Δημοκρατία ίσον κλήρωση

                            

Θα πρέπει να γίνει κάποτε συνείδηση ότι δημοκρατία είναι μία και μόνο μία. Αυτή που εφεύραν και βίωσαν οι Αρχαίοι Έλληνες. Και δεν έχει καμία σχέση με τη ρωμαϊκή «ρεπούμπλικα» (res publica). Μία και χωρίς επίθετα. Κι όσοι κατά καιρούς έχουνε προσάψει στη δημοκρατία κάποιο επίθετο -την είπαν βασιλευομένη ή βασιλευόμενη, προεδρευόμενη, προεδρική, άμεση, έμμεση, αντιπροσωπευτική, κοινοβουλευτική, χριστιανική, λαϊκή, σοσιαλιστική, οικονομική, περιεκτική και άλλα πολλά ίσως- είναι είτε 1) γιατί δεν έχουν διαβάσει τα δύο βασικά κείμενα που μιλάνε για τη Δημοκρατία, τα Πολιτικά και την Αθηναίων Πολιτεία και τα δύο του Αριστοτέλη είτε 2) γιατί, αν τα διάβασαν δεν τα κατανόησαν είτε 3) γιατί, αν τα διάβασαν και τα κατανόησαν, τα αγνόησαν, νομίζοντας ότι βρήκαν τους «αιώνιους» νόμους που διέπουν τις ανθρώπινες κοινωνίες. Η Δημοκρατία είναι μία και μόνο μία και χωρίς επίθετα.         

 Λέει ο Αριστοτέλης (Αριστ. Πολ. Ε, 1310α 12-22) ότι σε κάθε πολίτευμα (και σε κάθε πολιτικό κίνημα, θα συμπληρώναμε) αντιστοιχεί η ανάλογη παιδεία. ’λλη είναι η οικονομία των μη δημοκρατικών πολιτευμάτων και κινημάτων και άλλη η δημοκρατική οικονομία. ’λλη είναι η πολεοδομία των μη δημοκρατικών πολιτευμάτων και κινημάτων και άλλη η δημοκρατική πολεοδομία. Και να υπενθυμίσουμε βέβαια πως ακολουθούμε στην κατηγοριοποίηση των πολιτευμάτων την αρχαία ελληνική πολιτική σκέψη. Κατ' αυτή τα πολιτεύματα είναι, όλα κι όλα, τρία. Κάθε πολίτευμα λοιπόν, ανεξάρτητα από το πώς αυτό το ίδιο αυτοαποκαλείται, είναι στην πραγματικότητα ή Mοναρχία ή Oλιγαρχίαή Δημοκρατία.

          Η ειδοποιός διαφορά των τριών, όλων κι όλων, πολιτευμάτων είναι ο κυρίαρχος τρόπος ανάδειξης των αρχόντων. Έτσι η Μοναρχίααποκτά νέο άρχοντα με βάση το κληρονομικό δικαίωμα, όταν εκλείψει ο μονάρχης από φυσικό θάνατο ή δολοφονία, η Ολιγαρχίαανανεώνει τους άρχοντές της με εκλογή και τέλος η Δημοκρατία έχει σαν κυρίαρχο τρόπο αλλαγής των αρχόντων της την κλήρωση. Να επισημάνουμε πως στην αρχαία Αθήνα τα 99,14% των αρχόντων της αναδείχνονταν με κλήρωση! Να τονίσουμε και πάλι πως η μοναρχίααποκτά κάποιο καινούργιο άρχοντα με βάση το κληρονομικό δίκαιο και η ολιγαρχία λέει ότι ανανεώνει τους άρχοντές της, αλλά στην πραγματικότητα επανεκλέγει τους περισσότερους και λίγους αλλάζει με καινούργιους. Αντίθετα η δημοκρατία, μονάχα αυτή, αλλάζει πάντα όλους τους κληρωτούς της άρχοντες και στη θέση τους κληρώνονται καινούργιοι. Γι' αυτό στη δημοκρατία οι πολίτες δε χωρίζονται σε άρχοντες και αρχόμενους. Όλοι θα περάσουν αναπότρεπτα από την εξουσία και κανείς δε θα καθίσει σ' αυτή περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον. Η δημοκρατία δεν έχει επαγγελματίες πολιτικούς και δικαστές.

          Να μην παραλείψουμε να επισημάνουμε πως και τα τρία πολιτεύματα χρησιμοποιούν και το διορισμό για την ανάδειξη κάποιων αρχόντων. Βέβαια η μοναρχία τον χρησιμοποιεί κατά κόρο, η ολιγαρχία πάρα πολύ, ενώ στη δημοκρατία οι διορισμένοι είναι ελάχιστοι και απλά βοηθητικοί και εξαρτώνται από τους ενιαύσιους κληρωτούς άρχοντες που τους διόρισαν και είχαν και την ευθύνη γι’ αυτούς.

          Έτσι, για παράδειγμα, θα πούμε ότι ο Κοινοβουλευτισμός είναι ολιγαρχική πολιτειακή παραλλαγή, είναι μια Φιλελεύθερη Ολιγαρχία, αφού χρησιμοποιεί την εκλογή για ανάδειξη των αρχόντων του, αλλά παρέχει και κάποιες ελευθερίες. Αντίθετα ο Φασισμός, ο Ναζισμός και ο Κομμουνισμός είναι Ολοκληρωτικές Ολιγαρχίες, μια και χρησιμοποιούν την εκλογή για την ανάδειξη των αρχόντων αλλά δεν παρέχουν τις ελευθερίες που παρέχει ο Κοινοβουλευτισμός.

Και εδώ χρωστάμε ίσως κάποια εξήγηση σαφέστερη, για να μην υπάρξουν παρερμηνείες. Το πολίτευμα στο οποίο ζούμε είναι ο Κοινοβουλευτισμός. Είναι πολίτευμα αγγλικής προέλευσης, προέρχεται από την προσπάθεια να περιορισθεί η Μοναρχία, είναι δηλαδή συρρικμωμένη Μοναρχία· έχει βέβαια μιμηθεί επιφανειακά πολλούς θεσμούς από την αρχαία ελληνική Δημοκρατία κι έχει σφετερισθεί και το όνομά της. Ο Κοινοβουλευτισμός όμως δεν είναι Δημοκρατία αλλά μια ολιγαρχική πολιτειακή παραλλαγή: οι Αρχαίοι Έλληνες και ο Αριστοτέλης θα τον κατέτασσαν σαφώς στην Ολιγαρχία, μια και χρησιμοποιεί την εκλογή κυρίως σαν τρόπο ανάδειξης και εναλλαγής των αρχόντων. Ο Κοινοβουλευτισμός είναι Φιλελεύθερη Ολιγαρχία θα λέγαμε κι εμείς, υιοθετώντας την ονομασία που έδωσε ο Κορνήλιος Καστοριάδης στο πολίτευμα αυτό. Και δεν είναι καν σαν την αρχαιοελληνική Ολιγαρχία, που ήταν συρρικνωμένη Δημοκρατία.

          Για άλλα πολιτεύματα, όπως ο Φασισμός, ο Ναζισμός και ο Κομμουνισμός, θα χρησιμοποιήσουμε τον όρο Ολοκληρωτικές Ολιγαρχίες, μια και χρησιμοποιούν  ή -καλύτερα- ψευτοχρησιμοποιούν και την εκλογή  σαν τρόπο ανάδειξης και εναλλαγής των αρχόντων. Πάντως ο Κοινοβουλευτισμός, επειδή είναι το περισσότερο απομακρυσμένο από τη Μοναρχία πολίτευμα και είναι το καλύτερο από τα υπάρχοντα. ’λλη φορά θα κάνουμε μια λεπτομερή σύγκριση της Δημοκρατίας με τον Κοινοβουλευτισμό για να γίνουν καταφανείς οι διαφορές τους. Πάντως αν θέλαμε να παρουσιάσουμε σχηματικά πάνω σε μια ευθεία τα πολιτεύματα θα έδιναν την ακόλουθη γραφική παράσταση:

Δ      ΑΕΟ        Κ                  (ΦΟ)             ΟΟς  Μ

          Όπου: Δ=Δημοκρατία, ΑΕΟ=Αρχαιο-Ελληνική Ολιγαρχία, Κ=Κοινοβουλευτισμός (Φιλελεύθερη Ολιγαρχία), ΟΟς=Ολοκληρωτικές Ολιγαρχίες, Μ=Μοναρχία.

A. KONTOΣ

φιλόλογος-γλωσσολόγος, νομικός, κοινωνιολόγος.

Καστοριαδης: Η ΙΔΕΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

.

Φιλελευθερη ολιγαρχια, κομφορμισμος, η οικονομια ως αυταξια, μπολσεβικικο κομμα, επανασταση, αυτονομη κοινωνια

.

[ Φιλελευθερη ολιγαρχια, ιδιωτευση, αυτονομια. σελ. 136-139]

«…Τι ειναι μια ελευθερη ή αυτονομη κοινωνια; Ειναι μια κοινωνια που δινει στον εαυτο της, πραγματικα και ανακλαστικα/στοχαστικα, τους ιδιους της τους νομους, ξεροντας οτι το κανει.

Τι ειναι ενα ελευθερο ή αυτονομο ατομο, απο τη στιγμη που δε μπορουμε να το συλλαβουμε παρα μεσα σε μια κοινωνια οπου υπαρχουν νομοι και εξουσια [ληψη αποφασεων]; Ειναι ενα ατομο που αναγνωριζει σ’αυτους τους νομους και σ’αυτη την εξουσια τους ιδιους του τους νομους και την ιδια του την εξουσια― πραγμα που μπορει να γινει χωρις φενακισμο μονο στο βαθμο που αυτο εχει πραγματικη, πληρη συνειδηση οτι συμμετεχει στο σχηματισμο των νομων και στην ασκηση της εξουσιας.

Ειμαστε πολυ μακρια απο κατι τετοιο― και ποιος θα μπορουσε να φανταστει μια στιγμη οπου η φλογερη ενασχοληση των ολιγαρχιων θα ηταν να μας κανουν να φτασουμε σε αυτο;

…Ζουμε (μιλω για τις πλουσιες δυτικες κοινωνιες) υπο καθεστωτα φιλελευθερης ολιγαρχιας, που σιγουρα ειναι πολυ προτιμοτερα, απο υποκειμενικη και πολιτικη αποψη, απ’ ο,τι υπαρχει αλλου στον πλανητη. Τα καθεστωτα αυτα δεν γεννηθηκαν αυτοματα και αυθορμητα, ουτε απο την καλη θεληση των προηγουμενων κυριαρχων στρωματων, αλλα μεσω κοινωνικο-ιστορικων κινηματων πολυ πιο ριζοσπαστικων, των οποιων ειναι καταλοιπα ή υποπροϊοντα (η Γαλλικη επανασταση ειναι ενα παραδειγμα).

Τα κινηματα αυτα τα ιδια θα ηταν αδυνατα, αν δεν ειχαν συνοδευτει απο την αναδυση (’αποτελεσμα’ συγχρονως και ‘αιτιο’) ενος νεου ανθρωπολογικου τυπου ατομου, ας πουμε, για να παμε γρηγορα, του δημοκρατικου ατομου: πραγμα που συνιστα τη διαφορα αναμεσα σ’εναν αγροτη του Παλαιου καθεστωτος και σε εναν Γαλλο πολιτη της σημερον, αναμεσα σ’εναν υπηκοο του τσαρου και σ’εναν Αγγλο ή Αμερικανο πολιτη.

Διχως αυτο τον τυπο ατομου, ακριβεστερα διχως εναν αστερισμο τετοιων τυπων… η φιλελευθερη κοινωνια δε μπορει να λειτουργησει. Μου φαινεται τωρα προδηλο οτι η σημερινη κοινωνια δεν ειναι πια ικανη να τους αναπαραγει. Παραγει ουσιαστικα πλεονεκτες, φρουδευμενους και κομφορμιστες…

…Ο τυπος του ανθρωπου με την ανεξαρτητη κριση και το ενδιαφερον για τα ζητηματα γενικης εμβελειας… επαναμφισβητειται σημερα. Δεν λεω οτι εχει εξαφανιστει πληρως. Αλλα αντικαθισταται βαθμιαια και γρηγορα απο εναν αλλο τυπο ατομου, επικεντρωμενο στην καταναλωση και στην απολαυση, απαθη μπροστα στις γενικες υποθεσεις, κυνικο στη σχεση του με την πολιτικη, τις περισσοτερες φορες ηλιθιως επιδοκιμαζοντα και κομφορμιστη. Δεν βλεπουμε οτι ζουμε σε μια εποχη βαθιου και γενικευμενου κομφορμισμου…

…Πρεπει να διερωτηθουμε (πραγμα που δεν κανουν οι υμνωδοι του περιρρεοντος ψευδο-ατομικισμου) ποιου τυπου κοινωνιας μπορει να ειναι φορεας ο συγχρονος ανθρωπος; Σε τι θα επετρεπε η ψυχολογικη του δομη στους δημοκρατικους θεσμους να λειτουργησουν; …ποιο ειναι το οραμα του για το μελλον της κοινωνιας; Ολα αυτα σχηματιζουν μια μαζα διχως μπουσουλα, που ζει μερα με τη μερα, διχως οριζοντα ―οχι μια κριτικη-ανακλαστικη/στοχαστικη συλλογικοτητα…

…Οι σημερινοι πολιτικοι θεσμοι δεν εχουν μηπως ως τελικοτητα να απομακρυνουν τους πολιτες απο τις δημοσιες υποθεσεις και να τους πεισουν οτι ειναι ανικανοι να ασχολουνται μ’αυτες; Καμια σοβαρη αναλυση δεν μπορει να αμφισβητησει οτι τα καθεστωτα που αυτοανακυρησσονται δημοκρατικα ειναι στην πραγματικοτητα αυτο που καθε κλασικος πολιτικος φιλοσοφος θα ονομαζε καθεστωτα ολιγαρχιας.

Ενα ισχνοτατο στρωμα της κοινωνιας κυριαρχει και κυβερνα. Διαλεγει τους διαδοχους του. Ασφαλως ειναι φιλελευθερο (περισσοτερο ή λιγοτερο…) και επικυρωνεται καθε πεντε ή επτα χρονια απο την ψηφο του λαου. Αν το κυβερνων κλασμα αυτης της ολιγαρχιας υπερβαλλει πολυ, θα αντικατασταθει― απο το αλλο κλασμα της ολιγαρχιας, που ειναι ολοενα και περισσοτερο ομοιο με το πρωτο. Εξ ου και η εξαφανιση καθε πραγματικου περιεχομενου μεσα στην αντιθεση της ‘αριστερας’ και της ‘δεξιας’. Το απιστευτο κενο των σημερινων πολιτικων λογων αντικατοπτριζει αυτην την κατασταση, οχι γενετικες μεταλλαγες…

…Αυτη η ιδια η κοινωνια στην οποια ζουμε διακυρησσει αρχες ―ελευθερια, ισοτητα, αδελφοσυνη― τις οποιες παραβιαζει ή εκτρεπει και παραμορφωνει καθε μερα. Λεω οτι η ανθρωποτητα μπορει να κανει καλυτερα πραγματα, οτι ειναι ικανη να ζησει κατω απο μια αλλη κατασταση, την κατασταση της αυτοκυβερνησης. Υπο τις συνθηκες της συγχρονης εποχης, οι μορφες της αυτοκυβερνησης μενουν ασφαλως να βρεθουν, καλυτερα: να δημιουργηθουν…

.

.

[Η απεριοριστη αναπτυξη ως αυτοσκοπος. σελ.140-1]

…Αν ο κεντρικος ψυχαναγκασμος, η θεμελιωδης ωθηση της κοινωνιας αυτης ειναι η μεγιστοποιηση της παραγωγης και της καταναλωσης, η αυτονομια χανεται απο τον οριζοντα και το πολυ-πολυ να ειναι ανεκτες καποιες μικρες ελευθεριες ως εργαλειακο συμπληρωμα του μεγιστοποιητικου μηχανισμου. Η απεριοριστη διευρυνση της παραγωγης και της καταναλωσης γινεται κυριαρχη φαντασιακη σημασια, και μαλιστα σχεδον αποκλειστικη, της σημερινης κοινωνιας. Για οσο καιρο …θα μενει το μονο παθος του συγχρονου ατομου, δεν μπορει να γινει λογος για μια αργη συγκεντρωση δημοκρατικων περιεχομενων και ελευθεριων.

Η δημοκρατια ειναι αδυνατη διχως ενα δημοκρατικο παθος, παθος για την ελευθερια του καθενος και ολων, παθος για τις κοινες υποθεσεις που γινονται ακριβως, προσωπικες υποθεσεις του καθενος. Απεχουμε πολυ απο κατι τετοιο…

…Η ευημερια αγοραστηκε απο το 1945… στην τιμη μιας αναντιστρεπτης καταστροφης του περιβαλλοντος. Η περιβοητη συγχρονη ‘οικονομια’ ειναι στην πραγματικοτητα μια απιστευτη σπαταλη ενος κεφαλαιου συσσωρευμενου απο τη βιοσφαιρα στη τη διαρκεια τριων δισεκατομμυριων ετων, σπαταλη που επιταχυνεται εκθετικα καθε μερα. Αν θελουμε να επεκτεινουμε στον υπολοιπο πλανητη…το καθεστως της φιλελευθερης ολιγαρχιας [και την απεριοριστη διευρυνση παραγωγης και καταναλωσης ως αυτοσκοπο]… βλεπετε τον οικολογικο εφιαλτη που σημαινει αυτο;…

.

.

[Επανασταση και Κρατος. Μαρξ και Λενιν. σελ. 130-3]

… Η κεντρικη ιδεα την οποια πραγματοποιει η Επανασταση … ειναι εκεινη της ρητης αυτοθεσμισης της κοινωνιας απο τη διαυγη και δημοκρατικη συλλογικη δραστηριοτητα… [Ομως] στο συγχρονο πολιτικο φαντασιακο το Κρατος εμφανιζεται ως ανεξαλειπτο. Παραμενει τετοιο για την Επανασταση, οπως παραμενει και για τη συγχρονη πολιτικη φιλοσοφια, η οποια… πρεπει να δικαιολογησει το Κρατος, πασχιζοντας συγχρονως να σκεφτει την ελευθερια. Προκειται να στηριξει την ελευθερια πανω στην αρνηση της ελευθεριας, ή να εμπιστευτει τη φυλαξη της στον χειροτερο εχθρο της…

…αν δεν γινει ρηξη με αυτη την παραδοση [Κρατος και Εθνος], ειναι αδυνατο να συλλαβουμε ενα καινουριο ιστορικο κινημα αυτοθεσμισης της κοινωνιας…

… Ο Μαρξ φετιχοποιει μια κατασκευασμενη παρασταση της Επαναστασης. Το μοντελο: Παλαιο καθεστως/αναπτυξη των παραγωγικων δυναμεων/βιαιη γεννα καινουριων σχεσεων παραγωγης, το οποιο κατασκευαζει ξεκινωντας απο το υποτιθεμενο παραδειγμα της Γαλλικης επαναστασης, ανυψωνεται σε σχημα-τυπο της ιστορικης εξελιξης και προβαλλεται στο μελλον… Ο μυθος της Ιστοριας και των Νομων της Ιστοριας, ο μυθος της Επαναστασης ως μαιας της Ιστοριας… αρχιζουν να λειτουργουν σαν θρησκευτικα υποκαταστατα μεσα σε μια χιλιαστικη νοοτροπια…

… ο Λενιν δημιουργει το προτυπο αυτου που θα ειναι ολες οι συγχρονες ολοκληρωτικες οργανωσεις, το μπολσεβικικο κομμα, το οποιο πολυ γρηγορα μετα τον Οκτωβριο του 1917 θα κυριαρχησει στα σοβιετ, θα τα καταπνιξει και θα τα μετασχηματισει σε οργανα και παραρτηματα της ιδιας του της εξουσιας… Η κατασκευη της μηχανης αυτης για την καταληψη της εξουσιας μαρτυρει την επικρατηση του φαντασιακου του Κρατους… [αλλα και] του καπιταλιστικου φαντασιακου… ο Λενιν επινοει τον τεϋλορισμο τεσσερα χρονια πριν απο τον Taylor… αγωνιζεται να κατασκευασει αυτο το τερας, μειγμα ενος κομματος-στρατου, ενος κομματος-κρατους και ενος κομματος-εργοστασιου, το οποιο καταφερνει να στησει πραγματικα απο το 1917…

… Υπαρχει μια επανασταση του Φεβρουαριου 1917, δεν υπαρχει ‘οκτωβριανη επανασταση’: τον Οκτωβριο του 1917 υπαρχει… ενα στρατιωτικο πραξικοπημα… οι πρωταιτιοι του πραξικοπηματος δεν θα πετυχουν τους σκοπους τους παρα εναντια στη λαϊκη θεληση στο συνολο της (διαλυση της εθνοσυνελευσης τον Ιανουαριο του 1918) και εναντια στους δημοκρατικους οργανισμους που δημιουργηθηκαν απο το Φεβρουαριο―τα σοβιετ και τα εργοστασιακα συμβουλια.

Στη Ρωσια, τον ολοκληρωτισμο δεν τον παραγει η Επανασταση αλλα το πραξικοπημα του μπολσεβικικου κομματος, κατι που ειναι τελειως αλλο πραγμα…

.

.

[Επανασταση και ολοκληρωτισμος. σ.134]

…Η επανασταση ειναι εκεινη η επαναθεσμιση που γινεται απο τη συλλογικη και αυτονομη δραστηριοτητα του λαου, ή ενος μεγαλου μερους της κοινωνιας. Οταν αυτη η δραστηριοτητα ξεδιπλωνεται τωρα, στη νεοτερικη εποχη, παρουσιαζει παντα δημοκρατικο χαρακτηρα. Και ολες τις φορες που ενα ισχυρο κοινωνικο κινημα θελησε να μετασχηματισει ριζικα αλλα ειρηνικα την κοινωνια, προσεκρουσε στη βια της κατεστημενης εξουσιας…

…Οσο για τον ολοκληρωτισμο, ειναι ενα φαινομενο εξαιρετικα βαρυνον και πολυπλοκο, για το οποιο πολυ λιγα πραγματα καταλαβαινουμε οταν ισχυριζομαστε: ‘‘η επανασταση παραγει τον ολοκληρωτισμο’’ (ισχυρισμος… εμπειρικα ψευδης και απο τις δυο ακρες: ολες οι επαναστασεις δεν παρηγαγαν ολοκληρωτισμους,και ολοι οι ολοκληρωτισμοι δεν ηταν συνδεδεμενοι με επαναστασεις).

Αν σκεφτουμε ομως τα σπερματα της ολοκληρωτικης ιδεας, ειναι αδυνατο να αγνοησουμε πρωτα τον ολοκληρωτισμο που ειναι εμμενης στο καπιταλιστικο φαντασιακο: απεριοριστη επεκταση του ‘ορθολογικου ελεγχου’ και καπιταλιστικη οργανωση της παραγωγης μεσα στο εργοστασιο: one best way, πειθαρχια μηχανικα υποχρεωτικη (τα εργοστασια Φορντ στο Ντητροϊτ το 1920 αποτελουν ολοκληρωτικες μικροκοινωνιες). Μετα, η λογικη του συγχρονου Κρατους, η οποια, αν την αφησουμε να φτασει στα ορια της, τεινει στην ολικη ρυθμιση…»

Καστοριαδης: Ο Θρυμματισμενος Κοσμος (Υψιλον)

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΛΙΓΑΡΧΙΑ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΉ, 2 ΙΑΝΟΥΑΡΊΟΥ 2009

ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΛΙΓΑΡΧΙΑ

[Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Η Εποχή, 19-10-2008]

ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ

Κοινοβουλευτισμός και ολιγαρχία

ΤΙ ΚΡΥΒΕΙ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΞΗΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ»;


ΤουΓιώργου Οικονόμου*

Αυτό που διαπιστώνεται σήμερα από πολλές πλευρές είναι η κρίση του «αντιπροσωπευτικού» πολιτεύματος, όπως αυτό έχει αποκρυσταλλωθεί στην Δύση εδώ και δύο αιώνες. Η κρίση δεν είναι μόνο χρηματοπιστωτική ή οικονομική, όπως λέγεται τελευταίως, αλλά βαθύτερη: είναι κρίση δομών και θεσμών. Οι διαγνώσεις και οι αιτιολογίες ποικίλουν αναλόγως της οπτικής του εκάστοτε ερευνητή, και συνοδεύονται από προτάσεις που κυμαίνονται μεταξύ μεταρρυθμιστικών αλλαγών και ιδεολογικών δικαιολογήσεων. Μια πρόχειρη ματιά στις εφημερίδες, στα περιοδικά, στην τηλεόραση κ.λπ, αρκεί για να διαπιστωθεί ότι υπάρχει ένας πληθωρισμός της λέξεως «δημοκρατία» (σύγχρονη δημοκρατία, έμμεση δημοκρατία, αντιπροσωπευτική δημοκρατία, κοινοβουλευτική δημοκρατία, κ.λπ). Αυτό ο λεκτικός πληθωρισμός αποκρύβει, συνειδητώς ή ανεπιγνώστως, την ουσία ακριβώς του πολιτεύματος αυτού. Και η ουσία είναι ο βαθύς ολιγαρχικός χαρακτήρας του: οι αποφάσεις και οι νόμοι είναι αρμοδιότητα των ολίγων και εξυπηρετούν τα συμφέροντα των ολίγων ισχυρών – ο Κ. Καστοριάδης δικαίως τo αποκαλεί φιλελεύθερη ολιγαρχία.Πράγματι, στα δυτικά πολιτεύματα η ουσιαστική ρητή εξουσία ασκείται από τους ολίγους, βουλευτές και στελέχη του κυβερνώντος κόμματος. Αυτό βεβαίως επιτυγχάνεται με την «εκουσία» εκ μέρους των ανθρώπων παραχώρηση της εξουσίας στους «αντιπροσώπους» και τα κόμματα, και η πράξη της εξουσιοδοτήσεως αυτής είναι η συμμετοχή των ανθρώπων στις εκλογές με καθολική ψηφοφορία. Αυτός ο «σφετερισμός» της εξουσίας από τα κόμματα επιτυγχάνεται με την ιδεολογική χειραγώγηση που αυτά κατορθώνουν να ασκούν στους ανθρώπους: έχουν καταφέρει να τους πείσουν ότι μόνο αυτά είναι ικανά να επιλύσουν τα προβλήματά τους και τα ευρύτερα προβλήματα της κοινωνίας ενώ οι ίδιοι οι άνθρωποι είναι ανίκανοι να τα επιλύσουν.

Απαλλοτρίωση κυριαρχίας

Προς τον σκοπό αυτό τα κόμματα απεργάζονται παντός είδους μέσα και τεχνάσματα καθ΄ όλη την περίοδο που μεσολαβεί μεταξύ των εκλογικών αναμετρήσεων. Αυτό είναι όμως ιδιαιτέρως εμφανές στο αποκορύφωμα της ιδεολογικής και πολιτικής προπαγάνδας, στο ζενίθ της πλύσεως εγκεφάλου, δηλαδή στις εκλογές. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που η προεκλογική διαδικασία αποκαλείται εκστρατεία, θυμίζοντας στρατιωτική και πολεμική κατάσταση. Πρόκειται ακριβώς περί εκστρατείας με όλη την σημασία της λέξεως: ο εχθρός ή ο αντίπαλος που πρέπει να νικηθεί δεν είναι το αντίπαλο κόμμα ή ο αντίπαλος υποψήφιος/συνυποψήφιος. Ο βασικός αντίπαλος είναι ουσιαστικώς οι ίδιοι οι άνθρωποι-ψηφοφόροι, που πρέπει να βομβαρδισθούν, να λεηλατηθούν, έτσι ώστε εξουθενωμένοι και καθημαγμένοι να παραδοθούν και να υποταχθούν στην εξουσία των κομμάτων και των «αντιπροσώπων». Η ικανή και αναγκαία συνθήκη του ολιγαρχικού πολιτεύματος είναι αφ΄ ενός η παραίτηση, η παθητικότητα των ανθρώπων και ταυτοχρόνως η εγγενής τάση των κομμάτων να αυτοδιαιωνίζονται στην εξουσία. Η «αντιπροσώπευση» είναι, και στην θεωρία και στην πράξη, (απ)αλλοτρίωση της κυριαρχίας των ανθρώπων. Η αλλοτρίωση εννοείται υπό την νομική έννοια του όρου: μεταβίβαση ιδιοκτησίας, μεταβίβαση δηλαδή κυριαρχίας από τους πολλούς προς τους ολίγους «αντιπροσώπους». Όπως σωστά επισημαίνει ο Κ. Καστοριάδης: «Από την στιγμή κατά την οποία, αμετάκλητα και για ορισμένο χρονικό διάστημα (π.χ. πέντε χρόνια), αναθέτει κανείς την εξουσία σε ορισμένους ανθρώπους, έχει μόνος του αλλοτριωθεί πολιτικά». H αντιπροσώπευση δημιουργεί μία «διαίρεση της πολιτικής εργασίας», διαίρεση σε κυριάρχους και κυριαρχουμένους, σε εξουσιάζοντες και εκτελεστές, σε αυτούς που αποφασίζουν και σε αυτούς που εκτελούν. Η διαίρεση αυτή επιτυγχάνεται συν τοις άλλοις με τις εκλογές, πράγμα το οποίο ήξεραν πολύ καλά οι αρχαίοι και γι΄ αυτό θεωρούσαν τις εκλογές χαρακτηριστικό της αριστοκρατίας και της ολιγαρχίας, ενώ την κλήρωσιν χαρακτηριστικό της δημοκρατίας (1). Οι βουλευτές, δήμαρχοι, κ.λπ. που θεωρούνται αντιπρόσωποι των ψηφοφόρων, ουσιαστικώς είναι αντιπρόσωποι των ατομικών και κομματικών τους συμφερόντων, καθώς και των συμφερόντων των ισχυρών χρηματοδοτών τους. Η κυρίαρχη, εξ άλλου, σήμερα ιδέα ότι υπάρχουν «ειδικοί» του πολιτικού, δηλαδή «ειδικοί» του καθολικού και τεχνικοί της ολότητας «χλευάζει την ίδια την ιδέα της δημοκρατίας».
Η οργάνωση και η δομή των κομμάτων αντανακλά την οργάνωση και δομή της κοινωνίας. Η αρχηγική, πυραμιδωτή, γραφειοκρατική και ιεραρχική δομή τους είναι μια μικρογραφία της αντίστοιχης κοινωνικής και πολιτικής ολιγαρχικής δομής: οι ολίγοι και «εκλεκτοί» κυβερνούν και αποφασίζουν ενώ οι πολλοί τους ψηφίζουν και εκτελούν τις αποφάσεις.
Τα κόμματα είναι ο κυρίαρχος και αναμφισβήτητος πρωταγωνιστής του δημοσίου βίου αφού ελέγχουν ασφυκτικώς το σύνολο των ουσιαστικών κοινωνικών δραστηριοτήτων. Ελέγχουν επίσης όλες τις μορφές εξουσίας και εδώ έγκειται ένα άλλο ιδεολόγημα, ένα άλλος μύθος που εντέχνως διοχετεύεται και διακατέχει τους ανθρώπους και τους υποτάσσει στην εξουσία των κομμάτων και των «αντιπροσώπων». Ο μύθος αυτός είναι η λεγομένη «διάκριση ή ανεξαρτησία των τριών εξουσιών». Το ιδεολόγημα αυτό έχει δύο όψεις, τη «διάκριση» και τις «τρεις εξουσίες».

Ποια διάκριση εξουσιών;

Όσον αφορά τις τρεις εξουσίες –εκτελεστική, νομοθετική, δικαστική – έχουν πάψει από πολλού να είναι τρεις και έχουν αυξηθεί σε πέντε τουλάχιστον άμεσα ορατές, ρητές και θεσμισμένες. Η λεγόμενη εκτελεστική δεν είναι καθόλου εκτελεστική, αλλά ασκεί ουσιαστική πρωτογενή κυβερνητική εξουσία αφού λαμβάνει τις ουσιαστικές αποφάσεις και νομοθετεί θα έπρεπε λοιπόν να λέγεται κυβερνητική εξουσία και κατά συνέπεια να αποδοθεί στην κυρίως εκτελεστική το πραγματικό της όνομα και οι δικαιοδοσίες. Αυτή αποτελείται από τους γενικούς γραμματείς, τις διοικήσεις των δημοσίων οργανισμών, των κρατικών υπηρεσιών, τραπεζών, Εφοριών, Πολεοδομίας, Αστυνομίας, Στρατού, κ.λπ, οι οποίοι όντως εκτελούν τις αποφάσεις της κυβερνήσεως. Είναι δηλαδή ο πανίσχυρος κρατικός μηχανισμός με τις πολυδαίδαλες υπηρεσίες του δια του οποίου η κυβέρνηση υλοποιεί τις αποφάσεις της και την εξουσία της. Σημειωτέον ότι η εκτελεστική εξουσία δεν εκλέγεται αλλά διορίζεται από την κυβερνητική. Και στο σημείο αυτό έχουμε έλλειμμα όχι μόνο δημοκρατίας αλλά και αντιπροσώπευσης. Αυτή λοιπόν είναι η τέταρτη εξουσία, η κυρίως εκτελεστική και διαφοροποιείται από την κυβερνητική. Αυτές μαζί με τη δικαστική (η οποία ούτε και αυτή εκλέγεται) και τη νομοθετική εξουσία αποτελούν τον συνολικό καταπιεστικό μηχανισμό. Η πέμπτη εξουσία είναι το διευθυντήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο επεμβαίνει πια νομίμως και θεσμικώς στις εσωτερικές υποθέσεις, κατευθύνσεις και προσανατολισμούς των κρατών μελών – και δή των μικροτέρων και ασθενεστέρων – κατά ουσιαστικό, δεσμευτικό και τελεσίδικο τρόπο (με κυρώσεις παντός είδους).

Θεσμισμένες και μη εξουσίες

Εκτός αυτών των εξουσιών θα πρέπει να αναφερθούν και οι παντοειδείς παράπλευρες μη ρητές εξουσίες με αποφασιστικό βάρος και ρόλο στην λήψη των κυβερνητικών και των τοπικών αποφάσεων. Μια βασική παράπλευρη εξουσία είναι ο Τύπος, τα πανίσχυρα πλέον ΜΜΕ, τα οποία διαπλέκονται στενώς και ασφυκτικώς με την κυβερνητική εξουσία, της ασκούν πιέσεις και εκβιασμούς για παραχωρήσεις παντός είδους, υπό το πρόσχημα της πληροφόρησης / ενημέρωσης και του «ελέγχου» της εξουσίας. Ο αντικειμενικός σκοπός είναι η αμοιβαία καταχύρωση των αντίστοιχων συμφερόντων τους, οικονομικών και εξουσιαστικών. Το ανησυχητικό με την έκτη εξουσία είναι ότι είναι εξωθεσμική και όπως είναι εμφανέστατο δεν είναι μόνο ιδεολογική εξουσία, αλλά πολιτική και οικονομική, συνδεομένη με Τράπεζες και Χρηματιστήριο, καθώς και με παντός είδους εταιρείες και οργανισμούς. Η διαπλοκή των ΜΜΕ με τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα επανεισάγει με έναν άλλον τρόπο στο πολιτικό προσκήνιο την οικονομική ολιγαρχία, η οποία είναι και η ουσιαστική εξουσία και δίνει εκ τους αφανούς τις βασικές κατευθυντήριες γραμμές στα δημόσια πράγματα. Τέλος, μια παράπλευρη εξουσία, που τα τελευταία έτη ανέρχεται, ιδιαιτέρως με ανησυχητικό ρυθμό και δημόσια παρουσία εν Ελλάδι, είναι η θρησκεία και η εκκλησία. Εκτός του ιδεολογικού ρόλου και της ιδεολογικής εξουσίας που ανέκαθεν ασκούσε, η εκκλησία, διεκδικεί πλέον μερίδιο και στην πολιτική εξουσία, αναδεικνυόμενη σε κράτος εν κράτει.
Όσον αφορά την άλλη όψη, την «διάκριση ή ανεξαρτησία των εξουσιών», αυτή είναι ο μέγας μύθος του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος, αφού δεν υφίσταται καμιά ανεξαρτησία και αυτονομία μεταξύ των τεσσάρων ρητών θεσμισμένων εξουσιών. Πράγματι η κυβερνητική εξουσία του πλειοψηφούντος κόμματος, ελέγχει την εκτελεστική του κρατικού μηχανισμού και των υπηρεσιών, ελέγχει την νομοθετική αφού έχει την πλειοψηφία στην βουλή όπου ασκείται το νομοθετικό έργο, και, τέλος, κατά το μάλλον ή ήττον ελέγχει και την δικαστική, με τον καθορισμό του πλαισίου της λειτουργίας της και την επέμβαση στην σύνθεση των ανωτάτων δικαστικών θεσμών (λ.χ. στην Ελλάδα, του Αρείου Πάγου, του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Ελεγκτικού Συνεδρίου).
Αυτό συνεπώς που διαγράφεται ως πολιτικό τοπίο είναι ένα ιεραρχικό πλέγμα εξουσίας με υποεξουσίες και ανθυποεξουσίες ελεγχόμενες από την κεντρική κυβερνητική, η οποία ελέγχεται από την εξουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όλες αυτές μαζί ασκούνται επί του μεγάλου πλήθους των ανθρώπων, οι οποίοι ουδεμία απόφαση λαμβάνουν ουδένα νόμο ψηφίζουν και σε ουδεμία εξουσία μετέχουν – εκτελούν απλώς τις αποφάσεις και τις εντολές ως καλοί υπήκοοι. Αποκαλούνται όμως κατ΄ ευφημισμόν και καταχρηστικώς πολίτες ή αυτοαποκαλούνται οι ίδιοι με αρκετή δόση αυτοϊκανοποίησης. Είναι συνεπώς λανθασμένο να χαρακτηρίζονται τα σημερινά δυτικά πολιτεύματα δημοκρατίες, ενώ είναι καθαρόαιμες ολιγαρχίες. Αυτό σημαίνει ότι εκτός της πολιτικής αλλοτρίωσης των ανθρώπων υπάρχει και η ιδεολογική αλλοτρίωση.
Με άλλα λόγια αυτός που θεωρεί και αποκαλεί τα σημερινά δυτικά πολιτεύματα δημοκρατίες, έστω με ένα επίθετο της αρεσκείας του, απατά ή απατάται, τρίτη επιλογή δεν υπάρχει.

(1) Το επισημαίνει ο Αριστοτέλης στα Πολιτικά, 4, 1294β9-11: «δημοκρατικόν μεν είναι το κληρωτάς είναι τας αρχάς το δ’ αιρετάς ολιγαρχικόν». Για τα χαρακτηριστικά της (άμεσης) δημοκρατίας βλ. Γ. Ν. Οικονόμου, Η άμεση δημοκρατία και η κριτική του Αριστοτέλη, Παπαζήσης, Αθήνα, 2007.

* Ο Γιώργος Οικονόμου είναι Δρ Φιλοσοφίας και συγγραφέας του βιβλίου «Η άμεση δημοκρατία και η κριτική του Αριστοτέλη», Παπαζήσης, 2007.

Η "ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΉ ΜΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ"
ΜΑΝΟΥΣΟΣ Γ. ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ
Οι Έλληνες είμαστε περισσότερο ατομιστές από τους δυτικοευρωπαίους, γιατί όπως γράφει σένα βιβλίο του κοινωνιολογικού περιεχομένου ο παλαιός ψυχίατρος Γιάννης Γαλανός στηριχθήκαμε στην μικρή αυτάρκη επιχείρηση.Η σιγουριά ότι θα τα βγάλουμε πέρα μονάχοι μας ή η ανασφάλεια μας και η ενδογενής καχυποψία ότι ο άλλος θα μας ρίξει στην μοιρασιά δεν κατάφερε να μας ενώσει ως μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Καθίσαμε σαν¨ "έτοιμοι από καιρό και σαν γενναίοι " να μας καταβροχθίσουν οι πολυεθνικές και όσα Ελληνικά ολιγοπώλια υπάρχουν.Πόσο προετοιμάστηκαν οι δασμοβίωτες Ελληνικές βιομηχανίες για να εισέλθουμε στην Ε.Ο.Κ ανταγωνιστικά; Στην δεκαετία του 1990 εν όψει της προετοιμασίας για την είσοδο μας στην ΟΝΕ εξαγοράστηκαν μεγάλες Ελληνικές επιχειρήσεις όπως ο "ΠΑΥΛΙΔΗΣ" , η ποτοποίϊα ΜΕΤΑΞΑ ,τα σούπερ Μάρκετς "ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ." Η επιχείρηση ΔΕΛΤΑ του κ. ΣΕΒ έχει εξαγοραστεί προ ετών από την "ΒΙΒΑΡΤΙΑ."Στην ακτοπλοϊα εξαγοράστηκε το διαμάντι της Κρήτης " "Μινωϊκές Γραμμές" από τον όμιλο "ΓΚΡΙΜΑΛΝΤΙ." Να αναφέρω τις μικροβιοτεχνίες που εξολοθρεύτηκαν από τα εισαγόμενα κυρίως κινέζικα προϊόντα; Τι να πούμε για την αγροτική παραγωγή; Διαθέτει το δημόσιο πάνω από 7 Δις ευρώ για εισαγωγές αγροτοκτηνοτροφικών προϊόντων. "Είδες η Ε.Ο.Κ "έλεγε ένα παλιό διαφημιστικό σλόγκαν.Αποδεκάτισε τις Ελληνικές επιχειρήσεις, και έκανε το ήδη κακοδιοκούμενο δημόσιο ζήτουλα με το αζημίωτο Γερμανογγαλλικών και Ελληνικών τραπεζών.Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι χρειάζεται αλλαγή παραγωγικού μοντέλου. Μπροστάρης προς τούτο πρέπει να είναι τα πανεπιστήμια σε συνεργασία με Έλληνες δαιμόνιους επιχειρηματίες , με νέους γεωπόνους φάρμερ στην αγροτική παραγωγή, ή με μικρή οικολογική γεωργία για να βγούμε από το σημερινό αδιέξοδο.Αυτό όμως θα πάρει καιρό και αν γίνει ποτέ.

George Manolopoulos 
ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ
A. Camus 
Ο ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ ΣΙΣΥΦΟΥ
"δοκίμιο στο παράλογο" 
(Εssai sur l' Αbsurde) 

Ο μύθος του Σίσυφου έχει κύριο μέλημά τη "μελέτη" της αυτοκτονίας, με τον ίδιο τρόπο που στο άλλο δοκίμιο "Ο Επαναστατημένος Άνθρωπος" (L'Homme révolté) ασχολείται με την ανθρωποκτονία. Το θέμα συνεπώς στο Σίσυφο δεν είναι η τραγικότητα του Ήρωα, αλλά "το παράλογο" στην υπέρβαση της μοίρας. Η τραγικότητα εν μέρει συμμετέχει στο σύμπλεγμα και μάλιστα με τον τρόπο της αλληλοπεριχώρησης.
Ο Σίσυφος, στις εσχατιές της αυτογνωσίας του, αντιλαμβάνεται πλήρως την θεϊκή δίκη και τιμωρία, έχει πλήρη συνείδηση και δεν εκτελεί μηχανικά την πορεία του, ούτε κατέχεται από την ψευδαίσθηση πως θα αντεπεξέλθει με επιτυχία στην καταδίκη γιατί τότε η τιμωρία θα ήταν "ανάθεση έργου".Αυτή η διάσταση χαρακτηρίζει την τραγικότητα του ήρωα και μάλιστα μόνο στις στιγμές που αυτός βιώνει συνειδητά την αθλιότητά του.
Όπως έγραφα σε μία αναφορά στο Liantinis.org
" Στο Σίσυφο, μπορούμε να βιώσουμε το «μαρτύριο» του ανθρώπου που είναι ελεύθερα πολιορκημένος, καταδικασμένος από τους θεούς μεν, αλλά συγκροτημένος, ακέραιος και όχι συντριμένος. Όπως ο Προμηθέας στον Καύκασο, ο Ήρωας αναλίσκεται στην τιμωρία, αλλά διατηρεί ακέραια και αδιάβρωτη την ψυχή του"
Η βίωση της αθλιότητας και η γνωστική διαδικασία του αδιεξόδου, η διαύγεια ,δηλαδή, του Σίσυφου στη βάσανο της τιμωρίας, αποτελεί ταυτόχρονα και το έπαθλο της νίκης του, το τρόπαιο της νίκης του παράλογου επί της λογικής. Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει μοίρα που να μην μπορείς να την υπερβείς με τη βοήθεια της περιφρόνησης. "Τάδε έφη Camus"
Η τραγικότητα, εκτός από τον ορισμό που μας άφησαν παρακαταθήκη οι κλασικοί δραματουργοί, συνδέεται άρρηκτα με τη χρονικότητα του αισθητικά "ωραίου"
Το όμορφο, δηλαδή, είναι συνάμα και τραγικό επειδή είναι εφήμερο. Συνεπώς η άγνοια του τραγικού στοιχείου, δεν οδηγεί στην ευτυχία αλλά στον εφησυχασμό της πνευματικής και ψυχικής ερημιάς.
πριν από 5 λεπτά · Τροποποιήθηκε · Μου αρέσει!
Γιατί το επίθετο ωραίος ετυμολογείται από την "ώρα", είσαι ωραίος όταν παρουσιάζεσαι" στην ώρα σου" και όχι όψιμα η εωθι

ΑΛΜΠΕΡ ΚΑΜΥ
Ο ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ ΣΙΣΥΦΟΥ
«Το τραγικό του μύθου βρίσκεται στην συνείδηση του ήρωα. Πού θα ήταν, πράγματι, ο μόχθος του, εάν σε κάθε βήμα τον στήριζε η ελπίδα της επιτυχίας;

Σήμερα, ο εργάτης κάνει την ίδια δουλειά όλες τις μέρες της ζωής του κι αυτή η μοίρα είναι το ίδιο παράλογη. Είναι όμως τραγικός μόνο τις σπάνιες στιγμές που αποκτά συνείδηση. Ο Σίσυφος, προλετάριος των θεών, ανίσχυρος κι επαναστατημένος, ήξερε όλη την έκταση της άθλιας ύπαρξής του: αυτή την σκέφτεται καθώς κατεβαίνει. Η διαύγεια του πνεύματός του, που θα 'πρεπε να ήταν το μαρτύριό του, ολοκληρώνει ταυτόχρονα τη νίκη του. Κανένα πεπρωμένο δεν αντέχει στην περιφρόνηση.

Αν η κατάβαση μερικές φορές είναι θλιβερή, μπορεί να είναι και χαρούμενη. Τούτη η λέξη δεν είναι υπερβολική. Φαντάζομαι πάλι τον Σίσυφο να επιστρέφει προς το βράχο του και την οδύνη ν' αρχίζει. Όταν οι εικόνες της γης παραμένουν πολύ έντονες στη μνήμη, όταν το κάλεσμα της ευτυχίας γίνεται πολύ επιτακτικό, στην καρδιά του ανθρώπου γεννιέται η θλίψη: είναι η νίκη του βράχου, γίνεται ο ίδιος ο βράχος. Η απέραντη απόγνωση είναι αβάσταχτη. Είναι οι νύχτες μας στη Γεθσημανή. Μα οι συντριπτικές αλήθειες χάνονται όταν αναγνωρίζονται. Έτσι, ο Οιδίπους υπακούει αρχικά στη μοίρα χωρίς να το ξέρει. Από τη στιγμή που ξέρει, αρχίζει η τραγωδία του. Αλλά την ίδια στιγμή που, τυφλωμένος κι απελπισμένος, κατανοεί ότι το μόνο που τον κρατάει δεμένο μ' αυτό τον κόσμο είναι το δροσερό χέρι μιας κοπέλας, αντηχεί ένας μεγάλος λόγος: "Παρά τις τόσες δοκιμασίες, η προχωρημένη ηλικία μου και το μεγαλείο της ψυχής μου, μου παρέχουν το δικαίωμα να κρίνω πως όλα είναι καλά". Ο Οιδίπους του Σοφοκλή, όπως ο Κιρίλοφ του Ντοστογιέφσκι, δίνει έτσι τον ορισμό της παράλογης νίκης. Η αρχαία σοφία σμίγει με τον σύγχρονο ηρωισμό.

Δεν ανακαλύπτει κανείς το παράλογο δίχως να επιχειρήσει να γράψει κάποιο εγχειρίδιο για την ευτυχία. "Ε! Πώς, από τόσο στενούς δρόμους...;" Ένας όμως, κόσμος υπάρχει. Η ευτυχία και το παράλογο είναι δυο παιδιά της ίδιας γης. Είναι αχώριστα. Το λάθος θα ήταν να λέγαμε ότι η ευτυχία γεννιέται αναγκαστικά από την γνωριμία με το παράλογο. Συμβαίνει ωστόσο, το συναίσθημα του παράλογου να γεννιέται από την ευτυχία. "Κρίνω ότι όλα είναι καλά", λέει ο Οιδίπους, κι αυτά τα λόγια είναι ιερά. Αντηχούν στο άγριο και πεπερασμένο σύμπαν του ανθρώπου. Του μαθαίνουν ότι δεν εξαντλήθηκαν όλα, δεν έχουν εξαντληθεί. Διώχνουν από τούτο τον κόσμο ένα θεό που παρεισέφρησε ανικανοποίητος και που αρέσκεται σε ανώφελους πόνους. Καθιστούν τη μοίρα μια ανθρώπινη υπόθεση που πρέπει να ρυθμίζεται από τον άνθρωπο και μόνο.

Όλη η βουβή χαρά του Σίσυφου βρίσκεται εκεί. Η μοίρα του ανήκει. Ο βράχος του είναι δικός του. Το ίδιο συμβαίνει και με τον παράλογο άνθρωπο: όταν στοχάζεται μπροστά στο μαρτύριό του, όλα τα είδωλα σωπαίνουν.
Ο αγώνας και μόνο προς την κορυφή αρκεί για να γεμίσει μιαν ανθρώπινη καρδιά. Πρέπει να φανταστούμε τον Σίσυφο ευτυχισμένο.»
Αλμπέρ Καμύ "Ο μύθος του Σίσυφου" (αποσπάσματα)

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ
ΔΥΣΤΥΧΕΙΣ ΟΙ ΟΡΘΩΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΥΝΤΕΣ
«Ο άνθρωπος ζει πιο ευτυχισμένα όταν δεν έχει συνείδηση της τραγικότητας της ζωής του.» Εμμανουήλ Κριαράς
Η "τραγικότητα", συνίσταται στην νοητική διεργασία δύο βασικών εξωγενών παραγόντων. Ο πρώτος είναι η φυσική και βιολογική κατάλυση όλων των ειδών" ορατών τε και αοράτων" και καλείται θάνατος. Ο δεύτερος είναι η αναγκαιότητα της "βίας" στη διαδικασία συντήρησης και αναπαραγωγής των ζωικών φαινομένων και στη συνέχιση της εξέλιξης. Αυτόν τον αποκάλεσαν "Φυσικό κακό" (Malum Physicum).
Αυτοί οι παράγοντες, που είναι ακατάληπτοι σε όλα τα ζώα πλην του ανθρώπου, καθορίζουν και το "μέτρο" του βίου και πολιτείας του. Φυσικά, κατ' αναλογίαν του μέτρου, είναι και η αναμενόμενη "δίκη". 
Για τον πρώτο παράγοντα, η συνειδητοποίηση της "φθοράς", στους μεν φρόνιμους( Ορθώς φιλοσοφούντες κατά τον Πλάτωνα) αποτελεί και το δια βίου άθλημα της δοκιμασίας νου και σώματος στην καταξίωση της ύπαρξης ώστε να επακολουθήσει φυσιολογικά, η προσωπική κατάφαση στη στιγμή της "εξόδου."
Οι πολλοί προτιμούν την ελαφρότητα και την εφησύχαση οι " νήπιοι, κατὰ βοῦς Ὑπερίονος Ἠελίοιο ἤσθιον", οι άφρονες που έφαγαν τα βόδια του ήλιου, αυτοί δηλαδή που σπαταλούνε τη ζωή τους και την ευτελίζουν, αυτοί που "δίκαια κανείς δεν τους θυμάται", είναι ευτυχισμένοι μέσα στην αυτιστική άγνοιά τους και είναι αυτοί που αποτελούν και το επίκεντρο της αναφοράς του κ.Κριαρά.
Σ αυτούς δόθηκε το δώρο της αυτογνωσίας και αυτοί προτίμησαν την ασφάλεια της μετριότητας.
Ο δεύτερος παράγοντας οδήγησε τους ανθρώπους στην αναγκαιότητα της θρησκείας, αλλά στους Έλληνες λειτούργησε επιπλέον ευεργετικά επειδή τον "φόβο" αντί να τον στρέψουν προς τον εαυτό τους, τον προέβαλαν σε "τρίτο πρόσωπο" δημιουργώντας τον τραγικό Ήρωα και τη Δραματική τέχνη.