερη από όλες. Ευμετάβλητο Εμπορικό Περιβάλλον. Διαπιστώνεται ότι στις εμπορικές χώρες, πλούσιες και ονομαστές οικογένειες εξαφανίζονται πολύ γρηγορότερα από όσο στις κατεξοχήν αγροτικές χώρες. Μεγάλες εμπορικές οικογένειες συχνά μετά από λίγες γενιές σβήνουν, ενώ οι ευγενείς αγροτικές γενιές διατηρούνται παρ΄ όλες τις μεταβολές των καιρών. (σελ.180) Η κατοχή κεφαλαίων είναι πολύ περισσότερο αβέβαιη και επισφαλής από την αγροτική κτήση. Μόνο όταν τα κεφάλαια τοποθετηθούν στο έδαφος εξασφαλίζονται πραγματικά. Γενική Αρχή… Ενώ παρατηρούμε τις ενέργειες ενός γεωργού κατά τον χρόνο της σποράς όταν αυτός πετά άριστο σπόρο σταριού στο έδαφος, θα τον θεωρήσουμε μάλλον παράφρονα παρά γεωργό. Αλλά όταν παρατηρούμε τον μόχθο του κατά τη συγκομιδή, η οποία είναι το τέλος των προσπαθειών του, θα βρούμε την αξία των ενεργειών του. [Mun σελ.188] «Ο τελικός σκοπός κάθε παραγωγής είναι η κάλυψη των αναγκών και θα έπρεπε να λαμβάνεται υπόψη το συμφέρον των παραγωγών τόσο, όσο απαιτεί το συμφέρον των καταναλωτών.» (σελ.212) …Δίκαιο και ορθό είναι όλα τα έξοδα του έθνους για το καλό του συνόλου να καλύπτονται από όλους και μάλιστα με τρόπο που όλοι να συνεισφέρουν ανάλογα με τις δυνάμεις τους.



Τα Έξοδα του Κράτους



1. Δαπάνες για την άμυνα της χώρας



2. Τα έξοδα της δικαιοσύνης



3. Έξοδα για άλλες δημόσιες ρυθμίσεις I. Έργα για τη διευκόλυνση του εμπορίου και της συγκοινωνίας II. Έξοδα για τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της νεολαίας III. Δαπάνες σχολείων για όλες τις ηλικίες IV. Τα έξοδα για τη διατήρηση της αξιοπρέπειας του αρχηγού του κράτους.



Χουρδάκης Ευστράτιος

Πέμπτη, 25 Οκτωβρίου 2012Ο παρασιτισμός αντιστέκεται




Του Φώτη Γεωργελέ, Athens Voice

Tο γαμώτο σ’ αυτή την ιστορία είναι ότι δεν ήταν υποχρεωτικό τα πράγματα να πάνε έτσι. Οι δυνάμεις της Ακινησίας, αυτές που δεν θέλουν ν’ αλλάξει τίποτα σ’ αυτή τη χώρα, παρουσιάζουν την κατάσταση κάπως σαν φυσική καταστροφή, σαν πόλεμο. Μας κήρυξαν τον πόλεμο οι ξένοι, μας έβαλαν, ειδικά εμάς, στο στόχαστρο, θέλουν να κάμψουν το αδούλωτο φρόνημα του Έλληνα, να μας «φτωχοποιήσουν», να μας «εξοντώσουν», να μας κάνουν φτηνό εργατικό δυναμικό. Γιατί δεν τους φτάνουν τα 9/10 του πλανήτη που είναι φτηνότερο, εμάς ήθελαν. Κι έτσι, εμείς δεν φταίμε σε τίποτα. Κι όμως μπορεί να αντιμετωπίσαμε ένα δύσκολο πρόβλημα το 2009, αλλά δεν είμαστε οι πρώτοι, ούτε οι μόνοι. Κι αν είχαμε αντιδράσει σωστά ήδη τώρα θα αρχίζαμε να βγαίνουμε από το τούνελ και επιπλέον θα ζούσαμε σε μια Ελλάδα πιο δυνατή, πιο δίκαιη, καλύτερη από πριν. Ακόμα και τώρα μπορούμε, αν αλλάξουμε συμπεριφορά.







Δεν είχαμε πολλά να κάνουμε όταν άρχισε αυτή η ιστορία. Δύο πράγματα, και τα δύο υποχρεωτικά. Είχαμε έλλειμμα το 2009 24 δις, δεν μας δάνειζαν άλλο, έπρεπε να μειώσουμε αυτό το έλλειμμα. Ούτε καν αμέσως, σταδιακά. Αυτό που έπρεπε να μας απασχολεί ήταν αυτές οι περικοπές να είναι όσο το δυνατόν πιο ανώδυνες. Εμείς αρνηθήκαμε την ίδια την ανάγκη των περικοπών.

Το δεύτερο ήταν να βάλουμε το κεφάλι κάτω, να δουλέψουμε περισσότερο και πιο σωστά ώστε να αναπληρώσουμε με την παραγωγή μας όσο το δυνατόν περισσότερο μέρος απ’ αυτά που λόγω τέλους δανεικών θα χάναμε. Το πόσο θα φτωχαίναμε ήταν ευθέως ανάλογο του πώς θα αντιμετωπίζαμε αυτούς τους δύο στόχους. Δεν ήταν εύκολο, ούτε όμως κι ακατόρθωτο. Απλώς αποτύχαμε και στους δύο. Είμαστε μια μικρή χώρα, 10 εκατομμύρια ψυχές. Όλοι μαζί, μια πόλη του πλανήτη Γη. Μισή Κωνσταντινούπολη. Ή ανατολική Φλόριντα, Μαϊάμι, Παλμ Μπιτς, Κι Γουέστ.

Και δεν μπορούμε να ζήσουμε ήσυχα και αυτάρκεις; Στο πιο παλιό και σημαντικό σταυροδρόμι της υφηλίου, στο ενδιάμεσο Ανατολής και Δύσης. Τόσα χρόνια συνηθισμένοι στο εύκολο χρήμα των κοινοτικών επιδοτήσεων και των δανείων, μοιάζουμε με μια μηχανή που δουλεύει στο ρελαντί. Ακόμα και τον τουρισμό, τη μεγαλύτερη πηγή εσόδων μας, τον δουλεύουμε 1,5 μήνα το χρόνο. Μπλοκαρισμένα γραφειοκρατικά συστήματα, αρτηριοσκληρωτικές δομές φρέναραν κάθε ανάπτυξη. Με τις πρώτες αλλαγές, με τους πρώτους διακόπτες που θα άνοιγαν, η μηχανή θα ’παιρνε μπρος, τα αποτελέσματα θα ήταν πολλαπλασιαστικά, θα ξάφνιαζαν και μας τους ίδιους. Οι νέοι, το πιο εφοδιασμένο κομμάτι να αντιμετωπίσει το σύγχρονο κόσμο, όλη μέρα στα κομπιούτερ και το ίντερνετ, ήταν μαζικά έξω απ’ την παραγωγή. Αν τους δίναμε την ευκαιρία θα βλέπαμε μια άλλη, καινούργια, δυναμική Ελλάδα.

Δεν κάναμε τίποτα. 3 χρόνια, 1.000 μέρες, κλαίμε και διαμαρτυρόμαστε. Μάταια ειδικοί και επιστήμονες μας δείχνουν συγκριτικούς πίνακες, μετράνε τις κρουαζιέρες φερ’ ειπείν στις μεσογειακές χώρες Ιταλία, Ισπανία και μας λένε ότι η απελευθέρωση θα αποφέρει πάνω από ένα δις το χρόνο και 10άδες χιλιάδες θέσεις εργασίας. Εμείς κλείνουμε τα λιμάνια. Ακόμα και ο τουρισμός έπεσε αυτά τα χρόνια. Αν είναι δυνατόν. Το αντίθετο έπρεπε να συμβεί, αφού φτωχύναμε έπρεπε η Ελλάδα, που ήταν ήδη στους προνομιακούς προορισμούς, να γίνει ακόμα πιο ελκυστική. Έγινε ακριβώς το αντίθετο. Κανείς δεν θέλει να έρθει στην ασυνάρτητη χώρα που καίει ευρωπαϊκές σημαίες και βάζει σε κρεμάλες τους Ευρωπαίους πολιτικούς, λες και είμαστε μουλάδες στο Αφγανιστάν. Αντί για αύξηση της παραγωγής διαλύσαμε και ό,τι είχαμε, την εμπορική ζωή της πόλης, τον τουρισμό.

Στο στοίχημα των περικοπών, η αποτυχία ήταν εξίσου παταγώδης. Ξέραμε ότι μπορούμε να κόψουμε χωρίς οδυνηρές συνέπειες. Μέσα στα 5 τελευταία χρόνια διπλασιάστηκε το κόστος του δημόσιου τομέα. Μέσα στην τελευταία δεκαετία τετραπλασιάστηκαν οι δαπάνες κοινωνικής ασφάλισης. Πρόσφατα ήταν όλα, μπορούσαμε να γυρίσουμε λίγο πίσω. Σ’ αυτή τη χρεοκοπημένη χώρα, πριν βγάλουμε τα 80 δις στην Ελβετία, 240 δις ήταν οι ιδιωτικές καταθέσεις στις τράπεζες. Ένα ΑΕΠ, όσα δεν είχαν όλες μαζί οι γειτονικές μας χώρες. Η χώρα με τη χαμηλότερη παραγωγικότητα στην ευρωζώνη είχε το υψηλότερο ποσοστό κατανάλωσης. 20 μονάδες πάνω από το μέσο όρο. Μια χώρα με 85% ιδιοκατοίκηση, με πάνω από 50% δεύτερη κατοικία, εξοχικό. Με 1,5 αυτοκίνητο ανά οικογένεια, με περιοχές που είχαν την υψηλότερη συγκέντρωση 4x4 στην Ευρώπη. Με το υψηλότερο ποσοστό γεννήσεων σε ιδιωτικά μαιευτήρια και το χαμηλότερο ποσοστό κατανάλωσης φτηνών προϊόντων «ετικέτας» στα σούπερ μάρκετ.

Και σ’ αυτή τη χώρα, όταν κοίταζες τα εκκαθαριστικά της εφορίας έβλεπες 2-3 χιλιάδες ανθρώπους με εισόδημα πάνω από 100.000. Στη χώρα που κυκλοφορούσαν εκατοντάδες χιλιάδες αυτοκίνητα, μεγαλύτερης αξίας από τόσο. Το σύστημα είχε όνομα, δημόσια φτώχεια - ιδιωτικός πλουτισμός. Όσοι μελετούσαν την ελληνική κοινωνία ήξεραν, μπορούσαν να γίνουν περικοπές δαπανών χωρίς να διαλυθεί ο παραγωγικός ιστός, να μη βυθιστούμε στην ύφεση. Μήπως εμείς δεν ξέραμε; Υπήρχε κανένας άνθρωπος που να ζει από τη δουλειά του που να μην είχε αναρωτηθεί πώς, διάολε, υπάρχουν αυτά τα λεφτά, αυτός ο προκλητικός πλούτος που δεν δικαιολογείται από πουθενά;

Έπρεπε να καταπολεμήσουν την εκτεταμένη διαφθορά στο δημόσιο που αφήνει το κράτος φτωχό αλλά τους λειτουργούς του πλούσιους. Να μειώσουν την αχανή γραφειοκρατία που στοιχίζει τριπλάσια και πενταπλάσια από τις άλλες χώρες της Ευρώπης. Να αντιμετωπίσουν την εκτεταμένη φοροδιαφυγή. Να μειώσουν το κόστος του πολιτικού και συνδικαλιστικού συστήματος που είναι πολλαπλάσιο των άλλων χωρών. Να μειώσουν τα αδιανόητα προνόμια της κομματικής και κρατικής γραφειοκρατίας, αυτά που οι κοινοί θνητοί ούτε να ονειρευτούν δεν μπορούν. Να βάλουν το σύστημα να δουλέψει στην υπηρεσία του πολίτη, αλλιώς να στείλουν τις κομματικές αργομισθίες σπίτι τους.

Δεν έκαναν τίποτα απ’ όλα αυτά. Τα κόμματα, πολιτικοί εκφραστές των προνομιούχων στρωμάτων, όταν ήταν στην κυβέρνηση «καθυστερούσαν» και όταν ήταν στην αντιπολίτευση «αντιστέκονταν». Το αποτέλεσμα το βλέπουμε. Η παρατεταμένη ύφεση διέλυσε την οικονομία. Η κοινωνία των δύο τρίτων έγινε κοινωνία του ενός τρίτου. Οι ελίτ των προνομιούχων και προστατευόμενων στρωμάτων είναι ακόμα στο απυρόβλητο. Αντί να μειωθεί ο προκλητικός πλούτος, πλήρωσε η κοινωνία. Αντί να μειωθούν τα αφανή, παρασιτικά έσοδα, διαλύθηκαν οι δουλειές.

Ο παρασιτισμός αντιστέκεται, δεν χάνει τίποτα, γι’ αυτό κάποιοι τα χάνουν όλα. Ακόμα και σήμερα, με την κοινωνία σε ασφυξία, 3 χρόνια μετά, ανακαλύπτουν 33.000 συνταξιούχους του ΙΚΑ άφαντους. Χιλιάδες νεκρούς, δεκάδες χιλιάδες πλαστά προνοιακά επιδόματα, αναπηρικές συντάξεις. Θα αρχίσουν τώρα νέα απογραφή. Θα συνεχίσουν και στα άλλα ταμεία. Με το πάσο τους. Θα ξανακάνουν απογραφή στο δημόσιο. Δεν ξέρουν πόσους έχουν, πόσο παίρνουν, από πού και γιατί. Μετά θα συνεχίσουν, κάποτε, και στο ευρύτερο δημόσιο. Σε μερικά χρόνια θα μας πούνε και εκεί πόσοι είναι επίορκοι, πόσοι απουσιάζουν μονίμως από την υπηρεσία τους, πόσοι δεν πληρούν καν τους κανονισμούς του δημοσιοϋπαλληλικού κώδικα. Κάποτε, όταν έχουν μειώσει άλλες 2-3 φορές τις συντάξεις.

Συγχωνεύουν 120 εφορίες, αλλά ιδρύουν 99 εφοριακά ΚΕΠ. Μειώνουν το κράτος αφήνοντάς το ίδιο. 16 μήνες δεν συνδέθηκαν ηλεκτρονικά τα ληξιαρχεία με τα ταμεία για να αντιμετωπίσουν τις πλαστές συντάξεις. Γι’ αυτό βάζουν στο κόλπο και τους συμβολαιογράφους. 50 ευρώ το κεφάλι ο γάμος, το διαζύγιο, η κηδεία. Μειώνουν τη γραφειοκρατία μεγαλώνοντάς τη. Μας κοροϊδεύουν. Κοροϊδευόμαστε μεταξύ μας. Γι’ αυτό είμαστε εδώ που είμαστε.

Αλλά, ναι, ξέρω. Όταν «καταργήσουμε» το Μνημόνιο και ανακηρύξουμε τη Μέρκελ «persona non grata», τότε θα αντισταθούμε στην «κοινωνική γενοκτονία» που μας επιβάλλουν οι «ξένοι δυνάστες».

Η ΡΩΣΙΚΗ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ



Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Γύρω στα τέλη του 19ου αιώνα, υπήρχε στη Ρωσία μια διαμάχη ανάμεσα στους ζωγράφους της σλαβικής σχολής που ήθελαν τη ζωγραφική σαν μέσο μόρφωσης του λαού και εκείνους που ήταν επηρεασμένοι από τα δυτικά ρεύματα και πρέσβευαν το: « η τέχνη για την τέχνη», επηρεασμένοι αρχικά από τη γερμανική και αγγλική ζωγραφική κι από το 1905 και μετά, από τους γάλλους Ιμπρεσιονιστές τους Μετα-Ιμπρεσιονιστές και τους Κυβιστές. Στη Μόσχα, μεγάλοι συλλέκτες είναι εκείνη την εποχή ο Sergei Shchukin και o Ivan Morozov που δημιουργούν εντυπωσιακές συλλογές με έργα της ευρωπαϊκής πρωτοπορίας της εποχής.



Είναι η εποχή όπου διαμορφώνονται δύο τάσεις μεταξύ των ζωγράφων: Η μία έχει ως έκφραση ένα είδος ρώσικου Συμβολισμού και η άλλη, των δυτικόφιλων, εμπνέεται από την Γαλλία. Το 1907 οι νεαροί ρώσοι συμβολιστές δημιουργούν την ένωσή τους, το «Μπλε Ρόδο», αντιτιθέμενοι στον νατουραλισμό, ενώ ταυτόχρονα, φθάνουν στη Μόσχα οι ιδέες του γερμανικού Εξπρεσιονισμού μαζί με τους σπουδαγμένους στη Γερμανία ρώσους ζωγράφους, Kandinsky και Jawlensky. Επιπλέον, λίγο πριν από τον Α’ παγκόσμιο πόλεμο, και ενώ το κίνημα της ρωσικής πρωτοπορίας δεν έχει φθάσει ακόμη στην ολοκλήρωσή του, εμφανίζεται στην Ρωσία ο ιταλικός φουτουρισμός. Εκεί συναντιέται με τον κυβισμό και δημιουργείται ο κυβοφουτουρισμός.



Οι ρώσοι πρωτοπόροι, μέσα από αλλεπάλληλους νεωτερισμούς φθάνουν στην Αφαίρεση. Το 1910 ο Larionov και η Gontcharova εισάγουν τον Ραγιονισμό και ο Kandinsky εκθέτει την πρώτη αφηρημένη ακουαρέλα του. Λίγο αργότερα, ο Tatlin ο οποίος εισήγαγε τον ρωσικό κονστρουκτιβισμό, εκθέτει τα λεγόμενα αντι-ανάγλυφα έργα του και ο Malevitch εισάγει το ρεύμα του Σουπρεματισμού. Με το παρόν θα εξετάσουμε τους Malevitch, Tatlin, Melnicov και Shostakovich.



II. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΣ



Η Αναλυτική Τέχνη

Ο Φιλόνοφ, ιδρυτής της αναλυτικής τέχνης, συνδέθηκε με καλλιτέχνες της πρωτοποριακής ομάδας «Ένωση Νεολαίας» καθώς και με φουτουριστές ποιητές όπως ο Μαγιακόφσκι και ο Χλέμπνικοφ. Η «αναλυτική τέχνη» βασίζεται στη θέση ότι το έργο τέχνης αναπτύσσεται πάνω στον καμβά, ακολουθώντας μια δαιδαλώδη γραμμή από απειροελάχιστες εικόνες, κάτι σαν ένα κέντημα που δεν έχει στόχο να ολοκληρώσει μια θεματική σύνθεση αλλά να εμβαθύνει στην εσωτερική ανάλυση του πίνακα, ο οποίος στο σύνολό του δίνει την εντύπωση ενός αυτόνομου κόσμου, οργανικού και ανόργανου.



Σουπρεματισμός

Ο Σουπρεματισμός πρωτοπαρουσιάστηκε στην έκθεση «Τελευταία φουτουριστική έκθεση 0,10» στην Πετρούπολη το 1915. Τα σουπρεματιστικά έργα του Μαλέβιτς ήταν απαλλαγμένα από κάθε είδους αντικείμενο και παρουσίαζαν συνθέσεις γεωμετρικών σχημάτων και χρωμάτων που στόχο είχαν να δηλώσουν τον πρωτεύοντα ρόλο της φόρμας έναντι του περιεχομένου και να δηλώσουν ότι η φόρμα είναι αυτή που προσδίδει το περιεχόμενο και όχι το αντίθετο, όπως συνέβαινε έως τότε. Ο Μαλέβιτς ίδρυσε την ομάδα «Supremus» στην οποία προσχώρησαν πολλοί καλλιτέχνες του κυβοφουτουρισμού όπως ο Κλιούν, η Ποπόβα, η Ουνταλτσόβα, η Ροζάνοβα.



Κονστρουκτιβισμός



Ο όρος προέρχεται από τη λατινική λέξη «constructio» (κατασκευή). Η κατασκευή ως εικαστική εγκατάσταση έχει την καταγωγή της σ’ έναν σημαντικό καλλιτέχνη της ρωσικής πρωτοπορίας, τον Τάτλιν, ο οποίος στο διάστημα 1914 έως 1917 δημιούργησε τα λεγόμενα αντι-ανάγλυφα έργα του. Θεωρητικός του ρωσικού αυτού κινήματος ήταν ο Αλεξέι Γκαν , που το 1922 εξέδωσε ένα φυλλάδιο με τον τίτλο «Κονστρουκτιβισμός». Ο κονστρουκτιβισμός ήταν σε μεγάλο βαθμό πολιτικοποιημένη τέχνη. Όπως και η μαρξιστική θεωρία, ο κονστρουκτιβισμός υποστηρίζει τον υλισμό απέναντι στον ιδεαλισμό.



ΙΙΙ. ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗΝ ΡΩΣΙΑ - ΜΠΟΛΣΕΒΙΚΟΙ



Μετά το 1917 αρχίζουν να ιδρύονται νέοι θεσμοί και ιδρύματα που υποστήριζαν την τέχνη της πρωτοπορίας. Η σχέση των καλλιτεχνών με την κυβέρνηση των Μπολσεβίκων, μετά τον Οκτώβριο του 1917 ήταν ελεύθερη και δημιουργική. Σε αυτό έπαιξε σημαντικό ρόλο ο Λαϊκός Κομισάριος Διαφώτισης Ανατόλι Λουνατσάρσκι, αναπτύσσοντας μια πρωτόγνωρη συνεργασία μεταξύ της τέχνης και της πολιτικής. Η σχέση που αναπτύχθηκε μεταξύ της πρωτοπορίας και του μπολσεβικισμού είχε αποτέλεσμα ένα ουτοπικό πείραμα να γίνει πραγματικότητα, καταργώντας κάθε είδους πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές και αισθητικές συμβάσεις.



Όλα τα κινήματα της ρωσικής πρωτοπορίας λειτουργούσαν σύμφωνα με τα πρότυπα των επαναστατικών και ριζοσπαστικών κινημάτων, δηλαδή με μανιφέστα, διακηρύξεις και κοινωνικό προσανατολισμό. Ήταν αυτό που ο Kandinsky ονόμασε «Μεγάλη Ουτοπία». Πολλοί ήταν οι καλλιτέχνες της πρωτοπορίας που συνεργάστηκαν με τον κρατικό μηχανισμό και ειδικότερα με τον Λουνατσάρσκι για τη θέσπιση μιας κρατικής πολιτικής για τις εικαστικές τέχνες. Καλλιτέχνες, ποιητές και αρχιτέκτονες όπως ο Γ. Κλούτσις, ο Α. Μπάμπιτσεφ, η Λ. Ποπόβα, οι αδελφοί Βεσνίν, ο Β. Μαγιακόφσκι κ.ά. αφιερώθηκαν στο έργο της προπαγάνδας υπέρ των μπολσεβίκων, τόσο στη σκληρή περίοδο του εμφυλίου πολέμου όσο και στα αμέσως επόμενα χρόνια της εδραίωσης των Σοβιέτ. Φιλοτεχνούσαν πανό με συνθήματα, αφίσες, ζωγράφιζαν βαγόνια τρένων και τραμ, σχεδίαζαν κατασκευές προπαγάνδας και βήματα ομιλητών. Ο ίδιος ο Λένιν θεωρούσε τον Λουνατσάρσκι αυθεντία στα θέματα της τέχνης και -παρά το γεγονός ότι είχε διαφωνήσει μαζί του αρκετές φορές- τον εμπιστευόταν.



Πρωτοπόροι καλλιτέχνες άρχισαν να αναλαμβάνουν καίριους τομείς αυτής της νέας πολιτικής των Τεχνών. Επικεφαλής των Ανώτερων Καλλιτεχνικών Εργαστηρίων έγινε ο Καντίνσκι. Ο Μαλέβιτς ανέλαβε τη διεύθυνση της Σχολής Καλών Τεχνών του Βίτεμπσκ, και δεν είχε μόνο την ευθύνη της διδασκαλίας αλλά και τη γενικότερη εποπτεία της αστικής διακόσμησης στη μικρή αυτή πόλη της Λευκορωσίας. Έτσι, έβλεπε κανείς το 1920 τα τραμ και τα λεωφορεία να είναι διακοσμημένα με σουπρεματιστικά σχέδια, το ίδιο και τις λέσχες, τα εστιατόρια καθώς και τους τοίχους των εργοστασίων.



Μέσα σ’ αυτό το κλίμα ευφορίας, ελευθερίας και επαναστατικότητας, αρχίζουν οι πειραματισμοί και οι σχέσεις ανάμεσα στις διάφορες μορφές της τέχνης, όπως της ζωγραφικής με τη μουσική και ο συνδυασμός τους με το θέατρο. Ο οργανικός ρόλος του θεάτρου και η συμβολή του σε μια αλλαγή στην καθημερινή ζωή γοητεύουν τα πρωτοποριακά κινήματα. Η νέα «επίπεδη» εικόνα των μοντερνιστών, όταν προβάλλεται στο θεατρικό σκηνικό και στο κοστούμι, αποκτά μια άλλη εικαστική οντότητα. Με την κατάργηση εξάλλου της αυλαίας, τα κοστούμια και το αρχιτεκτονικό σκηνικό γίνονται ακόμα πιο καθοριστικά για τη μορφή του θεάτρου.



ΙV. KAZIMIR MALEVICH

Ο Μάλεβιτς γεννήθηκε το 1878 κοντά στο Κίεβο. Σπούδασε στο Ινστιτούτο Ζωγραφικής, Γλυπτικής και Αρχιτεκτονικής στην Μόσχα το 1903. Τα πρώτα χρόνια της καριέρας του πειραματίστηκε με διάφορα ρεύματα της μοντέρνας τέχνης και συμμετείχε σε διάφορες εκθέσεις της πρωτοπορίας, όπως εκείνες του συλλόγου Μοσχοβιτών καλλιτεχνών που περιλάμβαναν τον Kandinsky και τον Larionov. Το 1913 μαζί με τον συνθέτη Μιχαήλ Ματιούσιν και τον συγγραφέα Αλεξέϊ Κρουτσόνιχ συνέταξαν ένα μανιφέστο για το πρώτο φουτουριστικό συνέδριο.



Το 1922 εγκαταστάθηκε στο Πέτρογκραντ και δίδαξε στο ινστιτούτο πολιτισμού από το 1922 έως το 1927. Στα τέλη της δεκαετίας του 1920 ασχολήθηκε με την παραστατική ζωγραφική, στην οποία απεικονίζεται η ζωή των αγροτών με πολύχρωμα και άκρως στυλιζαρισμένα έργα. Η δουλειά του όμως δεν βρήκε ανταπόκριση από το Σοβιετικό καθεστώς, καθόσον ερχόταν σε αντίθεση με την επίσημη ιδεολογία. Ωστόσο, η συμβολή του στις τέχνες του 20ου αιώνα είναι εξαιρετικής σημασίας. Τόσο τα πειράματά του με τις διάφορες τεχνοτροπίες όσο και τα συγγράμματα του επηρέασαν, πέρα από κάθε αμφιβολία, την αφηρημένη τέχνη.



Ο δημιουργός του Σουπρεματισμού, ο Μάλεβιτς, ήταν ο πιο πλατωνικός από τους Ρώσους πρωτοπόρους, θα λέγαμε ότι αναζητεί μια απόλυτη γλώσσα με σημαίνοντα γεωμετρικά σχήματα. Σε αντίθεση με τα αδέρφια Αντουάν Πέβσνερ και Ναούμ Γκαμπό, οι οποίοι αναζητούσαν μια πιο δυναμική και χωρική αντίληψη της τέχνης, ο Σουπρεματισμός του Μάλεβιτς επέμενε στα βασικά σχήματα και στο καθαρό χρώμα και ήταν γενικά πολύ περιοριστικός. Ο στοχασμός του περιστρέφεται γύρω από την απόκρυφη ουσία του φαινομένου, όπως αυτό παρουσιάζεται από την ζωγραφική. Ο ίδιος προχωρά ακόμη περισσότερο και πειραματίζεται με τις μεταμορφώσεις του φωτός.



Στα πλαίσια αυτά θα εξετάσουμε έναν Σουπρεματιστικό πίνακα του Μάλεβιτς που τιτλοφορείται: «Λευκό τετράγωνο σε λευκό φόντο». Εδώ ο καλλιτέχνης οδηγείται στον βαθμό μηδέν της ζωγραφικής όπου προαγγέλλει και υπερβαίνει την ελάχιστη τέχνη (Minimal Art). Ήδη από το 1916 ο Μάλεβιτς επιχείρησε να συνδυάσει και στην συνέχεια να συνενώσει το χρώμα με το φως, για να καταλήξει στην πλήρη επικράτηση του φωτός. Σε αυτόν τον πίνακα έχει κατορθώσει να επιτύχει την πλήρη διασπορά του χρώματος με την παράλληλη ανάδειξη του φωτός μέσω της λευκής επιφανείας. Με αυτόν τον πίνακα ο καλλιτέχνης περνά στον λευκό σουπρεματισμό, ο οποίος αποτελεί την τρίτη και τελική βαθμίδα ανάπτυξης της μη αντικειμενικής ζωγραφικής από τον ίδιο. Σε αυτό το επίπεδο, πλέον, τα διάφορα χρώματα με τις αποχρώσεις τους εξαφανίζονται. Το λευκό τετράγωνο δείχνει να εξαϋλώνεται στην θάλασσα του λευκού φωτός. Ο Μάλεβιτς επιχειρεί να εκφράσει την κοσμική δυναμική της μετατροπής του χρώματος σε φως. Άλλωστε, η πηγή των βασικών χρωμάτων είναι το ίδιο το λευκό, κάτι που έχει καταδειχτεί πειραματικά με το φασματοσκόπιο.



Ο καλλιτέχνης με αυτούς τους πειραματισμούς του επιχείρησε να εξηγήσει τους συμπαντικούς νόμους. Προσπάθησε να αναδείξει την δημιουργική ισχύ του φωτός και να αναγάγει την τέχνη του σε στάση ζωής, ενισχύοντας την με το απαραίτητο φιλοσοφικό υπόβαθρο μέσα από τα πονήματα που συνέγραψε.



V. VLADIMIR TATLIN

Ο Βλαντιμίρ Τάτλιν γεννήθηκε στην Μόσχα το 1885. Σπούδασε και αυτός στο Ινστιτούτο Ζωγραφικής, Γλυπτικής και Αρχιτεκτονικής στην Μόσχα, καθώς και στην σχολή καλών τεχνών της Penza. Μετά την αποφοίτησή του συνδέθηκε με μια ομάδα ζωγράφων και συγγραφέων της πρωτοπορίας στην Μόσχα. Κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου σχεδίαζε για το θέατρο και συμμετείχε σε διάφορες εκθέσεις.



Μετά το 1917 ο Τάτλιν εργάσθηκε για λογαριασμό του Λουνατσάρσκι, του κομισάριου διαφώτισης της Σοβιετικής κυβέρνησης. Εκείνη την περίοδο ο Λουνατσάρσκι χρησιμοποιούσε τους καλλιτέχνες της πρωτοπορίας για να έρθει πιο κοντά με το κοινό. Ο Τάτλιν, την ίδια περίοδο, ανέπτυξε παράλληλα την τέχνη της χρησιμοποίησης αληθινών υλικών σε αληθινό χώρο. Την δεκαετία του 1920 δίδαξε στο Λένινγκραντ, στο Κίεβο και την Μόσχα. Στα μαθήματά του έδινε έμφαση στις αρχές σχεδίασης οι οποίες βασίζονταν στη εσωτερική συμπεριφορά και στο συμπαγές του υλικού.



Εδώ, να σημειώσουμε ότι παρά την αρμονική συνεργασία των καλλιτεχνών της πρωτοπορίας με την κυβέρνηση των Μπολσεβίκων, οι τελευταίοι, αν και λόγω ανάγκης την είχαν δεχθεί, κατά βάθος θεωρούσαν την πρωτοπορία ως κατάλοιπο της αστικής τέχνης και μάλλον περιττή. Ήδη ορισμένοι προτιμούσαν μια τέχνη περισσότερο πρακτική. Ο ίδιος ο Τάτλιν προχώρησε από τον κονστρουκτιβισμό στον προντουκτιβισμό, θεωρώντας ότι αντί να φτιάχνονται πίνακες ζωγραφικής και γλυπτά, ήταν προτιμότερο να εκπονούνται σχέδια για χρήσιμη ένδυση, να κατασκευάζονται έπιπλα, κεραμικά, υφαντά.



Με αυτά τα δεδομένα, ο Τάτλιν, κορυφαία μορφή του κονστρουκτιβιστικού ρεύματος, συμπυκνώνει τη θεωρητική και αισθητική του άποψη στο «Μνημείο της Τρίτης Διεθνούς» το 1920. Πρόκειται για ένα κονστρουκτιβιστικό έργο γλυπτικής. Το μνημείο προοριζόταν να γίνει ένα κολοσσιαίο κτίριο από ατσάλι και γυαλί, το οποίο θα ξεπερνούσε τον Πύργο του Άϊφελ. Συγκεκριμένα επρόκειτο για έναν κυβερνητικό κεκλιμένο πύργο, ένα κινητικό μνημείο που ενσωματώνει τη διάσταση του χρόνου στη μορφή και τις λειτουργίες του. Ο Κύβος είναι η έδρα νομοθετικής εξουσίας, η πυραμίδα η έδρα εκτελεστικής εξουσίας και ο κύλινδρος το κέντρο πληροφοριών. Όλα αυτά συναρθρώνονται σε ένα σπειροειδές σχήμα και κινούνται με διαφορετικούς ρυθμούς ανάλογα με τη λειτουργία τους (περιστροφή ενός χρόνου, ενός μηνός, ενός εικοσιτετραώρου). Το έργο αυτό, ως μνημείο σύμβολο της Επανάστασης, δεν πραγματώθηκε ποτέ πέρα από το στάδιο του σχεδιασμού. Ούτε φυσικά υπήρχαν οι πιθανότητες να γίνει στο άμεσο μέλλον, λόγω των απελπιστικών συνθηκών που επικρατούσαν στην μετεπαναστατική Ρωσία, η οποία διασπασμένη από τον εμφύλιο πόλεμο, σχεδόν λιμοκτονούσε. Ακόμη και ως σχέδιο, όμως, το «Μνημείο της Τρίτης Διεθνούς σημάδεψε την μοντέρνα τέχνη και υπήρξε ένα επιβλητικό σύμβολο της Ρωσικής αβανγκάρντ Ουτοπίας.



VI. KONSTANTIN MELNICOV

Ο Κονσταντίν Μελνίκοβ γεννήθηκε στην Μόσχα το 1890. Φοίτησε και αυτός στο Ινστιτούτο Ζωγραφικής, Γλυπτικής και Αρχιτεκτονικής στην Μόσχα. Παρόλο που αρχικά ασχολήθηκε με την ζωγραφική, όταν εισήχθη στην σχολή μελέτησε αρχιτεκτονική από το 1912 έως το 1917 που τελείωσε τις σπουδές του.



Μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση ο Μελνίκοβ ανέπτυξε ένα αρχιτεκτονικό σχέδιο για την Μόσχα. Από το 1921 έως το 1923 δίδασκε στην σχολή που είχε αποφοιτήσει και η οποία εν τω μεταξύ είχε μετονομαστεί σε Ανώτατο Καλλιτεχνικό Εργαστήριο, γνωστό ως Βχουτεμάς . Η κύρια απασχόλησή του εκείνη την εποχή περιλάμβανε, σχεδόν αποκλειστικά, τις εργατικές λέσχες στην Μόσχα.



Ο Μελνίκοβ απέρριπτε την μέθοδο του σχεδιασμού και επικεντρωνόταν στην διαίσθηση, ως τον πλέον σημαντικό παράγοντα, προκειμένου να αναδειχτεί η κοινωνική και συμβολική σημασία ενός κτιρίου. Επιχείρησε να συνδυάσει αρχιτεκτονικά τόσο τον Κλασικισμό όσο και ένα είδος αριστερού μοντερνισμού. Τα έργα του από τις αρχές της δεκαετίας του 1930 ευθυγραμμίστηκαν σύμφωνα με τις απαιτήσεις της επίσημης ηγεσίας της Σοβιετικής Ένωσης για έναν αποκλειστικό συμβολικό αρχιτεκτονικό συντηρητισμό.



Ένα από τα σημαντικότερα έργα του Μελνίκοβ είναι το «Rusakov Club Of Workers» στην Μόσχα. Πρόκειται για το κτίριο ενός εργατικού συλλόγου. Είναι γεγονός, όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω, ότι κατά το διάστημα της παραμονής του στην Σοβιετική πρωτεύουσα ο Μελνίκοβ ασχολήθηκε κυρίως με τον σχεδιασμό τέτοιων εργατικών λεσχών. Αυτό το κτίριο είναι ένα αξιοσημείωτο παράδειγμα κονστρουκτιβιστικής αρχιτεκτονικής. Σχεδιασμένο από τον ίδιο, κατασκευάστηκε κατά την διάρκεια των ετών 1927 και 1928. Το κτίριο μοιάζει με γιγάντιο ανεμιστήρα. Στο ανάλημμα είναι διαιρεμένο σε μία βάση και τρεις συγκεκριμένες περιοχές καθισμάτων. Κάθε μία από αυτές μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μία ξεχωριστή αίθουσα θεάτρου, συναυλιών και άλλων εκδηλώσεων, ενώ, αν συνδυαστούν, τα καθίσματα στο κτίριο υπερβαίνουν την χωρητικότητα των χιλίων ατόμων. Επιπρόσθετα, στο πίσω μέρος του κτιρίου συναθροίζονται τα γραφεία.



Τα μόνα ορατά υλικά που χρησιμοποιήθηκαν στην κατασκευή ήταν το σκυρόδεμα, τα τούβλα και το γυαλί. Η λειτουργία το κτιρίου συνίσταται σε μεγάλο βαθμό στην επέκταση που εκφράζεται στην εξωτερική του όψη και η οποία περιγράφεται από τον ίδιο τον Μελνίκοβ ως ένας «τεντωμένος μυς». Σύμφωνα με τον ίδιο τον αρχιτέκτονα η αισθητική δεν πρέπει να εστιάζεται στην ομορφιά, αλλά στην δύναμη με τις μέγιστες δυνατότητες.



VII. DMITRI SHOSTAKOVICH

Ο Ντιμίτρι Σοστακόβιτς γεννήθηκε το 1906 στην Αγία Πετρούπολη. Μολονότι η οικογένειά του, από την πλευρά της μητέρας του, είχε μουσική παιδεία, ο ίδιος δεν έδειξε από την αρχή ενδιαφέρον για την μουσική. Αργότερα, με την προτροπή της μητέρας του, που έπαιζε πιάνο, στράφηκε και ο ίδιος σε αυτό το μουσικό όργανο.



Το ταλέντο του ξεχώρισε από τα πρώτα μαθήματα που παρακολούθησε σε ηλικία εννέα ετών. Τότε ήταν που επιχείρησε για πρώτη φορά να συνθέσει μουσική. Το 1919 έγινε δεκτός στο ωδείο της Αγίας Πετρούπολης, το οποίο διηύθυνε ο συνθέτης Αλεξάντερ Γκλαζούνοφ. Εκεί, κέντρισε το ενδιαφέρον του Γκλαζούνοφ, ο οποίος παρακολούθησε με εξαιρετικό ενδιαφέρον την πρόοδο του ταλαντούχου νεαρού Σοστακόβιτς. Κατά την διάρκεια των σπουδών του, απέτυχε για πρώτη φορά να περάσει τις εξετάσεις στο μάθημα της μαρξιστικής ιδεολογίας και χαρακτηρίστηκε από έλλειψη πολιτικού ζήλου.



Το 1925 την χρονιά της αποφοίτησής του συνέθεσε την 1η συμφωνία. Έκτοτε, η φήμη του ξεπέρασε τα σύνορα της Σοβιετικής Ένωσης. Μετά την αποφοίτησή του αποφάσισε να ασχοληθεί εξίσου με το πιάνο και την σύνθεση. Οι επιδόσεις του στο πιάνο δέχθηκαν αρκετές αποδοκιμασίες, σε αντίθεση με τις συνθετικές, και έτσι μετά το 1927 αφοσιώθηκε στην σύνθεση με την προτροπή του σπουδαίου μαέστρου Μπρούνο Βάλτερ . Το 1927 έγραψε την 2η συμφωνία, έπειτα από παραγγελία για τις εκδηλώσεις εορτασμού της δεκάτης επετείου της Οκτωβριανής Επανάστασης. Καθώς έγραφε αυτό το έργο ξεκίνησε, παράλληλα, την όπερα «Η Μύτη», η οποία βασιζόταν στην ομώνυμη ιστορία του Γκογκόλ και χαρακτηριζόταν από έντονη σατιρική διάθεση απέναντι στην σοβιετική γραφειοκρατία. Το 1929 η συγκεκριμένη όπερα επικρίθηκε από την σοβιετική ομοσπονδία μουσικών.



Γενικά πρόκειται για τον πιο χαρακτηριστικό συνθέτη που έζησε και κυρίως έδρασε στα χρόνια μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση στη Σοβιετική Ένωση. Η μουσική του δράση σε μεγάλο βαθμό συμπορευόταν με το καθεστώς στην Σοβιετική Ένωση, αν και οι σχέσεις τους δεν ήταν ιδιαίτερα αρμονικές - ειδικά στην αρχή της καριέρας του - γιατί ο συνθέτης προτιμούσε να ακολουθεί πιο προσωπικό δρόμο στην έκφραση από αυτόν που θα προτιμούσε το επίσημο κράτος. Παρόλα αυτά, τα έργα του θεωρούνται πολιτικής χροιάς - δεχόταν την πολιτική κριτική των έργων του ενώ είχε κιόλας αποκηρύξει δημόσια πολλά από τα έργα του - τα οποία ίσως συμβαδίζουν σε κάποιο βαθμό με τις πολιτικές και αισθητικές μεταστροφές της χώρας του.



Ο Σοστακόβιτς, αν και έκανε λίγα ταξίδια εκτός της χώρας του, ήταν ενήμερος για τις μουσικές εξελίξεις στην Ευρώπη και ακολούθησε στην πορεία του το νεοκλασικό στυλ που ήταν της μόδας. Ο σαρκασμός και η ειρωνεία, αλλά και η επιρροή από κλασικά πρότυπα, δεν λείπουν από τα πρώτα έργα του. Όσο περνούσε ο καιρός όμως, και υπήρχε αέναη η διάσταση με τους πολιτικούς φορείς που ήθελαν κάτι πιο ευρύ, τόσο η μουσική του προσανατολιζόταν ακόμα περισσότερο σε κλασικές αρχές και εγκατέλειπε τους δύσκολους ορχηστρικούς χρωματισμούς και ρυθμούς που του δημιουργούσαν προβλήματα. Το τελικό του στυλ ήταν αρκετά ηρωικό και δείχνει σαφώς επιρροή από τον Μάλερ. Αν και η παραγωγή του είναι πολύ μεγάλη και ευρεία, είναι κυρίως γνωστός για το συμφωνικό του έργο.



Το έργο του είναι αρκετά εκτενές και ενδιαφέρον. Έγραψε τρεις όπερες: «Η Μύτη», «Λαίδη Μάκβεθ του Μτσενσκ», «Οι Παίκτες». Έγραψε μπαλέτα, δεκαπέντε συμφωνίες, τρία κονσέρτα (ένα για πιάνο και δύο για βιολί), εικοσιτέσσερα πρελούδια και φούγκες, δύο σονάτες για πιάνο, δεκαπέντε κουαρτέτα εγχόρδων, μελωδίες, μουσική για το θέατρο και τον κινηματογράφο.



VII. ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Στην Ρωσία, στις συνθήκες που δημιουργήθηκαν μετά την επανάσταση των Μπολσεβίκων τον Οκτώβριο του 1917, το ύστερο κίνημα του μοντερνισμού στις τέχνες άνθησε με τη μετατροπή του σε ένα μοναδικό πολιτισμό, με μια συγκρότηση και λογική που δεν ξανασυναντήθηκαν από κει και πέρα. Αυτή η μοναδική σύζευξη επιτεύχθηκε υπό την επίδραση δημοκρατικών και σοσιαλιστικών κοινωνικών αντιλήψεων και ενός νέου διεθνισμού, που επέτρεπε να χρησιμοποιηθεί ως όχημα ό,τι ενδιαφέρον είχε ήδη υπάρξει στα κινήματα του ευρωπαϊκού μοντερνισμού και με τη σειρά του επιδρούσε έντονα στην εκτός σοβιετικών συνόρων πολιτιστική πραγματικότητα. Αυτή η αλληλεπίδραση πήρε την πληρέστερη μορφή της στις σχέσεις μεταξύ της ρωσικής πρωτοπορίας και των νεαρών αριστερών διανοούμενων και καλλιτεχνών της Γερμανικής Δημοκρατίας της Βαϊμάρης. Ωστόσο, την δεκαετία του '30 και συγκεκριμένα το 1934 το καθεστώς του Στάλιν επέβαλε ως αποκλειστικό κυρίαρχο καλλιτεχνικό ρεύμα τον σοσιαλιστικό ρεαλισμό, εξοβελίζοντας με αυτόν τον τρόπο δια νόμου την ρωσική αβάνγκαρντ από την Σοβιετική επικράτεια.

ΠΡΟΣ Σ.ΡΙΖΟ


“Σε τι ωφέλησε τελικά να χωριστούν τα βαλκάνια σε δέκα και βάλε κρατίδια;

Στο να χάσουν παντελώς το πολιτισμικό και τεχνολογικό επιστημονικό μπούσουλα, προς χάρη αυτής της απαίσιας ολιγαρχίας.”

Το Ιδανικό είναι αυτό που λες φίλε Σπύρο αλλά πρακτικώς είναι αδύνατο.

Να σου θυμίσω την προτροπή των ΜΑΡΞ ΕΝΓΚΕΛΣ από το κομουνιστικό μανιφέστο¨

...“προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε.” Τελικά μόνο το κεφάλαιο ενώθηκε και επικράτησε στον πλανήτη.



ΠΡΟΣ ΕΡΩΤΩΝΤΑ



“Οι φτωχοί είναι η ανωτέρα τάξη και οι πλούσιοι οι κατωτέρα τάξη. Όσα περισσότερα έχει ανάγκη κανείς να στηρίζουν την ύπαρξή του, τόσο πιο αδύναμος είναι.”



Συμφωνώ με το δεύτερο μέρος του σχολίου σου.Τα ίδια γράφει με άλλα λόγια-πιστεύω ότι ίσως τα διάβασες-και ο Κ.Μαρξ στα “νενανικά χειρόγραφα.”

Βεβαίως η φιλοσοφία κινείται στην σφαίρα του ιδεατού και του τέλειου κόσμου.

Στην πραγματικότητα δεν παύει ο κάτοχος του κεφαλαίου να είναι ο εκπρόσωπος της κυρίαρχης τάξης σένα κόσμο όπου υπάρχει και κυριαρχεί η “εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο.”

                                          FOΪL,S WAR
                           Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΦΟΪΛ
                    ΜΑΝΟΥΣΟΣ Γ. ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ
Κάθε βράδυ η «ΕΤ 1» στις 12 τα μεσάνυχτα παρουσίαζε μια έξοχη Αγγλική σειρά με ανθρώπινες ιστορίες από την εποχή του β/ παγκοσμίου πολέμου, με τίτλο¨ «Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΦΟΪΛ.»
Πρωταγωνιστής είναι ο αστυνόμος Φόιλ με καμβά την περίοδο του μεγάλου πολέμου 1940-45 στην Αγγλία. Την Τρίτη 23-10-2012 παρουσιάστηκε η τελευταία ιστορία της καλής σειράς από την χρονιά όπου οι σύμμαχοι νίκησαν τον Γερμανικό άξονα και ο 

πόλεμος βρισκόταν στο τέλος του. Οι στρατιώτες και οι αξιωματικοί επέστρεφαν στις οικογένειες τους, όσοι φυσικά είχαν μείνει ζωντανοί, μετά από 4 χρόνια στο μέτωπο ενός από τους  πιο καταστρεπτικούς πολέμους της ιστορίας. Είχαν δει με τα μάτια τους την φρίκη και την καταστροφή του πολέμου, είχαν πολεμήσει στα διάφορα θέατρα του πολέμου και είχαν χάσει αδελφικούς τους φίλους, συναδέλφους, και συγγενείς. Οι επίστρατοι επέστρεφαν στις οικογένειες τους ζωντανοί νεκροί. Νεκρωμένοι ψυχικά και ορισμένοι σακάτηδες σωματικά. Αδυνατούσαν να προσαρμοστούν από τους εφιάλτες του πολέμου. Χρειαζόταν πολλές προσπάθειες ,και στήριξη από τις οικογένειες τους που είχαν μείνει πίσω, χωρίς τους δικούς τους ανθρώπους και αντιμετώπιζαν πολλά προβλήματα. Κανείς δεν έμεινε ψυχικά αλώβητος από το δράμα της σύγκρουσης. Αναγκαζόταν να προσέλθουν στους ψυχιάτρους για να τους βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν το μετατραυματικό στρες , και όλα τα επακόλουθα που τους ακολουθούσαν στοιχειώνοντας τον ψυχικό τους κόσμο.
H τηλεοπτική αυτή σειρά είναι αποστασιοποιημένη ιστορικά. Με τον τρόπο της υποβάλλει τον θεατή σε σκέψεις και προβληματισμούς για το άδικο των πολέμων και την θυσία εκατομμυρίων αθώων πολιτών, προκειμένου να εξυπηρετηθούν κρατικά και ιμπεριαλιστικά συμφέροντα.

BLOGS » Ξενάγηση στους Ρώσους συγγραφείς


Λέων Τολστόϊ - Μια ταραγμένη ψυχή

17 Οκτωβρίου 2012

Άρης Σφακιανάκης



Οι τελευταίες μέρες του Λέοντος Τολστόϊ. Ζωγράφος: Ντμίτρι Ντίβιν«28 Οκτωβρίου 1910. Ξάπλωσα στο κρεβάτι μου κατά τη μιάμιση το βράδυ και κοιμήθηκα ως τις τρεις. Ξύπνησα πάλι από πόρτες που άνοιγαν και βήματα. Τις προηγούμενες νύχτες δεν είχα κοιτάξει από την πόρτα μου, όμως αυτή τη φορά έριξα μια ματιά και είδα από τη χαραμάδα ένα δυνατό φως μες στο γραφείο μου. Ήταν η γυναίκα μου που έψαχνε κάτι και ίσως διάβαζε τα γραφτά στο τραπέζι…







Σε λίγο πήρε το φως κι έφυγε για το δωμάτιό της.







Δεν ξέρω γιατί αυτό μου προκάλεσε μια ακατανίκητη αίσθηση αποστροφής και εξέγερσης. Ήθελα να κοιμηθώ μα τώρα πια δεν μπορούσα. Στριφογύριζα στο κρεβάτι μου για καμιά ώρα περίπου. Άναψα τέλος το κερί και ανακάθισα συγχυσμένος στο κρεβάτι μου.







Σε λίγο η πόρτα ανοίγει και μπαίνει μέσα εκείνη να ρωτήσει για την «υγεία μου» και να εκφράσει την έκπληξή της για το φως που είδε στο δωμάτιό μου.







Η αποστροφή και η εξέγερση μεγαλώνουν. Πνίγομαι και αρχίζω να μετράω τους σφυγμούς μου: 97. Δεν μπορώ να μείνω ξαπλωμένος και ξαφνικά παίρνω την οριστική απόφαση να φύγω.







Της γράφω ένα γράμμα, αρχίζω να μαζεύω τα πιο απαραίτητα πράγματα ώστε να μπορέσω απλώς να φύγω. Ξυπνάω τον Ντούσαν κι έπειτα την Αλεξάνδρα (την κόρη του). Με βοηθούν να φτιάξω το δέμα μου. Τρέμω στην ιδέα ότι μπορεί να ακούσει από το δωμάτιό της ότι φεύγω –σκηνή, νευρική κρίση- και, επομένως, πάει η αναχώρηση.







Στις 6 τα ξημερώματα, όλα είναι σχεδόν έτοιμα και πακεταρισμένα. Πηγαίνω στο στάβλο και δίνω εντολή να σελώσουν…»







Ο Λέων Τολστόι ήταν τότε 82 χρονών και είχε ζήσει παντρεμένος με τη γυναίκα του επί 48 ολόκληρα χρόνια. 48 χρόνια μέσα στη διάρκεια των οποίων γράφτηκε το περίφημο «Πόλεμος και Ειρήνη», χρόνια ζήλειας δυσφορικής που βρίσκουμε τόσο ανάγλυφα αποτυπωμένα στη «Σονάτα του Κρόιτσερ», χρόνια όπου «Ο θάνατος του Ιβάν Ίλιτς» φανερώνει την αγωνία του συγγραφέα μπροστά σε μια ζωή άδεια κι ανούσια, χρόνια που η Άννα Καρένινα απατάει κατ’ εξακολούθηση τον άντρα της με τον βαθύπλουτο και γοητευτικό Βρόνσκι για να βρει τελικά τη λύτρωση στις γραμμές ενός τρένου.







Ο Τολστόι γεννήθηκε το 1828, το έτος που έφτασε ο Καποδίστριας στην Ελλάδα ως Κυβερνήτης.







Ο Ντοστογιέφσκι ήταν ήδη εφτά χρονών.







Ο Τολστόι, σε αντίθεση με τον Ντοστογιέφσκι, γεννήθηκε πλούσιος κι από τα γεννοφάσκια του ακόμη έφερε τον τίτλο του Κόμη. Τούτη ακριβώς η φανταχτερή κατάσταση της ζωής του που ερχόταν σε μεγάλη αντίθεση με τον ζοφερό περίγυρο της φτώχειας που τον περιέβαλε, στάθηκε ο μεγάλος του βραχνάς.







Γράφει στο Ημερολόγιό του: «Ένα πράγμα με βασανίζει όλο και περισσότερο: η απάτη της απερίσκεπτης πολυτέλειας δίπλα στην άδικη κατάσταση της δυστυχίας και της ανέχειας που με τριγυρίζει. Όλα πάνε από το κακό στο χειρότερο, όλα γίνονται πιο θλιβερά. Δεν μπορώ να μην το σκέφτομαι, δεν μπορώ να μην το βλέπω…»







Τέτοιος ήταν ο Τολστόι. Κι όταν έβλεπε ότι στο σπίτι του είχε υπηρέτες που έστρωναν τα ασημικά στο τραπέζι και σέρβιραν το φαγητό με λευκά γάντια, όταν διαπίστωνε ότι τα παιδιά του έπαιζαν τένις ενώ δίπλα τα παιδιά των χωρικών λιμοκτονούσαν, δεν έκρυβε τη θλίψη και την απογοήτευσή του.







Κάποτε, όταν εκείνος είναι πια 54 χρόνων, η οικογένεια Τολστόι (με δεκατρία παιδιά, παρακαλώ), αφήνει το μεγάλο κτήμα στην Γιάσναγια Πολιάνα όπου ζούσε ως τότε, και μετακομίζει στη Μόσχα. Ο συγγραφέας αρχίζει να κατηγορεί τη γυναίκα του γι’ αυτό το τεράστιο σπίτι που διάλεξε, ένα σπίτι όπου δεν μπορεί να ξεκουραστείς κανείς ούτε στιγμή από τον θόρυβο καθώς οι τοίχοι του είναι σαν από χαρτόνι. (Το σπίτι αυτό σήμερα είναι μουσείο, ίδια κι απαράλλαχτα όπως είναι μουσεία στην Ελλάδα τα σπίτια του Σολωμού, του Παλαμά, του Ελύτη, του Σεφέρη και του Καζαντζάκη).







Εκείνη την εποχή της Μόσχας που η υπόλοιπη οικογένεια ήταν απασχολημένη με χοροεσπερίδες και άλλες κοινωνικές υποχρεώσεις, ο Τολστόι επισκεπτόταν δικαστήρια, φυλακές και κρατητήρια, αναζητώντας παντού το θέαμα του ανθρώπινου πόνου που απεικόνισε αργότερα τόσο δραματικά στο έργο του «Ανάσταση», το πλέον συγκλονιστικό του βιβλίο κατά την ταπεινή μου άποψη –που ήταν και το τελευταίο του μεγάλο μυθιστόρημα.







Ήταν στα 1910, τριάντα ολόκληρα χρόνια μετά τον θάνατο του Ντοστογιέφσκι, όταν ο Τολστόι πήρε τελικά τη μεγάλη απόφαση –μια απόφαση που ανέβαλε διαρκώς. Την απόφαση να εγκαταλείψει τη ζωή του γαιοκτήμονα, να απομακρυνθεί από τη γυναίκα του που τον ταλαιπωρούσε με τις υστερικές της κρίσεις και να φύγει για πάντα προς άγνωστη κατεύθυνση.
Το χρωστούσε, έγραψε, «… σ’ αυτό το κάτι που υπάρχει μέσα μου, όσο μικρό κι αν είναι…»Αυτό το κάτι, για κάποιους, λέγεται ψυχή.

ΠΟΥ ΠΑΜΕ;


ΜΑΝΟΥΣΟΣ Γ. ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ

Ο δυτικός καπιταλισμός εκμεταλλευόμενος τους εργαζόμενους των ανεπτυγμένων χωρών και τις πρώτες ύλες από τον τρίτο κόσμο δημιούργησε μεταπολεμικά κοινωνίες ευημερίας. Με όλες τις αντιφάσεις και την ταξική διάρθρωση τους.

Ο Θώροου έγραφε πριν 10 χρόνια ότι εντός των κοινωνιών του πρώτου κόσμου υπάρχουν κοινωνίες του τρίτου κόσμου.

Στις ημέρες μας όπου νέες καπιταλιστικές δυνάμεις αναπτύσσονται και ανταγωνίζονται την δύση η ελίτ της Ευρώπης προσπαθεί στο όνομα του ανταγωνισμού να ανοίξει συνθήκες τρίτου κόσμου στην καρδιά της Ευρώπης. Ήδη σύμφωνα με την ειδησεογραφία οι Γερμανοί εργαζόμενοι έχουν να πάρουν αυξήσεις εδώ και 10 χρόνια.

Η κρίση του καπιταλισμού αφαίρεσε τα προσχήματα και διενεργείται απροκάλυπτα η επίθεση στα δικαιώματα των εργαζομένων.

Εν τω μεταξύ δεν υπάρχουν αντίστοιχα κοινωνικά κινήματα ως αντίβαρο στην αντιλαϊκή λαίλαπα. Που πάμε; Σε πιο σκοτάδι θα οδηγήσουν τον κόσμο.